Julian Tuwim

Bal w operze

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7842-6

Bal w operze

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przedmowa

I zrzucony jest smok wielki, wąż on starodawny, którego zowią diabłem i szatanem, który zwodzi wszystek okrąg świata. Zrzucony jest na ziemię i aniołowie jego z nim są zrzuceni... (Objawienie Jana, XII¹).

Chodź, okażęć osądzenie onej wielkiej wszetecznicy, która siedzi nad wodami wielkimi. Z którą wszeteczeństwo płodzili królowie ziemi i upili się winem wszeteczeństwa jej obywatele ziemi. I odniósł mię na puszczę w duchu. I widziałem niewiastę, siedzącą na szkarłatno-czerwonej bestii pełnej imion bluźnierstwa... A ona niewiasta przyobleczona była w purpurę i szkarłat, i uzłocona złotem i drogim kamieniem, i perłami, mając kubek złoty w ręce swej, pełnej obrzydliwości i nieczystości wszeteczeństwa swego... I widziałem niewiastę onę pijaną krwią świętych i krwią męczenników Jezusowych. A widząc ją, dziwowałem się wielkim podziwieniem... (Objawienie Jana, XVII).

Potem słyszałem głos wielkiego ludu na niebie, mówiącego: „Alleluja! Zbawienie i chwała, i cześć, i moc, Panu, Bogu naszemu. Bo prawdziwie i sprawiedliwe są sądy Jego, iż osądził wszetecznicę onę wielką, która kaziła ziemię wszeteczeństwem swoim, i pomścił się krwi sług swoich z ręki jej” (Objawienie Jana, XIX).

I

Dzisiaj wielki bal w Operze! 

Sam Potężny Archikrator² 

Dał najwyższy protektorat, 

Wszelka dziwka majtki pierze 

I na kredyt kiecki bierze, 

Na ulicach ścisk i zator, 

Ustawili się żołnierze, 

Błyszczą kaski kirasjerskie³, 

Błyszczą buty oficerskie, 

Konie pienią się i rżą, 

Ryczą auta, tłumy prą, 

W kordegardzie⁴ wojska mrowie, 

Wszędzie ostre pogotowie, 

Niecierpliwe wina wrą, 

U fryzjerów ludzie mdleją, 

Czekający za koleją, 

Dziwkom łydki słodko drżą. 

Na afiszu — Archikrator, 

Więc na schodach marmurowych 

Leży chodnik purpurowy, 

Ustawiono oleandry, 

Ochrypł szef-organizator, 

Wyfraczony krępy mandryl⁵, 

Klamki, zamki lśnią na glanc, 

W blasku las ułańskich lanc, 

Szef policji pierś wysadza 

I spod marsa⁶ sypiąc skry, 

Prężnym krokiem się przechadza... 

Co za gracja! Co za władza! 

Co za pompa! Jezu Chry...! 

Zajeżdżają futra, fraki, 

Lśniące laki, szapoklaki⁷, 

Uwijają się tajniaki 

W paltocikach Burberry⁸. 

Szofer szofra macią ruga, 

Na tajniaka tajniak mruga... 

«No jadź, jadź! Będziesz tu stać? 

Caf się, frrruwa twoja mać!» 

Zajeżdżają gronostaje  

I brajtszwance⁹, 

Barbarossy¹⁰, oxenstierny¹¹ 

I braganze¹², 

Zajeżdżają buicki, royce’y 

I hispany¹³, 

Wielkie wstęgi, śnieżne gorsy, 

Szambelany, 

I buldogi pełnomocne 

I terriery 

I burbony i szynszyle 

I ordery 

I sobole i grand-diuki¹⁴ 

I goeringi¹⁵, 

Akselbanty¹⁶ i lampasy 

I wikingi, 

Admirały, generały, 

Bojarowie, 

Bambirały, grubasowie, 

Am! 

Ba! 

Sado! 

Rowie! 

Raz! 

Dwa! 

Hurra, panowie! 

Hurra, panowie! 

Hurra, panowie! 

I już — do loży — która? Druga... 

Na tajniaka tajniak mruga, 

Na lewo, na prawo, na le, na pra, 

A w środku już orkiestra gra, 

Orkiestra gra! Orkiestra gra! 

