Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki

Kamień pełen pokarmu

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-5653-0

Kamień pełen pokarmu

Książkę tę dedykuję  

mojej kochanej Marii  

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Kamień pełen pokarmu

Nenia i inne wiersze

I

w moim małym domu zamieszkała niewiara  

jak nierządnica zamieszkała w moim małym domu niewiara 

bardzo zła kobieta z którą mamy jednego Pana  

powiedziałem jej moje ciało męskości 

jak i moje ciało zniewieścienia  

wszystkie moje ciała 

których jest co niemiara mają jednego Pana 

więc po co do mnie przychodzisz wciąż naga 

II

przysięgam schizofrenia jest jak pies bez kości  

który z żołądkiem moim ma do czynienia  

i z żołądkiem moim czyni sobie zadość  

co to jest samotność 

jak schizofrenia samotność zamyka mnie  

przysięgam ona zamyka mnie kiedy jestem ze Zbigniewem  

Ingo i kiedy nie jestem ona mnie zamyka  

w domu Zbawiciela a potem wyprowadza z domu 

nieskazitelności ona mnie zawsze prowadzi  

z domu nieskazitelności popod czyjeś okna 

III

w moim małym domu zamieszkała skrucha  

myślałem że płacze we mnie dziecko a nie starucha  

przecież ona nie zamieszkała w domu starców  

która może odmłodzić jednym grzechem mniej 

powiedziałem ty mnie możesz 

jeszcze odrodzić w moim pustym domu 

ty mnie możesz jeszcze uczynić 

dzieckiem w zmarszczkach dzisiejszego grzechu 

IV

schizofrenia to ten ptak wczoraj 

i ten ptak dzisiaj niejasnego upierzenia 

jaki jestem jaki będę jeżeli pokonam tę śmieszną przestrzeń  

między jednym a drugim niejasnym słowem 

które wypływa albo nie wypływa z ciemności 

najpierw zachorowała matka jaka jesteś  

pytałem się wczoraj i dzisiaj  

czy jak ten ptak oszukany pod niebem 

przez wszystkie płazy ziemi. 

V

Panie ja nie odbiegłem 

ja nie porzuciłem Twojego domu 

we mnie tylko wilk Dobry Pasterzu wbił swoje zęby 

a ja mu powiedziałem to nie są zęby które się na mnie zawezmą 

Panie ja nie usłyszałem 

bo byłem głuchy Twojego głosu 

nie wchodź w paszczę zwierzęcia bez jednego 

zęba abyś nie był samotny 

VI

1 

gwiazdo niespełna rozumu ziemskiego 

zacznij od nowa czerpać w ciemnościach świata tego 

gwiazdo niespełna rozumu ludzkiego 

zacznij od nowa w ciemnościach mojego ciała marnego 

najjaśniejsza gwiazdo niespełna rozumu i niespełna zamętu 

zacznij na nowo od chaosu moich wnętrzności  

a potem od swojego wozu  

i pociągnij mnie w przepaść 

najjaśniejsza gwiazdo niespełna rozumu  

czy ty byłaś matką czy ty byłaś matką odebraną komuś  

gwiazdo niespełna rozumu gwiazdo najjaśniejsza 

za którą idziemy do domu obłąkanych 

2. 

czy ty byłaś zamknięta jak Dycka  

w oślepiającym świetle schizofrenii  

gwiazdo przeklęta czy ty się wzięłaś  

z mojej matki Stefanii 

o światło prosząc 

czy ty się uskarżałaś na nią ze mroczna 

to tylko my nie rozumiemy 

co ona pragnie nam przekazać nie przekazując 

owocu z pestek treści 

co ona pragnie nam ofiarować nie ofiarowując  

ona nam Pana Boga niosła  

i w drodze osłabła jakby zobaczyła diabła 

gwiazdo najjaśniejsza czy ty się wzięłaś  

z mojej matki w ciemnościach  

czy ty byłaś zamknięta jak Dycka  

w oślepiającym świetle schizofrenii 

VII

moja matka kościół innowierczy  

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus który cierpi  

innowierców a nie zsyła na nich śmierci  

innowiercą jest kto matczyne opuścił serce 

moja matka kościół bluźnierczy 

bluźniercą nie jest kto imienia Pana nie znajduje 

lecz który się chełpi że posiadł 

imię nowe i że się zowie nowo narodzony 

niech będzie pochwalony Jezus Chrystus który cierpi 

bluźnierców a nie zsyła na nich śmierci 

VIII

krzyk jest powrotem do matki  

choćbyś nie chciał  

krzyk jest powrotem do matki  

pierwszym źródłem macierzyństwa 

i choćbyś nie chciał ostatnim zakorzenieniem  

krzyk jest po to ażeby nie opuścić siebie  

żeby w łonie matki nie było skonania i ust  

zaprzepaszczenia w ciszy zawiązującego się poranka 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IX

