Tadeusz Miciński

W pośród Raju

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

W pośród Raju

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Noc majowa

Osły w koronach zasiedli na trawie — 

świetlaki różę całują polną — 

a śmierć odmiga się w stawie 

i gra piosenkę swawolną. 

Efemerydy¹, 

lećcie w tan — 

o kwiaty jezior, nereidy²! 

na multankach³ w dąbrowie gra Pan⁴. 

Efemerydy 

lećcie w tan, 

lećcie w tan — 

miłosnym splotem 

objęci 

wieczyście młodzi 

i święci — 

śmiertelnym grotem 

przeszyci — 

W migliwej sinej fali 

złote karasie i płotki, 

a cierpliwe zimorodki 

patrzą swym okiem ze stali — 

a na drzewach stuk czarnych kowali, 

i wśród jarzębin kraśne krzywodzióbki 

i pustułki⁵ z oczyma jak hubki — 

w świście wesołym i śpiewach 

to nad wodą — to latam po drzewach. 

Do nocnej hulanki 

stworzone w lasach polanki. 

Wszystkie ptaszki hołd mi czynią, 

bo dziś me śluby z boginią. 

I oto nad jeziorem, 

stoim w kwieciu purpurowem, 

łzy szczęścia lejąc z zachwytem i trwogą, 

miłosną płonąc pożogą — 

ogień ogarnia te prastare drzewa 

i płaczą smolnymi łzami, 

a znajoma — z mórz polarnych mewa 

aureolą się toczy nad nami. 

Ach, szkarłatne pnącze fakirów, 

ach, kaktusów gwiaździste królewny, 

ach, dwa groby szklanne wśród kirów 

i płomień serc naszych powiewny. 

Zaszumiał skrzydłami król Gryf 

ze swą kochanką Łabedą⁶ — 

wśród płomiennych rumaków i grzyw 

pędzimy z Nom⁷ chmurnych czeredą — 

a góry pod nami — 

a śnieg pianą — 

jakby z ziemi wytrysnęły fale — 

a dokoła bezmiar szafirowy — 

i ogień — i bór — i te sowy, 

wpatrzone źrenicą przerażeń, 

co pojęła boski szał wydarzeń. 

Ale mi łzy płyną gorące, 

leśne fauny patrzą na mnie drwiące, 

bo ust naszych nie umiemy łączyć, 

i jak rzeka do morza się wsączyć — 

stoimy w niemej trwodze, 

w zachwycie, w krwawej pożodze, 

a na rękach oplecionych w kwiaty 

sączą się rdzawe stygmaty. 

Konające pary jednodniówek 

do nóg mych padają z szelestem, 

a grabarze czarni mrówek 

wloką ich — w kurytarze pod rdestem. 

— — — — — — — — — — — — — 

Niegdyś błądziłem przez te kolumnady, 

co Abderrahman⁸ tworzył ukochanej, 

w ametystową noc Szecherezady, 

gdy w niebiosach płoną talizmany — 

— — — usłyszałem ryk osła — 

ach, jak rozpaczliwy — 

jak flet przedęty, dziki i chrapliwy. 

Lecz nigdy w ludzkiej krtani 

taka dusza nie wyrosła, 

taki jęk potępieńca z otchłani. 

Ja z nim nie pójdę w zawody, 

lecz wszystkim radzę! — 

Efemerydy, 

lećcie w tan — 

kwiaty jezior, nereidy — 

na multankach w dąbrowie gra Pan. 

(Stoi kamień na kamieniu...)

Stoi kamień na kamieniu — i jeszcze kamień —  

a ty się serce, na smoka zamień.  

— Czemu więźniu płaczesz — do swej wioski wrócisz!  

— Idź swą drogą, Panie, bo się nie zasmucisz.  

(Wśród traw...)

Wśród traw 

omdlały leżę 

bezwładnie —  

jak senny staw.  