Ostro gra orkiestra-kiestra, 

Z czterech rogów, czterech estrad 

Pryska ekstra bluzgi grzmiące, 

Miedzią pluska i mosiądzem — 

I bac! W blask, w oklaski, brawo, 

W drgawki metalową lawą 

I jazz w blask, grzmiąc furioso 

— I nagle duszną tuberozą¹⁷ 

W krew, w nozdrza placadiutanta 

(Tempo: szampan, szatan, szantan) 

I już — wziąć, i już — udami 

I już — da mi! da mi! da mi! 

I chuć — w skok, i wzrok — kastetem 

I pod żyrandol piruetem — 

solo! solo! małpa! nie po...! 

buch magnezja foto ślepo 

uda uda da mi da mi 

gene orde dzwoni rami 

zęby śmiechem do maestra 

i gra orkiestra, gra orkiestra...! 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

II

Ze swych wież astronomowie, 

Zapatrzeni w gwiezdne mrowie, 

W teleskopach cud ujrzeli: 

Małpy biegły przez firmament! 

W zodiakalnej karuzeli 

Apokaliptyczny zamęt. 

Na przystankach dawnych zwierząt 

Siadło szpetnych małp dwanaście 

I zaczęły małpi nierząd 

W planetarne siać przepaście. 

Obręcz niebios w pęd szalony 

Złe puściły małpiszony, 

Skaczą, kręcą się, iskają, 

Jak za kratą swojej klatki, 

I czerwone pulchne zadki 

Ziemi, krążąc, wystawiają. 

Nie ma już niebieskich znaków! 

Małpa toczy się w zodiaku! 

I wisząca ciężką zmorą 

Nad tą groźną nocą gwiezdną, 

Każe tańczyć gwiazdozbiorom, 

Gdy małpiarzy diabli biorą, 

Diabli biorą, diabli wezmą!  

III

A na scenie Satanella¹⁸ 

Chwyta gwiazdy w tamburino, 

Tarantella¹⁹, tarantella 

Meteorów serpentyną, 

Satanella — młynek rtęci, 

Satanellę niebo kręci 

Mgławicową pienną plamą, 

Satanella — blasku smuga 

I oblana srebrną lamą 

Bystrych bioder centryfuga²⁰! 

...Z satyrycznym erotyzmem 

Na tajniaka tajniak mruga. 

Satanellę księżyc porwał, 

Wzniósł ze sceny w niebo sine 

I nad placem teatralnym 

Znowu zawisł tamburinem. 

A tu dalej wrą w zabawie, 

I na scenie, rosnąc w blaski, 

Wybuchają białe pawie 

Ogniomiotem zórz bengalskich, 

Rozigraną wbiega sforą 

Tłum różowych świń z maciorą 

I kaczuczą i macziczą, 

I jak zarzynane kwiczą, 

Aż tancerzy diabli biorą 

diabli biorą 

diabli biorą! 

Potem księżyc nad Taiti 

I gitary na Haiti, 

Potem śpiewa Włoch Tęsknotti 

Zakochane totti-frotti, 

Potem duo Pitt and Kitty, 

Klauny się po pyskach piorą 

I śpiewają: 

I am Pitty 

I am Pitt 

I love you Kitty, 

Aż tancerzy diabli biorą, 

diabli biorą, 

diabli biorą! 

«Patrz go, jak wariata struga», 

Na tajniaka tajniak mruga. 

Brzuchem do czarnego gacha 

Babilońska trzęsie swacha²¹, 

Chrzęszcząc w drgawkach, z małpim krzykiem, 

Bananowym nabiodrnikiem, 

Centaur wlazł na centaurzycę, 

Dęba stanął koń w muzyce 

I oderżał arię końską, 

Mierząc w swachę babilońską, 

A w basenie pełnym syren 

Kozłonogi pływa Sylen²². 

Brawo! Brawo! Brawo! Brawo! 

Jazz — zamiecią, dym — kurzawą, 

Sześć tysięcy w jedno ciało 

Zrosło się i oszalało! 

Hucznie, tłusto, płciowo, krwawo, 

Brawo! Brawo! Brawo! Brawo! 

Płciowo, hucznie, tłusto, biało, 

Mało! Mało! Mało! Mało! 