piasek to sypkie ssące usta śmierci 

ustom tym nie wymkniesz się choćbyś z deszczem spadał 

choćbyś z deszczem w głąb innych ust  

obsuwał się szczęśliwy że piasek nie istnieje 

powiadam wszakże piasek to usta  

śmierci nie zacieśnione na deszcz i kamień  

szczęśliwy kto uwierzył w piasek i usta  

napełnił swe a potem jeszcze raz zapragnął 

piasek to sypkie ssące usta śmierci  

które wciągają w drżenie martwych  

powiadam wszakże ani deszcz ani kamień  

nie spocząłby w nas wątpiących w samotność 

X

mój przyjaciel jest chory  

i otoczył się jak niemowlę bólem rodzenia  

jego ciało w którym jest nadzieja na moje ciało  

jest już w drodze jak kwitnąca gałązka jabłoni 

daje o sobie znać i jak gałąź owocująca nic nie znaczy 

mój przyjaciel jest chory i drży ciało jego  

mój przyjaciel jest umierający i niosę mu zmęczenie 

sen nie odparty żadnym tchnieniem 

XI

w niedzielne popołudnie pracowało trzech półnagich żołnierzy 

Pan Bóg w ich ciałach nie ukrywał swojego roztargnienia  

i na nowo tworzył kosmos początku i końca podczas gdy oni 

oślepieni słońcem wypoczywali na wznak 

Pan Bóg myszkował w ich ciałach zdziwiony swojskością potu  

Pan Bóg myszkował w ich ciałach złakniony  

wracał do swoich źródeł i stawał się  

kroplą brudu bez której nie bylibyśmy sobą 

XII

moja siostra Wanda przynosi ze spaceru lilię  

a ja piszę wiersz o śmierci  

a ja znowu ten wiersz piszę od początku 

i nie umiem skończyć 

ani przerwać w połowie tak żeby się zachwiał  

jak lilia śmiertelnie kiedy szukam dla niej  

najodpowiedniejszego słowa  

zamiast garnuszka wody 

XIII

lilia zepsuła się w garnuszku wody  

pytam się oczu co widziały i gdzie były  

lilia zepsuła się jakby zniechęcona po ludzku sobą  

pytam się swoich oczu gdzie sczerniały 

lilie za którymi poszłyby do grobu  

a one nie wiedzą i jak cudze na mnie patrzą  

więc znowu piszę ten stary wiersz o śmierci  

i wciąż jeszcze nie wiem od czego zacząć 

XIV

moi przyjaciele piszą wiersze 

a woda nad którą stoją nie czeka 

tylko słowo istnieje które jest początkiem stworzenia 

rzeczy niewymownych źródłem rzeczy niemych 

przepływających obok nas własnym drążonym krzykiem  

mówią że istnieją słowa przed którymi  

zamykamy się do nadspodziewanych objęć wierszy  

i w których prosimy żeby nam wybaczono milczenie 

albowiem słowa przepływają obok nas własnym drążonym krzykiem 

XV. Do A(...) N(...) pod jego bytność w przemyskiem

powiem ci że cmentarz lubaczowski nie ma granic  

wprawdzie ma swoich zmarłych ale nie ma granic  

pokażę ci groby Argasińskich Dyckich Hryniawskich  

ale nie zakreślę granic których od nich oczekujesz 

mogę cię zaprowadzić do ich przeszłości z której wyrosłem 

nieco skostniały w ogóle zauważ jakaż ta teraźniejszość z kości 

zmarłych Dyciów i jakaż przyszłość z naszych prędzej z naszych 

kości aniżeli z naszego dzisiaj zapomnienia 

jak ci powiedzieć że cmentarz lubaczowski ma swoich zmarłych 

nawet w tobie który wszedłeś do rzeki ażeby wynurzyć się innym 

nie ma granic ałe ma swoich zmarłych 

nawet kiedy stanąłeś na brzegu Sołotwy ażeby do nich nie wrócić 

XVI

w lubelskich domach publicznych moich przyjaciół 

nikt nie zapyta skąd się wziąłem w ten czas  

i skąd się wezmę jutro z jakich wypłynę ciemności  

i w jakie ciemności na powrót pokracznie 

ach mamo w ciemnościach bez ciebie pokracznie 

jak i w oślepiającym świetle dnia 

zarówno do ciemności jak i do oślepiającego światła dziś 

dołóż drwa choć naręcze dołóż swoich ust tchnij 

XVII

w lubelskich domach publicznych moich przyjaciół  

materace na których spał Leszek i wielu innych  

których jeszcze pamiętam i już zapominam  

jeszcze pamiętam wilgoć w miejsce języka 

oczu myśli a już zapominam  

a nagość ich była jak dziwna bajka  

już zapominam z kim spał Leszek z kim spałem  

zanim przyszła śmierć Leszka 

i jeszcze pamiętam chłód jego ciała  

kiedy jechaliśmy z trumienką za miasto  

jeszcze mnie pamięć nie myli chłód jego ciała 

drzemał we mnie jak styczniowe słońce 

XVIII

w lubelskich domach publicznych moich przyjaciół  

materace jak dawniej gdy byliśmy tu z Leszkiem  

dla potęgi nocy oto jest śmierć 

mówił Leszek gdy po nocy nastawał dzień i w naszych oczach 

krzątały się kości wirowały jak wiatr 

któremu dawaliśmy niekiedy chwilę wytchnienia 

materace do których przyciskaliśmy wiatr naszych członków 

i wnętrzności Leszek mówił 

rano znowu znajdziemy się w szczerym polu  

oto jest śmierć mówiłem gdy po nieprzespanej nocy  

wdrapywaliśmy się na szczyt naszych członków  

i wnętrzności jeszcze pamiętam 

trumienkę z którą wyruszyliśmy za miasto  

chłód jego ciała uderzył mnie zaraz w domu  

kiedy pomagałem go ubrać kobietom spoglądającym  

niedorzecznie w swoje ciepło 

skisłe jak kluski 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

XIX

znienawidziliśmy miasta do których przyjeżdżaliśmy  

w piątek po południu albo w sobotę rano  

a zwłaszcza dworce na których spędzaliśmy resztę dni  

ludzi z którymi nie zamieniliśmy słowa 

na pustych zakazanych placach 

choć to oni pieścili nasze ciała w swoich szeleszczących skórach 

choć to oni pochylali się nad nami w zmarszczkach  

bez cienia intymności 

niekiedy bardzo śmieszni a zawsze bardzo starzy  

w szeleszczących skórach którą zatykaliśmy sobie uszy  

ażeby nie słyszeć ich dalekiego oddechu  

i którą jak zielskiem przykrywaliśmy swoje oczy zielone 

jak bielmem 

XX

umyśliłem pisać wiersze o twojej śmierci 

i o tym jakie są teraźniejsze dzieje 

wyszedłem na łąki na których zawsze byłem dzieckiem 

ażeby początek wiersza tchnął mleczem 

zamknąłem się we wszystkich twoich listach  

wysłanych i nie wysłanych nigdy do mnie z daleka  

w widokach wiedeńskich postkarte przecież pisałeś  

jak wtedy z Placu Karola 

że dzieli cię dzień od samobójstwa od urzeczywistnienia  

rzeczy przyszłych i żebym przyjechał przeżyć przestrzeń  

jakiegoś nowego ładu którego jeszcze nie rozumiesz i pozostał 

z tobą aż po wypełnienie się chaosu w moich przerażonych kościach  

XXI

zamykanie oczu to kłamstwo  

bowiem od widoku samobójczej śmierci Recki  

Ruszkowskiego nie uratuje cię czarna powieka  

zatem patrz jak wtedy gdy zatriumfowały w nim 

wszystkie furie powietrza naraz  

czyniąc zeń igrzysko  

pakułę gdzieś poza ludzkim kręgiem  

albo w ludzkich wnętrznościach 

i kiedy dźwigałeś tę pakułę a jeszcze bardziej  

kiedy nie mogłeś dźwignąć niczego  

oprócz wymiotującego brzucha 

wymiotującego z przerażenia iż jest 

i że starcza za wszystko  

XXII

zanim odkryłem twoją śmierć w pokoju  

na dziesiątym piętrze i ujrzałem ją w zdziwieniu  

twojej nagości i zanim odkryłem śmierć jako coś  

co następuje po śniadaniu obiedzie i kolacji 

przekonałem się że ten który leży przede mną  

w zeszłonocnej pościeli i ten który leży w lilijkach  

to mój przyjaciel to moja fizjologia to nade wszystko  

mój przyjaciel i moja fizjologia 

coś co jest święte 

XXIII

od nocy do świtu ćwiczenie pamięci 

jak czarnej skóry niewolnika 

w dniu w którym umarł ćwiczenie pamięci 