Czarne więcierze 

czyhają na dnie 

i każda żywa 

myśl tam przepadnie,  

wola spoczywa 

w zaroślach na dnie.  

Czy sen?  

dzikie widziadła —  

gromada hjen 

umarłą duszę 

kręgiem obsiadła.  

Krew płynie z żył —  

lecz słodko znoszę katusze —  

i śnię — żem kiedyś dawno — żył.  

W obojętności 

bujnych pokoszonych traw —  

idę do Boga —  

wśród kolumn czarnych wieczności.  

A złota rosa na twarz moją pada.  

I wstrząsa dreszcz.  

Czarne chmurzyska,  

jako bawołów pędzących stada —  

tysiące krwawych oczu błyska.  

I kataraktą runął deszcz.  

To sen mnie łudzi —  

to nad grobem wyje 

oślepła skarga —  

ja głaz myślący — nie żyję.  

— — — — — — — — — — 

— — — — — — — — — — 

Wichrem sieczony —  

nad grzywą rumaka —  

porywam mocnemi ramiony 

piorun —  

i skrzydła swe rozwijam ptaka.  

Nad morze!  

nad lśniące 

gwiazdami usiane morze —  

za purpurowe góry 

w czarne głębokie niebiosa.  

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

(Jesienne lasy...)

Jesienne lasy poczerwienione 

goreją w cudnym słońca zachodzie. 

Witam was, brzozy, graby złocone 

i fantastyczne ruiny w wodzie. 

Czemu się śmieją te jarzębiny? 

czemu dumają jodły zielone? 

czemu się krwawią klony — osiny? 

płyną fiolety mgieł przez doliny 

i jak motyle w barwnym ogrodzie 

latają liście złoto-czerwone.  

(Z wyżyn spoglądam...)

Z wyżyn spoglądam na leśne obszary 

pod tchnieniem wiatru jękliwie szumiące.  

Tam pogrzebałem — w szafirowe jary 

troje mych dziatek — i siebie tam strącę.  

Nad jeziorami wznoszą się opary,  

krążą stadami wrony żer wietrzące.  

Pójdę — i z czarnej tej jedliny zrobię 

krzyż — i wykrzesam iskrę wiary —  

i zapalę ten ogromny bór — hymnem o Tobie —  

jeśli mi wrócisz jedno z tych dziatek — żyjące.  

(Noc mi rzuciła...)

Noc mi rzuciła swą czarną zasłonę 

na serce — a okręt mój płynie wśród lodu.  

Wyskoczę na brzeg — pójdę do mar swych ogrodu.  

Pan Jezus furtę ozwarł — ma zranione 

czoło, lecz w oczach ironii błyskanie.  

.......................................... 

.......................................... 

.......................................... 

.......................................... 

Pan Jezus śmieje się — i księżyc gasi.  

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

(Dotknięciem wróżki...)

Dotknięciem wróżki mchy szmaragdowe 

mienią się w barwne perskie makaty.  

Z swych grot podziemnych wyszły różowe 

królewny i w perłach błyskają ich szaty.  

Zwiędłe tojady chylają głowę,  

a w aksamitach puszą się pleśnie.  

Iskrzy się farfor, bronz i bławaty,  

pazie, rycerze, króle pąsowe 

i bladych orlik — madonny we śnie.  

Poją mnie wrzosy...

Poją mnie wrzosy, paprocie miedziane 

i srebrne słońce i lazur głęboki. 

Płyną — 

doliną — potoki wezbrane — 

łączą się — 

sączą — przez śniegi, opoki — 

łona — 

ramiona tulą się w obłoki. 

Duch mój okrąża Himalajów szczyty — 

grody — 

pagody tylko sercu znane — 

w sennym klasztorze — spoglądam na morze, 

w złotą, błękitną, migotną Nirwanę — 

w czarne, bezdenne, spienione granity. 

Palmy

Widzę w Twych oczach ciemne morza tonie 

i szafir nieba, co się w nich przegląda —  

roskosz otchłani, która śmiercią zionie —  

ciszę bezmiarów — których się pożąda.  