I po piętrach, i przez schody 

Opętanym korowodem, 

Piekłem, żarem, pląsem, tanem, 

Gąsienicą — Lewiatanem, 

Pterofiksem²³, Kikimorą²⁴, 

Archimałpą, Zadozmorą, 

Szampankanem, Pankankanem 

Grzmocą w tempie obłąkanem²⁵, 

Tak że wszystkich diabli biorą, 

diabli biorą, 

diabli biorą! 

IV

Przy bufecie — żłopanina, 

Parskanina, mlaskanina, 

Burbon z młodym Rastakowskim 

Serpentynę flaków wcina, 

Na talerzu Donny Diany 

Ryczy wół zamordowany, 

Dżawachadze, prync gruziński, 

Rwie zębami tyłek świński, 

Szach Kaukazu, po butelce 

Rumu cum spiritu vini²⁶, 

Przez pomyłkę tknął widelcem 

W cyc grafini Macabrini, 

Rozdzierane kaczki wrzeszczą, 

Tłuszczem ciekną, w zębach trzeszczą, 

A najgorzej przy kawiorze: 

Tam — na zabój, tam — na noże, 

A jak złapią — szczerzą zęby 

I smarują głodne gęby 

Czarną mazią jesiotrową, 

A bieługi białe kłęby 

Żrą od razu na surowo, 

Bo to dobrze, bo to zdrowo! 

(«Bycza, bracie, rzecz — bieługa!» 

Na tajniaka tajniak mruga.) 

Ćwierciomirski z Podhajdańca 

Sarni udziec wziął do tańca, 

Esterhazy, w sztok zalany, 

Zrobił z wędlin przekładańca 

I na wszystkie strony pchany 

Klaps go w talerz Donny Diany, 

W ostry sos — więc ryk pijany, 

Śmiech prezesów i burbonów —  

A nad wszystkim — pułk garsonów 

Fruwa zmotoryzowany. 

W okolicznych hotelikach 

Całą noc robota dzika, 

Seksualny kontredansik: 

Na momencik, na kwadransik, 

Na portiera tajniak mruga: 

Portier — owszem, portier — sługa, 

Ta w woalu, tamta w szalu, 

Na kwadransik, prosto z balu, 

Na momencik, ot przelotem, 

Szybko — i na bal z powrotem: 

Rotmistrz Rewski z miss Lenorą, 

Oxenstierna z panią Fiorą, 

Borys Silber z księżną Korą 

Na kwadransik, szofer! Wio! 

Potem znów ich diabli biorą, 

diabli biorą, 

diabli biorą, 

W wir tej nocy diabli biorą, 

Roztańczeni diabli bio — — —! 

Rąbią w ziemię Buicki, Royce’y, 

Akselbanty, śnieżne gorsy 

I buldogi i terriery, 

I szynszyle i ordery, 

Generały i wikingi, 

Admirały i goeringi, 

Bambirały, bojarowie, 

Deterdingi²⁷ — 

Am! 

Ba! 

Sado! 

Rowie! 

Raz!  

Dwa! 

Hurra, panowie! 

Brawo, panowie! 

Mało, panowie! 

... Raz... Dwa... Druga, panowie... 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

V

Na ratuszu bije druga, 

Na tajniaka tajniak mruga, 

Na widowni i w sznurowni, 

I pod dachem i w kotłowni, 

I pod sceną i w bufecie, 

Na galerii i w klozecie, 

W kancelarii i w malarni, 

W garderobach i w palarni, 

I w dyżurce u strażaka 

Mruga tajniak na tajniaka... 

Poziewając, siedzą w szatni 

Czterej z gliny, dwaj prywatni, 

Poziewują, pogadują, 

Przechadzają się, pogwizdują, 

Pogwizdują, przechadzają się, 

Swym kamaszkom przyglądają się. 

Słowikowski z trzeciej śledczej 

Mówi, że mu w żółtych letczej²⁸, 

Czarne palą jak cholery, 

A najgorzej — to lakiery. 

Macukiewicz z jedenastki 

Patrzy w szpice, widzi gwiazdki: 

«Dobra pasta, połysk śliczny, 

Całkowicie elekstryczny». 