i w dniu w którym przygotowywaliśmy się do pogrzebu 

ćwiczenie pamięci jak czarnej skóry zbiega  

a potem raz po razie  

ażeby umarły był wciąż jak żywy  

ażeby żywy był jak umarły 

i nie ważył się przychodzić z widownią ciała  

ażeby przychodził jak pustelnik tylko  

do swojej duszy pełen miłości ku niej  

i pełen zwątpienia że miłość do jednej rzeczy 

jest związaniem przy rzeczach wielu 

ażeby przychodził jak pustelnik tylko  

przesiąknięty wiatrem i piaskiem 

przełamać się ze mną codziennym chlebem 

XXIV

gdybyś choć otworzył oczy zobaczyłbyś  

jeszcze nie wiem co ale ujrzałbyś jako my widzimy szkielet 

może gdybyś uniósł powieki wszystko byłoby  

jasne jak pierwszy dzień narodzenia 

a tak stoję oślepiony przenikaniem świata  

nawet myślę że przenikanie świata jest wszystkim  

co potrafię może gdybyś język wyplątał  

z otchłani mowy przemówiłbyś 

błogosławiony który idzie ku mnie a nie ociąga się 

na widok słońca jakie zabiega mu drogę  

błogosławiony albowiem dnia pewnego znajdzie go ciemność 

w wielkich mękach widzenia 

XXV

jeszcze nie dzisiaj jeszcze nie jutro  

przyjdę do Ciebie wiem zgasisz światło  

ażeby droga nie była wypełniona szukaniem 

po próżnicy jak wtedy gdy błądziłem na osobności 

przyjdę do Ciebie nie wcześniej aniż skończy się dzień  

i nie później aniżeli nastanie noc która wyda z siebie jad  

tylko mnie uchroń aniele mój gdy będę spał  

przed wężem który obudzi się na moich ustach 

XXVI

przyjaciele nie umierają w ramionach obcej kobiety  

którą widzieli raz w życiu powiadam ci chłopiec  

jakiemu było na imię Leszek nie mógł odejść z kobietą  

tylko dlatego że nigdy dotąd nie spotkał jej na swojej drodze 

to prawda że wtedy kiedy umierał byłaś ze mną  

a ja nie umiałem ci dać tego co on umierając  

teraz jesteś zazdrosna o czyjeś ramiona w których umierał 

kiedy byłem blisko ciebie tak blisko że to mogłaś być ty 

XXVII

oto złożyliśmy trupa do trumienki  

i ponieśliśmy przez chore miasto  

w którym mężczyźni uprawiają nierząd  

i nikt jeszcze nikogo nie uzdrowił 

pocałunkiem a przecież  

pocałunek jest od Boga  

który nie rozstaje się z ludźmi  

więc co czynią twoje usta 

pośród setek tysięcy chorych 

ani jednego do którego by przyszedł 

i ani jednego którego by opuścił 

choć wielu z nich będzie miało otwarte rany 

XXVIII. Pan Gemlaburbitsky

4. 

śmiejesz się że jestem nagi  

śmieję się choć w to nie wierzę  

nie wierzę że obok mnie leży  

dżdżownica na łodyżce kwiatu 

uważasz że łodyżka kwiatu nie pochodzi ode mnie  

śmieję się choć w to nie wierzę  

łodyżkę kwiatu masz od boga nicości  

który cię dotknął gdy byłeś jeszcze czysty 

5. 

śmieję się że przychodzisz do mnie jak robak  

który znikąd przychodzi i zostaje na wieki  

wracasz w nocy i pewnie myślisz  

kim jestem że czekam 

śmiejesz się że czekam jak robak z tym ciałem dla ciebie  

z ciałem o którym Leszek mówił że jest od Boga na przeszpiegi 

potem biegnę do księdza Horocha wypytać się o ciało  

które jest od Boga na przeszpiegi kiedy człowiek idzie górą doliną 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

XXIX

znowu przyjechałem w przemyskie  

pełne bogów polskich i ukraińskich  

rodzina kurczy się coraz bardziej  

a ja rozrastam w samotności 

jestem jak poganin który nie ma  

domu pośród swoich zmarłych  

dzień rozpoczynam od krzyku  

nieodrodny syn tych co poumierali 

XXX

w domu naszych matek była miłość  

mleko było miłością najpierwszą i najpełniejszą  

gdy wyrośliśmy na chłopców nasze matki jak wiedźmy  

wyszły z domu i nigdy już nie wróciły 

wyrośliśmy na pięknych chłopców i bardzo nieszczęśliwych 

nasze matki wyszły z domu i nigdy nie wróciły 

do pełni władz umysłowych ktoś je widział 

jak uciekały w kaftanie bezpieczeństwa unosząc nas z sobą 

XXXI

młody mężczyzna idzie przez cmentarz  

gdy tak idzie nie spiesząc się ma coś ze zmarłego  

ma coś z ciebie który umarłeś  

i gdy za nim patrzę wcale nie tracę cię z oczu 

myślę że właśnie wtedy mogę z twego ciała 

czerpać gdy idzie na spotkanie swojej zmarłej  

i nazbyt starannie dobiera słowa modlitwy  

to właśnie wtedy mogę do ciebie zagadnąć 

wyzbyć się języka dziecka i przemówić 

po męsku jak zmarły do zmarłego 

jak być powinno wyzbyć się śmiesznej obawy 

że nie zrozumiesz gdy zamilknę 

XXXII. Na pogrzebie A(nny) S(uchożebrskiej)

to tak wyglądają palce 45-letniej nieboszczki 

a tak usta jej 22-letniego syna 

jakże pogodzić dwa obce i zmęczone sobą ciała 

i jakże odejść od ust chłopca do trumiennych szczelin 

to tak wyglądają palce 45-letniej nieboszczki  

a tak usta jej 22-letniego syna 

któremu jeszcze dzisiejszej nocy zechcesz powiedzieć 

to tak wyglądają palce zmarłej 

drapieżne od niemożności zabrania się stąd 

Kamień pełen pokarmu

XXXIII. Oczy

mogą poprosić o miejsce pod martwymi powiekami 

a kiedy odmówimy bo podobno nie jesteśmy  

martwi pójdą przodem nas a kiedy 

w drodze zbłądzimy wezmą do siebie 

jak dwoje samotnych staruszków 

spodziewających się śmierci  

nawet ciało jest im dane inaczej aniżeli nam  

poruszającym się niby to po swoim a jednak 

a jednak boimy się że weszliśmy w szkodę  

Panu Bogu na tych kilkadziesiąt lat nie więcej 

a oczy mają wgląd we wszystko i poświadczą  

że weszliśmy daleko w szkodę jak świnie 

XXXIV

i nic nie pozostaje pewnego z nas  

może właśnie jedna niepewność  

jak kość kiedy mówimy że nie będzie  

kości na panowanie długie 

i krótkie tylko nie wolno zasnąć  

albowiem śpiącym ubywa snu a panowanie  

ciąży jak zmiażdżenie rzeczywistością o świcie  

nawet tobie który wziąłeś za królestwo kamień 

i nie pomyliłeś się nigdy 

i nie pomyliłeś się wówczas gdy kamień poszedł  

w niewolę innego kamienia i gdy dopiero wtedy  

poczułeś ból 

XXXV. Szpital św. Klary

1. 

w rzeczach czystych niechaj będzie Twój dom  

a w rzeczach nieczystych moje umieranie  

do Twojego domu przyjdą pokłonić się Tobie 

a w moim dobrze uczyni kto pozna się na kościach 

i wyda o mnie sąd jako o zmarnotrawionym  

a w rzeczach nieczystych moje umieranie  

tak wielkie w nieczystości moje umieranie 

że gdybym miał z martwych powstać 

to tylko przez człowieczy brud 

3. 

nie wiedziałem że w nieczystości chodzę 

od domu do domu a zawsze wygnany  

kto mnie opatrzył ten się zlitował  

bo tylko litość godziła się na mnie 

kto mnie owrzodził ręce umywał  

i rozpowiadał że owrzodzonego widział na mieście  

jak szedłem za nim do domu jego wnosząc owrzodzenie  

w samych już powiekach nie wiedziałem 

XXXVI

ludzie obnażają ciało i mówią  

a to jest brzuch doskonały na każdą  

okazję głodu a tamto są genitalia  

doskonałe na każdą okazję zaspokojenia 

zbliżają się do siebie i powodują 

miłość białą kruszynkę  

która nie wytrzymuje z bólu  

i rodzi nikt nie wie po co 

XXXVII. Inskrypcja

na lubelskim cmentarzu  

jest tak 26 listopada  

1985 roku zmarł młodzieniec  

młodzieniec ten miał imię 

ze snu a kto  

ma imię ze snu  

temu się nie dłuży  

rozmowa z Panem 

Peregrynarz

XXXVIII

1. 

