Juliusz Słowacki

Testament mój

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7202-8

Testament mój

Żyłem z wami, cierpiałem i płakałem z wami; 

Nigdy mi, kto szlachetny, nie był obojętny: 

Dziś was rzucam i dalej idę w cień — z duchami, 

A jak gdyby tu szczęście było, idę smętny. 

Nie zostawiłem tutaj żadnego dziedzica¹ 

Ani dla mojej lutni², ani dla imienia: 

Imię moje tak przeszło, jako błyskawica, 

I będzie, jak dźwięk pusty, trwać przez pokolenia. 

Lecz wy, coście mnie znali, w podaniach³ przekażcie, 

Żem dla ojczyzny sterał⁴ moje lata młode; 

A póki okręt walczył, siedziałem na maszcie, 

A gdy tonął, z okrętem poszedłem pod wodę... 

Ale kiedyś, o smętnych losach zadumany 

Mojej biednej ojczyzny, pozna, kto szlachetny, 

Że płaszcz na moim duchu był nie wyżebrany, 

Lecz świetnościami moich dawnych przodków świetny. 

Niech przyjaciele moi w nocy się zgromadzą 

I biedne serce moje spalą w aloesie⁵, 

I tej, która mi dała to serce, oddadzą: 

Tak się matkom wypłaca świat, gdy proch odniesie... 

Niech przyjaciele moi siędą przy pucharze 

I zapiją mój pogrzeb — oraz własną biedę: 

Jeżeli będę duchem, to się im pokażę, 

Jeśli Bóg mnie uwolni od męki, nie przyjdę...⁶ 

Lecz zaklinam: niech żywi nie tracą nadziei 

I przed narodem niosą oświaty kaganiec⁷; 

A kiedy trzeba, na śmierć idą po kolei, 

Jak kamienie, przez Boga rzucane na szaniec⁸! 

Co do mnie — ja zostawiam maleńką tu drużbę⁹ 

Tych, co mogli pokochać serce moje dumne; 

Znać, że srogą spełniłem, twardą Bożą służbę, 

I zgodziłem się tu mieć niepłakaną trumnę. 

Kto drugi tak bez świata oklasków się zgodzi 

Iść?... taką obojętność, jak ja, mieć dla świata? 

Być sternikiem duchami napełnionej łodzi 

I tak cicho odlecieć, jak duch, gdy odlata? 

Jednak zostanie po mnie ta siła fatalna¹⁰, 

Co mi żywemu na nic, tylko czoło zdobi; 

Lecz po śmierci was będzie gniotła niewidzialna, 

Aż was, zjadacze chleba — w aniołów przerobi. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. dziedzic — spadkobierca. [przypis edytorski]

2. lutnia — tu: symbol poezji, sztuki poetyckiej. [przypis edytorski]

3. podanie — utwór prozatorski, przekazywany ustnie, podejmujący ważną tematykę społeczną. Opowiadanie dotyczące wydarzeń historycznych lub legendarnych. [przypis edytorski]

4. sterać — tu: stracić. [przypis edytorski]

5. aloes — uprawna roślina lecznicza, używana do balsamowania ciał zmarłych; poeta odwołuje się tu właśnie do tej praktyki „unieśmiertelniania”. [przypis edytorski]

6. Jeżeli będę duchem (...) nie przyjdę — na temat wierzeń dotyczących duchów zmarłych i ich kontaktowania się z żyjącymi wiele informacji znajduje się w Dziadach Adama Mickiewicza. [przypis edytorski]

7. kaganiec — rodzaj oświetlenia: naczynie, wewnątrz którego płonął ogień; częściej spotyka się formę zdrobn.: kaganek). [przypis edytorski]

8. szaniec — umocnienie polowe, wyznaczające linię walk; składa się z wału i rowu. [przypis edytorski]

9. drużba — życzliwość, przyjaźń; tu: grupa przyjaciół. [przypis edytorski]

10. fatalny — tu: z góry przeznaczony, nieuchronny, nieunikniony jak los, fatum. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/testament-moj

Tekst opracowany na podstawie: Antoni Mazanowski, Wypisy polskie na VII klasę gimnazyalną, nakł. Antoni Mazanowski, Kraków 1914

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Juliusz Słowacki na łożu śmierci, Petiniaud-Dubos, Charles (1822-1906), domena publiczna

ISBN-978-83-288-7202-8

Plik wygenerowany dnia 2025-01-07.