Szulc z ósemki ma giemzowe: 

«Powiedz, Czesiek, nie jak nowe? 

Drugi rok na co dzień noszę 

A raz fleki dałem — proszę!», 

Wańczak z piątki, zwany Blindzia, 

Chwali pastę marki India, 

Popatruje, pogwizduje: 

«Udibidibindia, udibindia». 

Kruman (karniak) nosi nowe 

Stebnowane, orzechowe. 

Ziewa — «daj płaskiego, Blindzia...» 

Udibidibindia udibindia... 

VI

Już z ratusza bije trzecia, 

Senne pola dreszcz obleciał, 

Dzień się rodzi. 

Brzask przez szarość się przedziera, 

Owoc słońca krwi nabiera, 

Zaszeptały wiewem brzozy, 

W zagajniku ptaszek gwizdnął... 

Do stolicy jadą wozy 

Z zielenizną. 

Jadą wozy, poskrzypują, 

Ludzie drzemią, poziewują, 

Brzozy błyszczą białą korą, 

Wiatr przez owies przeszeleścił, 

Jadą wozy wczesną porą 

Do przedmieści.  

Trąbi auto ciężarowe, 

Wozy mija 

I na długo kurz różowy 

Z szosy wzbija.  

Chłopki suche i dostojne 

Idą szosą. 

Idą boso i na sprzedaj 

Masło niosą.  

Zapiał kogut, za nim drugi, 

Potem trzeci, 

Na pastwiska bydło gnają 

Małe dzieci. 

Przetrąbiło drugie auto 

Ciężarowe, 

Chłop prowadzi kulejącą 

Krowę.  

Skrzypią wozy, przewalają się 

Z boku na bok, 

Ludzie w chatach przewracają się 

Z boku na bok.  

Chrapie w rowie, twarzą w trawę, 

Ktoś pijany, 

Na pastwisku podryguje 

Koń spętany.  

Na kościele niebijące 

Wiszą dzwony, 

Suche pęki ziół pod krzyżem 

Ogrodzonym.  

Jakiś duży wyszedł w gaciach 

Przed zagrodę, 

Mruży oczy i tarmosi 

Ostrą brodę.  

A tam dalej stoi szkoła 

Murowana, 

W szkole mapa, bardzo pięknie 

Malowana.  

Na ćwiczenia idą żołnierze 

Z karabinami... 

«...że na tobie giną, że na tobie giną 

chłopcy malowani²⁹»...  

Skrzypią wozy, przewalają się, 

Pozgrzytują... 

«...W mieście tera rymbarbarum 

Duża kupujom».  

Skubią trawę białe kozy 

Wymioniaste. 

W sinym dymie, w złotym pyle 

Dzień nad miastem. 

Owoc pękł — i mokrym świtem 

Oróżowił miejską ziemię. 

Zawieszony pod sufitem 

W żyrandolu tajniak drzemie.  

VII

Przez ul. Zdobywców, 

Przez Annasza, Kajfasza, 

Przez Siwą, przez św. Tekli 

I proroka Ezdrasza, 

Przez Krymską, Kociołebską, 

Przez Gnomów i przez Dziewic, 

Przez Mysią, Addis-Abebską 

I Łukasza z Błażewic,  

Przez Czterdziestego Kwietnia, 

Przez Bulwary Misyjne — 

Jadą za miasto wozy 

Asenizacyjne³⁰.  

Z facjatki budy drewnianej 

Tłusta panna wygląda: 

— Która godzina, gówniarzu?  

— Piąta, kurwo, piąta...  

I przez puste ulice 

Jadą dalej i dalej. 

Panna przed siebie patrzy 

I papierosa pali.  

Widzi dom czerwony, 

Nowo zbudowany, 

Ludzie już mieszkają 

W nieotynkowanym.  

W jednym oknie gąsiory 

Z wiśniakiem i jagodnikiem, 

Za oknem wietrzyk igra 

Różowym balonikiem.  

Na żelaznym balkonie 

Łbem na dół wisi zając, 

Łąkę przewróconą 

Jeszcze oglądając.  

Pan w spodniach, ale boso, 

Na drugi balkon wyszedł, 

Ziewa, patrzy na niebo, 

Szelki mu z tyłu wiszą.  