schizofrenia jest domem  

bożym odkąd zachorowałem  

raz drugi i przebudziłem się  

w gorączce miłości 

zaiste niewiara jest jak okowa  

i obręcz płomienista 

w której wstydziłem się siebie  

choć to nie wstyd przymierzać się 

do istnienia a światła duszy  

nie zmarnowałem i wykrzyknąłem Panie  

niewiara jest cudownym miejscem  

które opuszczam codziennie 

2. 

schizofrenia jest domem  

bożym odkąd zachorowałem  

raz drugi i przebudziłem się  

w gorączce miłości 

Panie wykrzyknąłem oto już jestem  

gotów do umiłowania rzeczy  

intymnych i bezgranicznych  

jak pies się wróciłem 

do Ciebie do rzeczy intymnych  

i bezgranicznych których nigdy  

nie miałem więc pewnie dlatego  

trzymano mnie tutaj tak długo 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XXXIX. Piosenka

w wielkich miastach używamy  

dużo kosmetyków na zdziwione pryszcze  

na wielkich dworcach skąd nas zabierają  

udajemy dzieci przyssane do płaczu 

i rozstające się z płaczem jak nikt jeszcze  

na wielkich dworcach skąd nas zabierają  

udajemy chłopców wyrzuconych z baśni  

bez łatwego powrotu do rzeczywistości 

a w wielkich miastach używamy  

dużo kosmetyków na wyciśnięte krosty  

udajemy chłopców wyrzuconych z baśni  

bez pamięci do nazwisk starszych panów 

XL

nigdy nie chcieliśmy tej miłości naprawdę 

nigdy nie chcieliśmy zamknąć w niej powieki do końca 

Leszek rzekł nadzy znienawidziliśmy nagość 

tak jak karzeł odrzuca swoją domniemaną wielkość 

z której się począł Leszek rzekł chciałem 

żebyśmy wyszli z tej miłości jak księżyc zza chmur  

i zawędrowali pokąd wiatr a nie drżenie liści  

zawsze pragnąłem żebyśmy wyszli z tej miłości 

jak wiatr do ludzi 

XLI. Awantura z powodu listy obecności

mój przyjaciel jest martwy  

i znikąd nie ma jego przyjścia  

martwe są członki które oglądam  

poruszony tym że znikąd 

znikąd jest ciało Leszka  

które oglądam poruszony tym  

że martwe jest martwe nawet 

w moim sennym oku 

a z sąsiedniego pokoju  

krzyczy twoja matka żebym się  

zbierał na uniwersytet  

bo mnie z zajęć skreślą 

XLII

od tamtego dnia słońce wschodzi  

i zachodzi bardzo nieporadnie  

od tamtej nocy księżyc gaśnie nieporadnie  

jakby miał zasnąć z wszystkim na dniach 

a gaśnie jak gdyby się mocował  

całe życie z dniem 

od tamtego czasu słońce nie pokazuje się  

w południe wielki błazen któremu plunę pod nogi 

niech ma błazen wobec którego wszelka  

śmieszność wydaje się bezradna  

wielki to błazen przed którym tańczę kilka  

kości odsłoniwszy gdy noc zapadnie 

XLIII. Do studentki UMCS w Lublinie

przyjaciele nie umierają  

na raka odbytu 

Pan Bóg znowu będzie musiał  

usunąć kawał ślepej kiszki 

abyśmy trafili prosto do nieba  

przyjaciele nie umierają  

w kilkumiesięcznych odchodach 

na raka odbytu 

które matki straciły z oczu  

tych co umierają w kilkumiesięcznych  

odchodach matki tracą z oczu 

i biorą na powrót do siebie 

XLIV. Dławiąc się sobą, idzie prosto do nieba

stocz ze mną wojnę a będziesz zwycięski  

każdego dnia będziesz zwycięski  

i każdego pokonany gdy tylko zawołam  

na pomoc umarłych 

to moje ulubione zajęcie przywoływanie zmarłych  

i nie znam innego pośród dni moich  

wschodzi słońce i jest mi najłatwiej o krzyk  

słońce zachodzi o krzyk się proszą wszystkie moje kości 

jakbym był tylko rozgrzanym szkieletem  

i nawet łatwiej być mi rozgrzanym szkieletem  

aniżeli cielskiem porośniętym w przerażone mięso  

które dławiąc się sobą idzie prosto do nieba 

XLV. Waleta¹

przez pięć kolejnych dni  

nie usłyszą o mnie albo będą mówić  

jako o umarłym i cieniem moim  

bawić się przy świecach 

przez pięć kolejnych dni będą opowiadać  

jak bardzo byłem nieprzystępny za życia  

i że broniłem się przed śmiercią w ciepłych  

ramionach starców z Farbiarskiej 

to będzie smutna opowieść o chłopcu  

ze skradzionym słonecznikiem i szesnastu  

tego dnia skradzionych książkach  

i o tym jak się ów chłopiec rozmiłował 

w słoneczniku gdy przyszła noc  

po swoje ziarno 

XLVI

najpiękniejszych chłopców spotykam  

w szpitalu i nigdzie indziej  

jak tylko w ich umysłach  

kanię pełną deszczu 

zachowują się agresywnie  

lecz jakie piękno obchodzi się  

bez agresji nawet ja który jestem  

tu od wczoraj biję głową o lustro 

kiedy zamykam się  

w wc dla personelu  

czuję jak brzydnę  

a chciałbym stąd wyjść 

XLVII

szliśmy za trumienką lubaczowską  

drogą i szliśmy na spotkanie  

śmierci przydrożnej śpiewając pieśni  

o kościach nieboszczyka w zielonej dolinie 

o kościach nieboszczyka śpiewaliśmy 

i o zielonej dolinie pełnej ptaków i rozkładu 

o ciele zmarłego śpiewaliśmy pieśni 

i przypominały się nam ciała przodków 

o kościach nieboszczykowskich i o kościach  

naszych spotkanych na lubaczowskiej  

drodze jak stado gęsi powracających  

z łąk bardzo późnym wieczorem 

XLVIII. Piosenka wieczorna

teraz nikt nie wydrze ci słowa  

wiatr cię ominie bo cóż wiatr  

staruszek nienadążający za tobą  

w śmiesznych podrygach liści 

widziałem go wczoraj i przedwczoraj  

w warkoczach dziewczyn i statecznych  

niewiast płaczących nad bezżenną  

ciemną wodą o zachodzie słońca 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

