Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki

Młodzieniec o wzorowych obyczajach

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Młodzieniec o wzorowych obyczajach

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

LI. Na miasteczku uniwersyteckim

podszedłem do niego gdy zwymiotował a był  

w moim wieku może trochę starszy i zapytałem  

skąd biorą się gwiazdy które robią  

to samo gdy późno wracamy do domu 

gwiazdy robią to od lat w dół urwiska  

kiedy idziemy z drugiego końca miasta  

przemówiłem gdy rzucił się przeklinać  

konstelacje których nigdy nie widział 

a mieliśmy w oczach piętno jednej  

i tej samej gwiazdy kiedy na mnie spojrzał  

podszedłem by mu powiedzieć iż gwiazdy  

od lat robią to za każdym razem z kim innym 

II

pijemy alkohol na żydowskim cmentarzu  

a potem siusiamy w zaroślach  

Leszek nie kryje się z tym co ma w spodniach  

i to robi wrażenie na zmarłych 

każdy z nas zauważam siusia w znacznej  

odległości od obecnych i nieobecnych  

natomiast Leszek chwali się tym co mu  

wystaje ze spodni i to robi wrażenie 

na zmarłych jestem jednym z nich 

więc jestem jednym z nich odkąd dwie dziewczyny 

i trzech chłopaków załatwia się 

wśród grobów jak u siebie w domu 

LIII

pijemy alkohol na żydowskim cmentarzu  

tłuczemy szkło o wysoki mur  

za którym ciągnie się getto nasze matki 

bracia i siostry nasze wszy 

tłuczemy szkło o wysoki mur lękamy się  

stąd wyjść i to robi największe wrażenie  

na zmarłych jestem jednym z nich  

to także robi wrażenie na mojej chorej matce 

gdy jej opowiadam co wykrzykiwaliśmy  

„Dziewczyny kochajcie łyse pały i długie  

włosy” a która teraz z upodobania 

do niezwykłych słów powtarza to samo 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

LIV. Areszt

postaraj się o jeszcze jedną samotność  

w tej godnej pożałowania samotności 

żebyś miał więcej drzwi prowadzących  

do siebie i zamykających się przed tobą 

niechaj nie waży się wejść ciemność  

i światło dwaj mali złodziejaszkowie  

abyś nie był ogołocony ze wszystkiego  

co się świeci powierzchownie 

no więc otwieraj te drzwi donikąd  

żebyś czuł straszne przeciągi  

chociaż to tylko dwaj mali złodziejaszkowie  

którzy razem ze mną będą siedzieć w duplu 

LV

w tej części świata nie mieszkam  

kiedyś mieszkałem na samej górze  

w tej części świata piją usta ulicznych  

chłopców i ja przyznaję kręciłem się 

po placu z tymi którzy mówili że jestem  

jak księżyc w posiadaniu wariatów  

przeto jak księżyc w posiadaniu  

wariatów wędrowałem z rąk do rąk 

coraz bardziej nierzeczywisty wrzodziejący  

zostawiłem kartotekę odciski palców i donosy  

na Leszka kiedyś mieszkałem na samej górze  

dzisiaj zaledwie na siódmym piętrze 

LVI. Piosenka dla Funi Bełskiej

umarłem dnia wczorajszego  

i chociaż nikt nie podał mi ręki  

spotkałem po tamtej stronie rzeki  

milczących i śpiewających braci 

choć żaden z nich nie podszedł do mnie  

ani nie przemówił na progu domu wciąż jeszcze  

niewidzialnego a już przestrzennego jak każdy  

dom na uboczu który trwa dzięki temu iż pobielany 

i że bełży się z daleka umarłem dnia  

wczorajszego umarło moje ciało i wypłynął  

ze mnie grzech jak ropa moimi  

ustami gdy stanąłem do pocałunku 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

LVII. Piosenka utracjusza

powiadają iż teraz sprzedaje chryzantemy  

i świeczki pod murami lubelskich cmentarzy  

wieczorem przepija wszystko co zmarli  

wytargowali dla jego handryczących się chłopców 

więc przepuszcza wszystko co zmarli wyciągnęli  

od przechodniów (przechodniu nie daj się prosić)  

dla jego pewnie zmarłych chłopców choć tylko nieliczni  

wierzą dzisiaj w światło które zostawiamy po sobie 

wtedy też śpiewa piosenkę na Placu Litewskim  

którą tutaj zechcę powtórzyć: „o Leonardo o Leonardo  

nie wstydziłeś się chodzić z czerwoną kokardą  

we włosach i bawić się ze mną jak z pieskiem” 