Chaplin³¹, z dykty wycięty, 

Krzywo stoi przed kinem. 

Przejechał na rowerze 

Policjant z karabinem.  

Na potłuczonej szybie 

Sklepu z konfekcją Lolo 

Widać kawałek gazety: 

Litery IDEOLO...  

Widać blachę z napisem: 

Golenie 20 gr. 

Strzyżenie 40 gr. 

Manikir 60 gr.  

Przeleciała taksówka, 

Podskakując w pędzie, 

Jedzie gruby z wędką, 

Ryby łowić będzie.  

Z piwnicy wędliniarza 

Gorąca para wali, 

Panna patrzy przed siebie 

I papierosa pali.  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

VIII

Nocą — tylko w kasach kolejowych 

Beznamiętnie 

Ciurkające, 

Zaspane, 

A w szulerniach gejzerem gorączkowym, 

A w burdelach — nieodżałowane, 

Na dancingach — syczące szampanem, 

Wytrysnęły z brzaskiem dnia — kipiące, 

Zapienione, robaczywe pieniądze. 

Z portmonetek, szuflad, kieszeni 

Do kieszeni, szuflad, portmonetek, 

Za chleb, za tramwaj, za gazetę, 

Za lekarstwo, za szpinak, za siennik, 

Do kas i z kas, 

Za wóz i przewóz, 

Do miasteczka z miasteczka, 

Do województw z województw, 

Za mleko, za gaz, 

Za zwierzęta, za las, 

Do banków, straganów, sklepików i kas 

I z kas, i z banków, straganów, sklepików, 

Do kelnerów, lekarzy, oficerów, rzeźników 

I znów do lekarzy, rzeźników, kelnerów, 

Od zdunów³², monterów, do stolarzy, szoferów, 

Za kurs, za stół, za golenie, za drut, 

Za sól, za ząb, za cegłę, za but, 

Od ślusarza do księdza, od księdza do szklarza, 

Od szklarza do szewca i znów do ślusarza 

I znów 

I znów, 

I jeszcze raz, 

Za bilet, za nóż, za wodę, za gaz, 

Za armatę, musztardę, podkowę, protekcję, 

Za ślub, za grób, za schab, za lekcję, 

Za klej, za klamkę, za klops, za kliszę, 

Za papier, na którym te wiersze piszę, 

Za pióro, atrament, za czcionki, za druk, 

Za bombę, za śledzia, za radio, za bruk, 

I poecie — za dar, za nazwisko, za czas, 

I wszystkim za wszystko, z kieszeni do kas 

I z kas do kieszeni, na wszystkie strony, 

Rozdrobnione na grosze, spęczniałe w miliony, 

Labiryntem i mrowiem, kołowrotem splątanym, 

Chaosem kierunków i linii pijanych, 

Buchające i schnące, znikające, rosnące 

Zakrążyły diabelsko robaczywe pieniądze.  

Adiutanci poczynań i działań, i dziejów, 

Atakują Verdun³³, atakują Pociejów³⁴, 

Płyną na Celebes transatlantykiem 

I płyną rynsztokiem ulicy Dzikiej. 

Bułka — grosz, 

Wojna — miliard: 

Cyk! 

Buch! 

Zgierz: 

Asyria. 

«Silni jednością, 

Silni wolą 

Czuj 

Duch»: 

IDE 

OLO. 

Wije się złoty Lewiatan zły 

W srebrne szczury, wijąc się, zmienia, 

Drobnieje w bilon pcheł i wszy, 

I znowu w szczury zrastają się pchły, 

Grosze i wszy srebrzeją w kieszeniach 

I znów wypełzają szczurami szaremi³⁵, 

Za nami, przed nami, biegają po ziemi, 

I jak papier wyschnięty, szeleszczą, szurają 

I znów się w złotego potwora zlewają, 

Co płodzi się, ciekąc przez sioła i miasta, 

Rozłazi się w pędzie, rozpada i zrasta, 

I krąży, miliardząc, od biesa do czorta, 

Od czorta do diabła, rozpłodem łapczywym, 

I ciągnie, i wre trędowata eskorta, 

Skacze i plącze się konwój parszywy.  

IX

Jadą ze wsi wozy 

Aprowizacyjne, 

Jadą na wieś wozy 

Asenizacyjne. 