XLIX

nie pójdziemy na cmentarz pod Lipkami  

dzisiejszego dnia ani jutrzejszego gdy drzewa  

znieruchomieją na mrozie i gdy twoje kości  

otworzą się w nocy jak liście 

nie pójdziemy do twoich kości dzisiejszego  

dnia ani jutrzejszego jak do liści 

w których nie umiemy potem zgnić  

choć w liściach jest nam dana długa noc 

nie pójdziemy do twoich niespokojnych liści  

na cmentarz pod Lipkami wraz z pierwszym  

wiatrem dzisiejszego dnia ani jutrzejszego  

gdy mróz przyciśnie i gdy bez twoich liści 

przybiegnie szkielet nocy i wilcy 

L. Stypa w domu pani R(uszkowskiej)

poprosiliśmy by zasiedli wokół  

twojej trumienki i zapłakali  

by do twojej trumienki rzucili  

trochę suchego piasku spod powiek 

potem poprosiliśmy żeby wyszli  

już czas moi mili abyśmy zamilkli  

mój syn też potrzebuje śmierci  

powiedział tak do mnie wczoraj 

potem poprosiliśmy do stołów 

proszę rozgośćcie się państwo  

i wybaczcie że mój syn zabrał ze sobą  

wszystko co najlepsze również we mnie 

Młodzieniec o wzorowych obyczajach

LI. Na miasteczku uniwersyteckim

podszedłem do niego gdy zwymiotował a był  

w moim wieku może trochę starszy i zapytałem  

skąd biorą się gwiazdy które robią  

to samo gdy późno wracamy do domu 

gwiazdy robią to od lat w dół urwiska  

kiedy idziemy z drugiego końca miasta  

przemówiłem gdy rzucił się przeklinać  

konstelacje których nigdy nie widział 

a mieliśmy w oczach piętno jednej  

i tej samej gwiazdy kiedy na mnie spojrzał  

podszedłem by mu powiedzieć iż gwiazdy  

od lat robią to za każdym razem z kim innym 

II

pijemy alkohol na żydowskim cmentarzu  

a potem siusiamy w zaroślach  

Leszek nie kryje się z tym co ma w spodniach  

i to robi wrażenie na zmarłych 

każdy z nas zauważam siusia w znacznej  

odległości od obecnych i nieobecnych  

natomiast Leszek chwali się tym co mu  

wystaje ze spodni i to robi wrażenie 

na zmarłych jestem jednym z nich 

więc jestem jednym z nich odkąd dwie dziewczyny 

i trzech chłopaków załatwia się 

wśród grobów jak u siebie w domu 

LIII

pijemy alkohol na żydowskim cmentarzu  

tłuczemy szkło o wysoki mur  

za którym ciągnie się getto nasze matki 

bracia i siostry nasze wszy 

tłuczemy szkło o wysoki mur lękamy się  

stąd wyjść i to robi największe wrażenie  

na zmarłych jestem jednym z nich  

to także robi wrażenie na mojej chorej matce 

gdy jej opowiadam co wykrzykiwaliśmy  

„Dziewczyny kochajcie łyse pały i długie  

włosy” a która teraz z upodobania 

do niezwykłych słów powtarza to samo 

LIV. Areszt

postaraj się o jeszcze jedną samotność  

w tej godnej pożałowania samotności 

żebyś miał więcej drzwi prowadzących  

do siebie i zamykających się przed tobą 

niechaj nie waży się wejść ciemność  

i światło dwaj mali złodziejaszkowie  

abyś nie był ogołocony ze wszystkiego  

co się świeci powierzchownie 

no więc otwieraj te drzwi donikąd  

żebyś czuł straszne przeciągi  

chociaż to tylko dwaj mali złodziejaszkowie  

którzy razem ze mną będą siedzieć w duplu 

LV

w tej części świata nie mieszkam  

kiedyś mieszkałem na samej górze  

w tej części świata piją usta ulicznych  

chłopców i ja przyznaję kręciłem się 

po placu z tymi którzy mówili że jestem  

jak księżyc w posiadaniu wariatów  

przeto jak księżyc w posiadaniu  

wariatów wędrowałem z rąk do rąk 

coraz bardziej nierzeczywisty wrzodziejący  

zostawiłem kartotekę odciski palców i donosy  

na Leszka kiedyś mieszkałem na samej górze  

dzisiaj zaledwie na siódmym piętrze 

LVI. Piosenka dla Funi Bełskiej

umarłem dnia wczorajszego  

i chociaż nikt nie podał mi ręki  

spotkałem po tamtej stronie rzeki  

milczących i śpiewających braci 

choć żaden z nich nie podszedł do mnie  

ani nie przemówił na progu domu wciąż jeszcze  

niewidzialnego a już przestrzennego jak każdy  

dom na uboczu który trwa dzięki temu iż pobielany 

i że bełży się z daleka umarłem dnia  

wczorajszego umarło moje ciało i wypłynął  

ze mnie grzech jak ropa moimi  

ustami gdy stanąłem do pocałunku 

LVII. Piosenka utracjusza

powiadają iż teraz sprzedaje chryzantemy  

i świeczki pod murami lubelskich cmentarzy  

wieczorem przepija wszystko co zmarli  

wytargowali dla jego handryczących się chłopców 

więc przepuszcza wszystko co zmarli wyciągnęli  

od przechodniów (przechodniu nie daj się prosić)  

dla jego pewnie zmarłych chłopców choć tylko nieliczni  

wierzą dzisiaj w światło które zostawiamy po sobie 

wtedy też śpiewa piosenkę na Placu Litewskim  

którą tutaj zechcę powtórzyć: „o Leonardo o Leonardo  

nie wstydziłeś się chodzić z czerwoną kokardą  

we włosach i bawić się ze mną jak z pieskiem” 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

