Jan Kochanowski

Tren XI

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Tren XI¹

«Fraszka cnota»², powiedział Brutus porażony³. 

Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony. 

Kogo kiedy pobożność jego ratowała? 

Kogo dobroć przypadku złego⁴ uchowała? 

Nieznajomy⁵ wróg⁶ jakiś miesza ludzkie rzeczy⁷, 

Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy⁸. 

Kędy jego duch więnie⁹, żaden nie ulęże¹⁰: 

Praw li, krzyw li¹¹, bez braku¹² każdego dosięże¹³. 

A my rozumy swoje przedsię¹⁴ udać chcemy¹⁵, 

Hardzi miedzy prostaki¹⁶, że nic nie umiemy¹⁷. 

Wspinamy sie do nieba, Boże tajemnice 

Upatrując¹⁸, ale wzrok śmiertelnej źrzenice¹⁹ 

Tępy na to; sny lekkie²⁰, sny płoche²¹ nas bawią²², 

Które sie nam podobno²³ nigdy nie wyjawią. 

Żałości, co mi czynisz? Owa²⁴ już oboje 

Mam stracić — i pociechę, i baczenie²⁵ swoje? 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

2. fraszka cnota — cnota jest fraszką, cnota nic nie znaczy. [przypis redakcyjny]

3. Brutus porażony — pokonany; Brutus, reprezentant cnót rzymskich, zabójca Juliusza Cezara (44 r. p.n.e.), został pokonany przez Oktawiana Augusta pod Filippi (42 r. p.n.e.). Po klęsce popełnił samobójstwo i miał wtedy powiedzieć: „O nędzna cnoto, byłaś tedy tylko słowem, a ja cię czciłem jako coś rzeczywistego, ty zaś byłaś niewolnicą Losu”. [przypis redakcyjny]

4. przypadku złego — od złego przypadku. [przypis redakcyjny]

5. nieznajomy* (starop.) — nieznany. [przypis redakcyjny]

6. wróg* — tu: zła siła, diabelska siła, los, fatum, być może chodzi nawet o szatana. [przypis redakcyjny]

7. ludzkie rzeczy (daw.) — sprawy ludzkie. [przypis redakcyjny]

8. na pieczy (starop.) — w opiece (por. współczesne: mieć pieczę nad czymś). [przypis redakcyjny]

9. więnie (forma starop.) — powieje, zawieje. [przypis redakcyjny]

10. nie ulęże (forma starop.) — nie ulegnie w znaczeniu: nie schowa się, nie uchroni się. [przypis redakcyjny]

11. praw li, krzyw li (starop.) — czy to sprawiedliwy, czy to niesprawiedliwy. [przypis redakcyjny]

12. bez braku* (starop.) — bez wyboru, bez wyjątku. [przypis redakcyjny]

13. dosięże (forma starop.) — dosięgnie. [przypis redakcyjny]

14. przedsię (starop.) — mimo to, jednak. [przypis redakcyjny]

15. udać* — zalecić, przemycić coś, co nie ma prawdziwej wartości; rozumy swoje przedsię udać chcemy: przecież chcemy udawać rozumnych, rozsądnych. [przypis redakcyjny]

16. hardzi miedzy prostaki — dumni między prostakami. [przypis redakcyjny]

17. że* — tu: choć. [przypis redakcyjny]

18. upatrując — podpatrując. [przypis redakcyjny]

19. źrzenice (starop. forma D. lp rodz. ż.) — źrenicy. [przypis redakcyjny]

20. lekki* (starop.) — posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

21. płochy (starop.) — niestały, posiadający małą wartość. [przypis redakcyjny]

22. bawić* (daw.) — zaprzątać uwagę, tu: zwodzić. [przypis redakcyjny]

23. podobno (starop.) — może, prawdopodobnie. [przypis redakcyjny]

24. owa (starop.) — słowo wyrażające możliwość, że coś się stanie. [przypis redakcyjny]

25. baczenie (starop.) — rozum, rozsądek. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/treny-tren-xi

Tekst opracowany na podstawie: Jan Kochanowski, Treny, Drukarnia Łazarzowa, wyd. 2, Kraków, 1583

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: tree shadows 3, slightly everything@Flickr, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.