Przy rogatce się minęły 

Pod szlabanem, 

Jak kareta ślubna z karawanem. 

Przyjechała na targ zielenizna, 

Przyjechał nawóz na pole, 

I zaczęła nowy dzień ojczyzna, 

Żeby pełnić posłannictwo dziejowe 

I odegrać historyczną 

Rolę.  

X

Rozmyślając głęboko nad rolą, 

Dziennikarze szybko pisali: 

— ideolo — ideolo — ideolo — 

A tancerzy w hucznej sali 

Jeszcze ciągle diabli brali 

diabli brali 

diabli brali. 

A już ludzie pracy wstali: 

W rzeźniach bydło zabijali, 

Karabiny nabijali, 

Interesy ubijali, 

Wrogom zęby wybijali, 

Wrogom czaszki rozbijali 

I do krzyża przybijali, 

Na stalowy pal wbijali 

I do grosza grosz zbijali 

I banknoty odbijali, 

Odbijali, odbijali — 

Precz z niedolą! Precz z niewolą! 

Nad poziomy! W lot i w polot! 

Czas uderzyć w czynów stal! 

Ideolo — ideolo — 

Udał się ten piękny bal! 

Ideolo — ideolo — 

Czynem! Duchem! Wiarą! Wolą! 

Hej do walki! Zniszczyć nędzę! 

Kupą, kupą ku potędze! 

Czynu! Czynu! Nic po słowie! 

Ducha! Ducha! Więc po głowie 

I kolbami, i salwami 

Ka 

Ra 

Bino 

Wymi! 

Raz! 

Dwa! 

Hurra, panowie! 

Ducha, panowie! 

Czynu, panowie! 

Raz! Dwa! Solo! Solo! 

Z panną Tiutką graf Ramolo! 

Hop! siup! W dziejowej skali, 

— ali, — ali, — ali, — ali, 

I zecerzy³⁶ w całym państwie 

Czcionki³⁷ gigant układali: 

I D E O L O, I D E O L O 

Ideolo ideali 

Lari fari lafirindia 

Udibidibindia, udibindia! 

Da mi! da mi! z Olą Tolo 

Barszczyk piją, wódę golą, 

A maszyna wali, wali: 

I D E O L O, I D E O L O 

Malo malo solo solo 

malo solo malo brawo! 

Kawa z rumem, koniak z kawą, 

Piękny Dusio z panią Violą 

Pod schodami się certolą 

I wesoło na bulwarze 

Pokrzykują gazeciarze: 

«Wielki bal z dziejową rolą!» 

«Dzisiaj strrraszne ideolo!» 

«Kurr Stołeczny Fioletowy!» 

«Kurr dzisiejszy; Kurr dziejowy!» 

«Ideoo za dziesięć groo!...» 

«Bal w Operze! Katastroooo!» 

«Kurr Poranny z opisami!» 

Kurdesz³⁸ grzmi nad kurdeszami! 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XI

Płynie na czcionki drukarska farba: 

IDE 

OLO 

«Ile 

rebarbar?» 

Karna 

Kadra 

Ducha 

Czynu 

«Proszę za dziesięć groszy kminu» 

Miecz 

Krzyż 

Duch 

Dziejów 

«Proszę za dziesięć groszy kleju» 

Ducha 

Dziejów 

Karne 

Kadry 

«Proszę za dziesięć groszy musztardy» 

Czerep rubaszny 

Paw narodów 

«Proszę za dziesięć groszy lodów» 

Jeden 

Tylko 

Jeden 

Cud — 

«Ober, jeszcze butelkę na lód!» 

I bac! bac! 

I plac opustoszał, 

I do bramy wloką truposza. 

I bac, bac! Zza rogu, z sieni, 

I w bruk, w bruk tętniącemi 

Kopytami bac po głowie 

Ka 

Wa 

Le 

Ryjskiemi! 

Raz! 

Dwa! 

Hurra, panowie! 

Mało, panowie! 

Brawo, panowie! 

I bac, bac! 

Słońce na ziemi! 

Człowiek na ziemi! 

I krew na ziemi! 

I bac jazz! 