LVIII. Piosenka o jarmarcznym kogutku

w złotej klatce byłeś  

ptakiem nastroszonym  

pięknopiórym jarmarcznym kogutkiem  

w złotej klatce tańczyłeś 

z ogniem zadawałeś się i z popiołem  

niejedną noc aż przyszedł złodziej 

i wykradł ci zęby a powiedziano iż cię  

wyruchał tańczyłeś ze złodziejem 

który cię na ostatek porzucił wtedy też  

przyszedł jego wspólnik i wykradł ci włosy  

powiedziano przeto prawdę iż tenże cię  

wyruchał kiedy nie miał co ze sobą zrobić 

LIX

niechaj będzie przeklęty  

który do naszych wnętrzności  

rzucił ogień choroby i piach  

i wypełnił nas czym chciał 

po stokroć przeklęty który nazajutrz 

ognia nie stłumił swoim oddechem  

ani się nas nie pozbył i znowu cisnął garść  

piachu lecz nie na ugaszenie owych chorób 

po stokroć przeklęty który zwał się 

chłopcem a prowadził jak rozdziapisko 

tenże to rzucił do naszych wnętrzności kilka szmat 

gorejących lecz nie na ugaszenie owych chorób 

LX. Nosiciele na schodach katedry

trędowaci oddali swoje ciała  

najpiękniejszym z nas  

niechaj żaden nie zdradzi przekleństwa  

i niech nie waży się żyć 

w otchłani innej aniżeli życie  

choćbyś zgnił pierwej niż ten  

który już nie zgnije od szemrzących 

traw w twoich martwych ustach 

trędowaci oddali swoje ciała najpiękniejszym  

spośród nas pamiętaj narodziłeś się by żyć  

w otchłani pełnej mrocznych plag  

której nie wyczerpie nikt kto z tobą nie zasypia 

LXI. Bojkot radia i telewizji w latach osiemdziesiątych

mój przyjaciel jest martwy i w ustach  

jego ta ciemna woda co w ciemnościach  

i w oczach ta ciemna woda co w bulgotaniu  

gwiazd kiedy wybiegają nad miasto 

z ust jego wyrywa się krzyk a zatem  

bardzo ciemna woda która bulgocze  

gdy się dobrze wsłuchać w sen i w komunikat  

wydobyty ze snu o jaki trudno w radiu 

i w ustach jego ta woda co w ciemnościach gada 

wielkie rzeczy o jakie znowu trudno w radiu  

iż wyłoniliśmy się z jednej sadzawki która jeszcze  

dzisiaj śmierdzi w nas po wypiciu dykty² 

LXII

przyjechałem do Lublina ponieważ tu jest  

moje legowisko gdzie indziej również  

mam siennik jeszcze nie wytrzęsiony po Leszku  

i zapukałem do drzwi mojej dziewczyny 

to dobrze przynajmniej znajduję  

jego siki kiedy przyjeżdżam znikąd  

zatem nie ulotnił się zapach moczu  

odkąd uwierzyłem w świętość plam 

przyjechałem do Lublina ponieważ tu jest  

moje legowisko gdzie indziej również  

znać plamy na materacu w które wierzę  

kiedy wracam znikąd i chce mi się żyć 

LXIII

od dwóch dni sposobię się  

do drogi coraz więcej  

węzełków i przerażenia tym  

co kryją papiery 

od dwóch dni zawiązuję i rozwiązuję  

coraz więcej przerażenia  

kiedy potykam się o coś niezbędnego  

a to są znowu kamienie 

tylko bym dźwigał wszystek dobytek  

wyimaginowany i utracony zaś rękopisy z miejsca  

na miejsce przenosił i przeglądał z dala  

od ciebie i ognia: nic bym nikomu nie zostawił 

LXIV. Piosenka dla burmistrza

przyszła śmierć do naszego miasteczka  

i zatrzymała się z kancelarią w ruinach  

piastowskiego zamku albo na błoniach  

lecz dla takich jak ja brakło nawet ugoru 

przyszła śmierć do naszego miasteczka  

i zatrzymała się dla chłopców na piastowskim  

zamczysku zaś dla dziewczyn na pastwiskach  

by przypomniały sobie wszystkich mężczyzn 

zakradła się śmierć do naszego miasteczka  

i nie chciała z nami rozmawiać o telefonizacji  

i gazyfikacji odsyłając nas znowu do burmistrza 

lecz dla takich jak ja brakło nawet ugoru 

LXV

czas jest ślepy i ślepe są wnętrzności  

moje które wybiegają w przyszłość  

czas jest bez przyczyny i ja jestem  

bez przyczyny odkąd zachorowałem 

który uwierzyłem iż zobaczę ciemność  

w jej początkach i jasność  

zarania na szpitalnym łóżku: „tutaj,  

gdzie obracam swoje wnętrzności 

jak młyńskie koło, mimo iż wybiegają  

przed siebie, i nie wzywam pomocy”  

czas jest ślepy i ślepe są wnętrzności  

moje odkąd pozbyłem się choroby 

LXVI. Elegia in obitum³

tę książkę czytał stary Bęski  

który wczoraj został pochowany  

ach Bęski Bęski coś ty czytał  

zanim poszedłeś na Powązki 

ach Bęski Bęski coś ty czytał  

kiedy się ciemny wicher miotał  

teraz leżysz na Powązkach  

i nachylasz ku sobie gałązki 

nachylasz ku sobie śpiew ptaków  

zgarniasz listki papierki i piórka  

ach Bęski Bęski czyś ty nie zdurniał  

od tej jednej przeczytanej książki 

Liber mortuorum

LXVII. Odpowiedzialność

mój przyjaciel jest martwy  

i z martwych nie wstanie dzisiaj  

mimo iż jest gotów  

do dźwigania rzeczy utraconych 

jutro znowu pójdę za nim  

w głęboki oczodół tego samego  

co ujrzałem wczoraj 

i jeżeli zaniewidzę to dla garstki 

łachmanów w których już go nie zobaczę  

jutro znowu będę źrenicą  

obróconą strasznie na siebie jak wtedy  

kiedy się rodził i kiedy umierał 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

LXVIII. Nagły deszcz

martwy jest mój przyjaciel  

a mój oddech z niego  

a moje kości i moje ciało rozszczepione  

nawet gdy nie wychodzę z domu 

i nieprzygwożdżone są ręce moje  

do rąk jego wysupłanych stamtąd  

kiedy się chwytam braku powietrza  

i nieprzygwożdżone będą fruwać 

jak zapomnienie będą kaleczyć  

moje ciało kiedy pójdę precz  

i odczepiły się kości moje od kości  

jego wpojonych w nagły deszcz 

LXIX. Wycieczka do lasu

jak przyjedziesz od umierającej matki  

(teraz mam usta pełne poziomek)  