LVIII. Piosenka o jarmarcznym kogutku

w złotej klatce byłeś  

ptakiem nastroszonym  

pięknopiórym jarmarcznym kogutkiem  

w złotej klatce tańczyłeś 

z ogniem zadawałeś się i z popiołem  

niejedną noc aż przyszedł złodziej 

i wykradł ci zęby a powiedziano iż cię  

wyruchał tańczyłeś ze złodziejem 

który cię na ostatek porzucił wtedy też  

przyszedł jego wspólnik i wykradł ci włosy  

powiedziano przeto prawdę iż tenże cię  

wyruchał kiedy nie miał co ze sobą zrobić 

LIX

niechaj będzie przeklęty  

który do naszych wnętrzności  

rzucił ogień choroby i piach  

i wypełnił nas czym chciał 

po stokroć przeklęty który nazajutrz 

ognia nie stłumił swoim oddechem  

ani się nas nie pozbył i znowu cisnął garść  

piachu lecz nie na ugaszenie owych chorób 

po stokroć przeklęty który zwał się 

chłopcem a prowadził jak rozdziapisko 

tenże to rzucił do naszych wnętrzności kilka szmat 

gorejących lecz nie na ugaszenie owych chorób 

LX. Nosiciele na schodach katedry

trędowaci oddali swoje ciała  

najpiękniejszym z nas  

niechaj żaden nie zdradzi przekleństwa  

i niech nie waży się żyć 

w otchłani innej aniżeli życie  

choćbyś zgnił pierwej niż ten  

który już nie zgnije od szemrzących 

traw w twoich martwych ustach 

trędowaci oddali swoje ciała najpiękniejszym  

spośród nas pamiętaj narodziłeś się by żyć  

w otchłani pełnej mrocznych plag  

której nie wyczerpie nikt kto z tobą nie zasypia 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

LXI. Bojkot radia i telewizji w latach osiemdziesiątych

mój przyjaciel jest martwy i w ustach  

jego ta ciemna woda co w ciemnościach  

i w oczach ta ciemna woda co w bulgotaniu  

gwiazd kiedy wybiegają nad miasto 

z ust jego wyrywa się krzyk a zatem  

bardzo ciemna woda która bulgocze  

gdy się dobrze wsłuchać w sen i w komunikat  

wydobyty ze snu o jaki trudno w radiu 

i w ustach jego ta woda co w ciemnościach gada 

wielkie rzeczy o jakie znowu trudno w radiu  

iż wyłoniliśmy się z jednej sadzawki która jeszcze  

dzisiaj śmierdzi w nas po wypiciu dykty¹ 

LXII

przyjechałem do Lublina ponieważ tu jest  

moje legowisko gdzie indziej również  

mam siennik jeszcze nie wytrzęsiony po Leszku  

i zapukałem do drzwi mojej dziewczyny 

to dobrze przynajmniej znajduję  

jego siki kiedy przyjeżdżam znikąd  

zatem nie ulotnił się zapach moczu  

odkąd uwierzyłem w świętość plam 

przyjechałem do Lublina ponieważ tu jest  

moje legowisko gdzie indziej również  

znać plamy na materacu w które wierzę  

kiedy wracam znikąd i chce mi się żyć 

LXIII

od dwóch dni sposobię się  

do drogi coraz więcej  

węzełków i przerażenia tym  

co kryją papiery 

od dwóch dni zawiązuję i rozwiązuję  

coraz więcej przerażenia  

kiedy potykam się o coś niezbędnego  

a to są znowu kamienie 

tylko bym dźwigał wszystek dobytek  

wyimaginowany i utracony zaś rękopisy z miejsca  

na miejsce przenosił i przeglądał z dala  

od ciebie i ognia: nic bym nikomu nie zostawił 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

LXIV. Piosenka dla burmistrza

przyszła śmierć do naszego miasteczka  

i zatrzymała się z kancelarią w ruinach  

piastowskiego zamku albo na błoniach  

lecz dla takich jak ja brakło nawet ugoru 

przyszła śmierć do naszego miasteczka  

i zatrzymała się dla chłopców na piastowskim  

zamczysku zaś dla dziewczyn na pastwiskach  

by przypomniały sobie wszystkich mężczyzn 

zakradła się śmierć do naszego miasteczka  

i nie chciała z nami rozmawiać o telefonizacji  

i gazyfikacji odsyłając nas znowu do burmistrza 

lecz dla takich jak ja brakło nawet ugoru 

LXV

czas jest ślepy i ślepe są wnętrzności  

moje które wybiegają w przyszłość  

czas jest bez przyczyny i ja jestem  

bez przyczyny odkąd zachorowałem 

który uwierzyłem iż zobaczę ciemność  

w jej początkach i jasność  

zarania na szpitalnym łóżku: „tutaj,  

gdzie obracam swoje wnętrzności 

jak młyńskie koło, mimo iż wybiegają  

przed siebie, i nie wzywam pomocy”  

czas jest ślepy i ślepe są wnętrzności  

moje odkąd pozbyłem się choroby 

LXVI. Elegia in obitum²

tę książkę czytał stary Bęski  

który wczoraj został pochowany  

ach Bęski Bęski coś ty czytał  

zanim poszedłeś na Powązki 

ach Bęski Bęski coś ty czytał  

kiedy się ciemny wicher miotał  

teraz leżysz na Powązkach  

i nachylasz ku sobie gałązki 

nachylasz ku sobie śpiew ptaków  

zgarniasz listki papierki i piórka  

ach Bęski Bęski czyś ty nie zdurniał  

od tej jednej przeczytanej książki 

Przypisy:

1. dykta — prawdop.: denaturat. [przypis edytorski]

2. elegia in obitum (łac.) — elegia na odejście (na śmierć). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tkaczyszyn-dycki-kamien-pelen-pokarmu-mlodzieniec-o-wzorowych-obyczajach/

Tekst opracowany na podstawie: Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Kamień pełen pokarmu, Świat Literacki, Izabelin 1999.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: Pejzaż z wodospadem, Allart van Everdingen, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.