I gra orkiestra 

Z czterech rogów 

Z czterech estrad 

Z czterech rogów 

IDE 

OLO 

A tancerzy diabli biorą! 

Bo patrzcie! Patrzcie, jaka sensacja! 

Brawo dyrekcja! Co za atrakcja! 

Gąsienicą hipopotamową, 

Glistą, na miarę przedpotopową, 

Na salę wpełza tłusty Jaszczur, 

Czołg złotociekły, forsiasty praszczur: 

Szczurząc i wsząc, i pchląc wspaniale, 

Książę Karnawał wjeżdża na salę! 

Tajniaki z tyłu, tajniaki na przedzie, 

Mlaskiem, człapem, wijąc się, jedzie, 

Pełznie smoczysko — a na nim okrakiem 

Goła, w pończochach, w cylinderku na bakier, 

Z paznokciami purpurowymi, 

Z wymionami malowanymi, 

Z szmaragdowym monoklem w oku, 

Z neonową reklamą w kroku, 

Skrzecząc szlagiera: 

«Komu dziś dać? 

Komu dziś dać? 

Komu dziś dać!» 

Wierzga na gęstym pieniężnym potoku 

Promieniejąca Kurwa Mać! 

I nagle — kotłującym ściskiem 

Rzuciła się sala z piskiem, wizgiem! 

Pianą zieloną pryska z pyska, 

Kopie, szarpie, krzesłami ciska, 

Tratuje, gryzie wściekłymi kłami, 

Nożami błyska, tłucze pałkami, 

Na zakrwawionym śliskim parkiecie 

Tarza się, tapla się, dusi i gniecie, 

Mordem i smrodem pozycje zdobywa 

I z cielska potwora łapami wyrywa 

Złotą juchą ociekające 

Wrące szczurami i wszami pieniądze 

I żre, i chłepce wydarte kawały; 

Aż ryczy ze śmiechu Odwłok Wspaniały, 

Kipiący bezmiarem metalu, 

I dalej się wije i tłuszczem obrasta, 

I nonszalancko ogonem chlasta 

Największa atrakcja Balu! 

I przyśpiewuje «Komu dziś dać? 

Komu dziś dać? 

Komu dziś dać?» 

Promieniejąca Kurwa—Mać 

Kurwa — Mieć 

Kurwa — Brać! 

«Jak bal, to bal! Maestro, wal! 

Grubasku, teraz solo! 

O, IDEOL! O, IDEAL! 

Takie małe, słodkie IDEOLO!». 

I gdy w strop szampitrem³⁹ strzelił 

Metaliczny tusz kąpieli, 

Ani się nie obejrzeli, 

Ani zdążył z żyrandziaka 

Mrugnąć tajniak na tajniaka — 

Jak błyskawicowym zdjęciem, 

Foto-ciosem, blasku cięciem 

Wszystkich wszyscy diabli wzięli 

diabli wzięli 

diabli wzięli 

Aż ze śmiechu małpy spadły 

Z zodiakalnej karuzeli. 

XII

Tak mówi ten, który świadectwo daje o tych rzeczach: Zaiste, przyjdę rychło. Amen. I owszem, przyjdź Panie Jezusie! (Objawienie Jana, XII, 20)

1936

Przypisy:

1. Objawienie Jana, XII — ten i kolejne cytaty pochodzą z Biblii Gdańskiej. [przypis edytorski]

2. archikrator (gr.) — władca wszechpotężny. [przypis edytorski]

3. kirasjerskie — należące do kirasjerów, czyli rodzaju ciężkiej jazdy w wojsku. [przypis edytorski]

4. kordegarda — wartownia. [przypis edytorski]

5. mandryl — rodzaj małpy. [przypis edytorski]

6. mars — groźna, wojownicza mina; od imienia rzym. boga wojny. [przypis edytorski]

7. szapoklak (z fr.) — składany cylinder. [przypis edytorski]

8. Burberry — brytyjska marka modowa. [przypis edytorski]

9. brajtszwance — futra z brajtszwanców, czyli przedwcześnie urodzonych jagniąt. [przypis edytorski]

10. Barbarossy — nawiązanie do Fryderyka I Barbarossy, średniowiecznego króla, uczestnika krucjat, tutaj: ważni politycy. [przypis edytorski]