jak wreszcie wrócisz do swojego umierającego  

gdzieżeś był zawołasz w progu domu 

przez te wszystkie dni kiedy chorowałeś  

(teraz mam usta pełne poziomek) więc gdy już 

wrócisz uwalniając się od szpitalnych  

prześcieradeł matki w które spowijałeś siebie 

gdzieżeś był zawołasz kiedy moja matka  

chorowała: będę milczał jakbyś mi nie śmierć  

uczynił lecz świństwo tym zniknieniem swoim  

a uczyniwszy nie wziął na wycieczkę do lasu 

LXX. Wiadomość z ostatniej chwili

nie po to kończy się sierpień by umarła 

moja matka której kupiłem perukę 

nie mogę przyjechać i wierzgać przeciwko śmierci 

która załatwiła sobie perukę tyle że nie nową 

nie po to kończy się sierpień by umarła  

moja biedna matka dla której śmierć  

zechce rozczesać splot swoich niegdysiejszych 

i teraźniejszych włosów jakimi porasta 

powiadam iż śmierć nie przychodzi po matkę  

lecz po włosy jakie nam od dawna wypadają  

nie po to kończy się sierpień by wypadły nam włosy 

które zresztą ile sił wpychamy sobie do gardła 

LXXI. Źle skrywana wstydliwość

matka myje chore bardzo chore  

nogi i mówi od rzeczy  

zeświniłeś się mój synku  

przeto zeświniło się 

moje ciało i wycieka zeń woda  

jaką we mnie wlałeś  

mówi o czarnej wodzie na dnie 

miednicy którą sprzątnąłem 

przeto na dnie miednicy sposobi się  

trochę czarnej wody to śmierć się rozbiera 

i za chwilę ujawni parę żylaków 

odbytu których nie lubi nikomu pokazywać 

LXXII

wszystko to są rzeczy niepewne ziemia  

i niebo to są wszystko rzeczy niepewne  

od których uciekaj póki jeszcze  

jest dokąd albowiem ta ciemność teraz 

i ta ciemność potem jakiej nie próbuj  

zawczasu dotknąć to zaiste dwa  

przeróżne światy do których nie przykładaj 

ręki jeżeli chcesz ujść cało 

bo ta ciemność teraz i ta ciemność potem  

to są wszystko rzeczy nie do pogodzenia 

z którymi niechaj nic cię nie łączy chyba ze jest 

coś o czym nie wiem 

LXXIII. Na rogu Farbiarskiej i Szymonowica

na rogu Farbiarskiej i Szymonowica  

sławnego lwowianina śpiewam tę pieśń  

daj mi miłość korzeń wonny  

jeżeli jesteś starcem i poradzisz sobie 

z moimi kośćmi które są do pochwycenia  

dopiero od paru lat jeżeli więc  

jesteś starcem i podobam się twoim kościom  

spocznij we mnie przed daleką drogą 

i nic nie mów o zmęczeniu jakie cię  

teraz czeka zaprawdę powiadam wam  

kości tego starucha są nie do udźwignięcia na  

Szymonowica i gdziekolwiek indziej 

LXXIV

jesień już Panie a ja nie mam domu 

kiedyś mieszkałem na Bocznej Lubomelskiej 

dzisiaj zaledwie naprzeciw Przybylskiej 

niechaj ją deszcz pozbawi oczu którymi wypatruje męża 

niechaj ją deszcz zawiedzie do przytułku  

w którym nie znajdzie dla siebie wygód  

niechaj ją deszcz zawiedzie na cmentarz  

i pozbawi oczu którymi wypatruje męża 

kiedyś istotnie mieszkałem na dziesiątym piętrze  

dzisiaj zaledwie w sąsiedztwie z Przybylską 

niechaj deszcz nie da jej miejsca w przytułku  

i ani jednej rzeczy z tych co dawniej 

LXXV

jesień już Panie a ja nie mam domu 

kiedyś mieszkałem na Bocznej Lubomelskiej 

dzisiaj zaledwie naprzeciw Przybylskiej 

która przybywa jeżeli skądkolwiek przybywa to z piekieł 

z samych piekieł przychodzi Przybylska 

jeżeli stamtąd diabeł może się wyprawić  

skądkolwiek przybywa ona w moje  

sąsiedztwo muszę się jednako niepokoić 

albowiem nieprzyjaciel wypytuje o mnie  

po ludziach zaś Przybylska nie milczy 

z samych piekieł przychodzi Przybylska  

znać to po jej frywolnych sukienkach 

LXXVI. Po dzień dzisiejszy

groby Dyckich Argasińskich i Hryniawskich  

w których nie ja jeden zresztą jestem zamknięty  

i gdzie nie spojrzeć grób Helenki Bojarskiej  

choć jeszcze wczoraj wykradaliśmy się do lasu 

po dzień dzisiejszy zbieramy grzyby liście paproci  

nade mną i drzewa z których potem będą szybkie trumny 

lecz nie będzie przyjaznego cienia żebyśmy mogli pokazywać 

nasze ciała nie pokazując nikomu więcej owłosionych miejsc 

a teraz groby Dyckich Argasińskich i grób Helenki  

zbyt ciepły aby o nim pamiętać i pisać że taki inny  

pośród tamtych zbyt swojski odkąd jestem tutaj  

zamknięty nie ja jeden zresztą przed samym sobą 

LXXVII. Kobieta z radioodbiornikiem

można odczepić się domu ale żeby nie mieć 

swojej śmierci i zmarłych z którymi daje się 

zamieszkać na warszawskim dworcu  

jeżeli dom podupadł albo się nie ziścił 

doprawdy nie chciałabym żyć bez swoich  

zmarłych dlatego codziennie przychodzę na dworzec 

by porozmawiać z ludźmi którzy mają wszystko  

(„nawet złote zęby nie próchniejące na wietrze 

i deszczu choć podobno i złoto czarnieje gdy brak kilku  

przednich”) lecz nie mają wypisanego w oczach  

przerażenia sobą które im podrzucam do poczekalni  

kiedy cała się uśmiecham na widok ich bagaży 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

LXXVIII. Niebezpieczeństwo

place są puste jak listopad  

jak ty i ja i wiersze za którymi biegam  

po owym placu wczoraj wziąłem  

pieniądze i wnet uciekłem od siebie 

wystarczy zatem na wypad  

w Polskę i dobrą książkę przedwczoraj też  

wziąłem za ekstrawagancję (to jest  

umiem się brać za instrumenty stare i zepsute) 