11. oxenstierny — nawiązanie do Axela Gustafssona Oxenstierna, szwedzkiego polityka, najbliższego współpracownika Gustawa II Adolfa, tutaj: ważni politycy. [przypis edytorski]

12. braganza — od nazwiska portugalskiej dynastii królewskiej Bragança a. Braganza, tutaj lm braganze w znaczeniu: monarchowie. [przypis edytorski]

13. buicki, royce’y, hispany — marki luksusowych, drogich samochodów. [przypis edytorski]

14. grand-diuk (ang.) — wielki książę, tytuł używany przez niektórych europejskich monarchów. [przypis edytorski]

15. goeringi — nawiązanie do Hermanna Göringa (1893–1946), niemieckiego polityka, jednego z twórców i głównych postaci hitlerowskiej III Rzeszy, tutaj: wielcy politycy. [przypis edytorski]

16. akselbant — zdobny pleciony sznur naramienny, będący częścią stroju, głównie wojskowego. [przypis edytorski]

17. tuberoza — roślina o silnie pachnących kwiatach. [przypis edytorski]

18. Satanella — bohaterka sztuki baletowo-pantonimicznej Le Diable amoureux (Kochanica diabła), ułożonej przez Josepha Maziliera do muzyki Napoleona Henri Rabera oraz François Benoista. [przypis edytorski]

19. tarantella — włoski taniec ludowy, który według wierzeń ludowych miał leczyć z ukąszenia pająka. [przypis edytorski]

20. centryfuga — wirówka. [przypis edytorski]

21. swacha — swatka. [przypis edytorski]

22. Sylen (mit. gr.) — jedno z bóstw przyrody, mężczyzna z końskim ogonem i uszami, stały towarzysz Dionizosa. [przypis edytorski]

23. Pterofiks — neologizm, połączenie prehistorycznego pterodaktyla i mitologicznego feniksa. [przypis edytorski]

24. Kikimora (mit. sł.) — w wierzeniach słowiańskich szkodliwy duch domowy, przybierający najczęściej postać małej kobiety. [przypis edytorski]

25. obłąkanem — dziś: obłąkanym, dawna końcówka fleksyjna czasownika użyta dla zachowania rymu. [przypis edytorski]

26. cum spiritu vini (łac.) — dosłownie „z ducha wina”. [przypis edytorski]

27. Deterdingi — nawiązanie do Henriego Deterdinga, holenderskiego finansisty, poplecznika Hitlera, tutaj: politycy. [przypis edytorski]

28. letczej — lżej. [przypis edytorski]

29. że na tobie giną, że na tobie giną chłopcy malowani — fragment pieśni wojskowej Wojenko, wojenko. [przypis edytorski]

30. wozy asenizacyjne — wozy wywożące nieczystości z miasta. [przypis edytorski]

31. Charlie Chaplin — brytyjski aktor i reżyser okresu kina niemego. [przypis edytorski]

32. zdun — osoba zajmująca się naprawą pieców. [przypis edytorski]

33. Verdun — miejscowość, w pobliżu której rozegrała się jedna z największych bitew I wojny światowej (1916). [przypis edytorski]

34. Pociejów — określenie bazarów, targowisk i innych skupisk ludności żydowskiej. [przypis edytorski]

35. szaremi — dziś: szarymi, dawna forma fleksyjna przymiotnika, użyta w celu zachowania rymu. [przypis edytorski]

36. zecerzy — osoby zajmujące się układaniem czcionek. [przypis edytorski]

37. czcionka — rodzaj nośnika pojedynczych znaków pisma drukarskiego, podstawowy materiał zecerski używany w technice druku wypukłego. [przypis edytorski]

38. kurdesz — wykrzyknienie kończący strofy w tradycyjnych pieśniach litewskich. [przypis edytorski]

39. szampiter — szampan. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/tuwim-bal-w-operze/

Tekst opracowany na podstawie: Julian Tuwim, Bal w operze, wyd. Czytelnik, Warszawa 1982.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Ilona Kalamon, Karol Łapiński.

Okładka na podstawie: Leaving a Masqued Ball, José García Ramos, domena publiczna

ISBN-978-83-288-7842-6

Plik wygenerowany dnia 2024-09-12.