a więc place są puste jak listopad  

i jego instrumenty stare i zepsute  

mogą w zakamarkach moich rąk i nóg  

przespać się do jutra 

LXXIX

dawniej kiedy umierał stary Dycki  

w domu twoich dziadków myślałeś  

to nieprawda że w jego śmierci może być  

ktoś z kim nie byłeś na podwórku 

teraz zaś kiedy stygło ciało Leszka  

a słońce rozpoczynało swoją wędrówkę 

gdzie indziej aniżeli my skupieni  

w domu żałoby wokół własnych krzyków 

myślałeś to nieprawda że w jego śmierci  

może być ktoś z kim nie byłeś dotąd  

poróżniony bo nawet słońce szuka z tobą zaczepki  

kiedy się w sobie zamyka do jutra 

LXXX. Upał

płakaliśmy po osiemnastoletniej Bojarskiej  

nic nie rozumiejąc z jej osiemnastu lat  

pogrzebanych zbyt nagle żeby nie szukać winnych  

tej śmierci na pożółkłych fotografiach 

wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy iż stoimy  

na lubaczowskiej drodze by pochować  

Bojarską w skwarze popołudniowego słońca  

które wybiegło skądiś i położyło swoje 

ręce na otwartej trumience i bawiło się 

sobą w uśpionych włosach Helenki 

jakże wesoło bawiło się słoneczko w uśpionych włosach 

Helenki i zachęcało nas do wejrzenia w głąb siebie 

LXXXI. Przebudzenie

dzisiaj znowu śniłem  

twoją śmierć jeżeli można śnić  

na stancji pani Mościckiej 

to dzisiaj znowu widziałem 

twoją śmierć o ile to nie była  

pani Mościcka cała w swej ozdobie  

i mogłem wykrzyknąć ach to ty to ty  

skąd się wziąłeś nie mówiąc 

nic i skąd się weźmiesz jutro gdy się  

zdziwię to ty to ty a co ty masz  

do powiedzenia że mi się przyśniłeś 

bez ust albo że ci z ust śmierdzi 

LXXXII. Manifestacja

na dziedzińcu uniwersyteckim  

mokną nikomu już niepotrzebne ulotki  

choć nie dalej jak godzinę temu  

studenci wznosili nieprzyjazne okrzyki 

albowiem państwo jest niefortunne i grzeszy 

czymś na kształt posuchy mając tyle 

kości przodków i wiązkę kości profesorskich  

którzy również wznosili nieprzyjazne okrzyki 

kto wie czy nie najgłośniej albowiem nasze państwo  

jest sprzedajne mając tyle kości przodków  

a przede wszystkim wiązkę owych profesorskich  

które codziennie zabieram z wykładów 

i wyrzucam za siebie 

LXXXIII. Nieśmiałość

to nieprawda że przyjaciele chorują  

na raka i umierają w samo południe  

ich twarz nie zmieni się nawet o mgłę  

którą nakładamy w ślepe miejsca 

przyjaciel ma zawsze usta przez które  

kości jego wołają i będą wołać  

może teraz gdy leżymy obok siebie  

spodziewając się przyjścia kogoś 

kogo nie znamy jego usta rozstąpią się  

cudownie i wzbudzą we mnie  

kamień głodny który jeszcze dzisiaj  

rzucę w okno twojej sypialni 

LXXXIV. Pieszczoch

może teraz kiedy leżymy obok siebie  

spodziewając się (oprócz zmęczenia naszą  

obecnością) przyjścia kogoś kogo  

nie znamy: jego usta rozstąpią się nagle 

więc może teraz gdy dotykamy zachłannie granic  

naszego ciała które są nieskończenie  

bezpieczne tylko dzisiaj w łóżku w granicach 

tych dźwigając także (oprócz zmęczenia naszą 

obecnością) nieobecność kogoś kogo usiłujemy 

pokochać: jego usta rozstąpią się nagle  

i wzbudzą we mnie kamień głodny z którym się  

zabieram do pieszczot ilekroć jestem z tobą 

LXXXV. Znak z nieba

śniłem deszcz jaki zwykle nawiedza  

mężczyznę i kobietę gdy idą we dwoje  

nie istnieli w tym śnie  

lub tak bardzo związali się ze sobą 

i chłonęli ów deszcz że nie mogłem odejść 

nie było ich lecz wydzielali pot gubili się w czarnej  

albo czerwonej roślinności dalekiego  

wybrzeża u którego stałem trzy dni i trzy noce 

trzy dni i trzy noce oczekiwania na deszcz (znak  

z nieba by porzucić ziemię) oni zaś wyśmiewali moje  

przykurczone ręce i nogi lecz rozproszyli się  

zaraz gdy się przebudziłem aby im dać siebie 

LXXXVI. Rekolekcje w 1988 roku

otóż poezja przypomina ci klasztor ojców  

karmelitów bosych w Czernej  

czystość i łagodność młodzieńców którzy tu 

wstąpili by obmyć ciało 

z miłości własnej i z grzechu matki  

bo to grzech główny mieć matkę ziemską  

którą można wysławić jednym tchem  

i zgubić w tłumie niewiast co ciągnie do nieba 

zatem poezja przypomina ci klasztor ojców karmelitów  

w Czernej skoro karmi się tobą od początku twoich dni 

gdy byłeś jeszcze grzechem w postaci czystej i to 

zaledwie dotykanym przez sprośnych rodziców chrzestnych 

Kamień pełen pokarmu

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

LXXXVII

moi przyjaciele Zbychu i Andrzej  

od dawien dawna piszą wiersze  

znowu więc nie zrozumieliśmy Pana Boga  

który się do tych wierszy przykłada 

(i to jeszcze jak) moi przyjaciele  

Zbychu i Andrzej poprawiają skórę słońca  

księżyca i deszczu co się mieni 

na wiecznie niedoskonałym wężu w ich 

ustach którego im zazdroszczę przy pocałunku  

bo ich język znacznie więcej wypowiada  

aniżeli mój zawsze zaśliniony i zadowolony  

z siebie gdy go wpycham do nie swoich ust 

LXXXVIII

moi przyjaciele Zbychu i Andrzej piszą  

wiersze znowu więc nie zrozumieliśmy  

Pana Boga który nie rymował ale świat  

stworzył ani trochę ułomny 

ani chybi ułomny jeżeli idzie o nas  

moi przyjaciele Zbychu i Andrzej piszą  

wiersze poprawiają zatem i to  

jeszcze jak skórę słońca księżyca 

i deszczu która się mieni na wiecznie  

niedoskonałym wężu w ich ustach 

w ich ustach pod postacią pocałunku zamieszkał  

ów wąż co nas wnet gładko wyślizga 

LXXXIX

powiadam wam iż zamknie się wnet  

niebo jak wieko trumny i nikt  

znikąd nie wyjdzie i donikąd nie wejdzie  

aby pozamiatać posprzątać 

jeszcze raz narobić na wypadek  

gdyby było po nas za czysto  

Pan Bóg natomiast niczego nie zechce  

bo cóż może chcieć oprócz duszy 

której nie mamy w sobie ale w Nim  

i tak jest od dnia narodzin po dzień dzisiejszy  

gdy każdy musi pozamiatać posprzątać  

i na wszelki wypadek jeszcze raz zrobić pod siebie 

XC

dopiero wypłakaliśmy oczy po tobie  

Helenko i po tobie Stasiu a już znowu  

śmierć prowadza się z nami  

i upija nas w tej nie istniejącej karczmie 

Hryniawska mówiła że „jak gadzina  

przychodzi i bierze przychodzi i bierze  

upija nas w tej nieistniejącej karczmie  

u Żyda który również gdzieś przepadł” 

doprawdy Hryniawska wie co mówi  

gdy od miesięcy niedomaga i płacze  

„śmierć prowadza się z nami 

albo i bez nas ciągnie od karczmy 

do karczmy żeby zachłysnąć się sobą” 

XCI

to nieprawda że przyjaciele chorują  

na raka odbytu i umierają w samo południe  

gdy tylko uciekniemy w nieistnienie w krąg  

własnych jeszcze mocno zasupłanych spraw 

żeby odpocząć od ich nieurywanego krzyku  

to nieprawda że w ich krzyku cichnie  

Pan Bóg i ptaki zaglądałem do oczu umierającego  

lecz udał że mnie nie widzi i ja powiedziałem 

że go nie dostrzegam pośród jego ubywania  

ale to nieprawda że on mnie nie widział  

zza góry tego wszystkiego co już z siebie wyparł  

wydalił jakby w przeczuciu innych możliwości 

XCII. Wakacje

dni płyną korytarzem tylko jednej malej  

rzeczki albo wszystkich rzek naraz gdy wchodzę  

z tobą do wody (każdy wchodzi do swojej  

Sołotwy) jestem jeszcze młody i wynurzę się kimś 

kim pewnie nie będę podczas tegorocznych  

wakacji gdy wchodzę z tobą do wody w długich  

atramentówkach jestem jeszcze dziecinny  

i nie znam smaku złej przygody i żegnam się 

na widok nieczystości co wybijają z pobliskiego  

szpitalnego szamba lub prędzej biorą się ze mnie  

lecz ja o tym nie wiem o niczym nie wiem dopóki  

dopóty nie wynurzę się kimś kim nigdy nie będę 

XCIII. Przyjście i odejście

dzisiaj w przemyskiem brakuje mi ciebie  

choć jestem w twoich portkach  

brakuje mi ciebie i chętnie zapomniałbym  

że w spodniach mam dziurkę na dziurce 

choć przede wszystkim jestem w twoich portkach 

strasznie zniszczonych i nie wstydzę się łat  

na tyłku którym znaczę swoje przyjście i odejście 

to także chodzę w twej pozaszywanej kurtce 

chętnie więc nie zapinałbym rozporka  

mocą którego znaczę swoje przyjście i odejście  

nie tyle swoje co śmierci która wyobraź  

to sobie wcale nie siusia w ciemno 

XCIV

ślepniemy głuchniemy od byle poruszenia  

wiatru i deszczu krzycząc nie tego chcieliśmy  

nie chcieliśmy deszczu którym nasz wiersz  

nie chlupie w ustach wiecznych przechodniów 

choć słychać go przy każdym odplunięciu  

czuć go w powietrzu zgniły zapach deszczu  

biorę za dobry początek i zgniły zapach wiatru  

co ciągnie od popegeerowskich zabudowań 

(odrzucam bowiem natchnienie) Panie spraw  

aby nasze wiersze nie męczyły się dłużej 

od zepsutych jaj zgniły zapach deszczu wchodzi  

we mnie przez sen budzę się nowo narodzony 

i odrzucam czyste natchnienie 

XCV

siedzimy trzymając się za ręce 

o tak trzeba odejść i trzeba zostać  

będę ją jeszcze widział 

długo w zakratowanym oknie 

z ulicy dam jej znak by odpoczęła  

ode mnie nie mówiąc o tym lekarzowi  

powiedziałem jej że przyjadę jutro 

i pójdziemy na boisko będziesz niosła 

swój garb niczym piłkę i naśmiewać się  

z mojego nie mówiąc o tym lekarzowi i słońcu  

gdyż kopią przeciwko nam jedną i tę  

samą kulę ognistą ze szpitalnych szmat 

XCVI

codziennie umiera ponad 1000 chorych  

i jutro drugich tyle pójdzie w dym  

Ty jesteś Panie w gniewie swym nieskory  

i powściągliwy jest Twój gniew 

Ty jesteś Panie nasza łódź odwieczna  

co nas wybawi od martwego brzegu  

i na wodach morskich wzywasz nas na jeszcze  

większą głębię wciąż bliżej siebie 

codziennie umiera ponad 1000 chorych 

i jutro na drugie dwa tysiące spadnie  

Twój wszystek deszcz ognia a to  

nie to samo co deszcz i ogień z osobna 

Przypisy:

1. waleta (z łac.) — utwór literacki będący wypowiedzią na pożegnanie. [przypis edytorski]

2. dykta — prawdop.: denaturat. [przypis edytorski]

3. elegia in obitum (łac.) — elegia na odejście (na śmierć). [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tkaczyszyn-dycki-kamien-pelen-pokarmu

Tekst opracowany na podstawie: Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Kamień pełen pokarmu, Świat Literacki, Izabelin 1999.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: Pejzaż z wodospadem, Allart van Everdingen, domena publiczna

ISBN-978-83-288-5653-0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.