Lub mi się zdaje, że to leśne głusze 

w podzwrotnikowem słońcu gorejące —  

a w głębi zimne; strojne w pióropusze 

tęczowych kwiatów, a od lian ginące.  

Tak się w mej duszy mienią Twoje oczy,  

że nic trwałego w nich, prócz tajemnicy.  

I próżno pytam, czy mnie do świątnicy 

ten sfinks prowadzi, czy pustych roztoczy,  

gdzie palmy więdną na słonecznym skwarze 

i tak do rajów podobne — miraże.  

Stryga

Widzę w Twych oczach zdradliwe sadzawki,  

kożuchem zgniłych lśniące nenufarów,  

potworne śmigi kręcących się żarów,  

roślin krwiożerczych wężowate drgawki.  

Lub mi się zdaje, że to są wieżyce 

pohańbionego kościoła, gdzie straszy —  

i biją pięści w bronzową grobnicę 

i leży ksiądz martwy w blaskach złotej czaszy.  

Tak się mienią Twe czary, że kindżałem wydrę 

dwoje tych wieszczych, a złowrogich oczu —  

i pod skronią Zbawcy oprawię w przeźroczu,  

aby się zdało, żem zmartwychwzniósł Hydrę.  

I niech urzekną gwiazd mroźnych ten szlak 

zimowy, łzawiąc bezdźwięcznie: tik-tak-tik-tak...  

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Strach

W mroku się idzie tam — kiedy wyje wiatr. 

Zwiotszała⁹ kuźnia wśród rozstajnych dróg. 

Za dnia nie ujrzysz jej — 

hej — hej — 

wyje wiatr. 

Noc mroźna — wiatr wyrywa pnie, 

sosny do ziemi gnie. 

Za cmentarzem bije młot — 

głuchy grzmot. 

Kuj żelazo, 

kuj żelazo — 

okute serce nie pęka. 

Skradam się — pod chaszczą¹⁰ zwalonych drzew — 

przez rozorane nawałnicą skiby¹¹ — 

do samej ściany, gdzie połyska żar. 

Dziura jest w dylach¹²: widzę — 

niski człowieczek — 

(chwilami wyrasta nad chmury) 

z oczyma jak dwa lochy bez dna — 

w wyschłych piszczelach rąk 

dźwiga młot — 

i podnosi z wolna — 

jak nakręcona figura woskowa — 

zaś opuszcza nagle z potęgą — 

w straszne zębate kowadło, 

na którym się wzdryga 

rozkrwawiona hostia¹³. 

Ona oddycha, jak serce — 

ona się przyczaja w sobie — i kurczy — 

w blasku rozbryzganych płomieni 

twarz bledsza od lilij 

wschodniego księcia. 

Oczy gasną cicho, jak księżyc na morzu, 

tuląc się w wiekuisty bezmiar czarnych szafirów. 

Ziemia się rozwarła 

i jęło¹⁴ zapadać oberwisko¹⁵ meteorów 

w ziejącą wśród głazów szczelinę. 

A straszny ślepiec odepchnął kupę żużli nogą 

i przez bór pędzi — 

i znowu powraca — 

sosny szumiące ugina jak rżysko. 

Moje oczy stały się podobne do dwojga 

zamarzłych okien. 

On nie widzi — 

nie ogląda się — 

lecz szuka czegoś niewidomy — 

i wygrzebuje coś skrytego w ziemi — 

wtem wicher uderzył żelaznym skrzydłem 

i runął — zawalił się dach. 

— — — — — — — — — — Idę śpiąc — 

nogi mam jak ciężkie czarne trumny. 

Słyszę dźwięk trąbki 

i skowyt ogarów — 

siadłem w rowie — 

głowa mi opadła: 

idę już tak od wieków — 

przeklęty — bez winy. 

I obudził mnie mróz: 

szumi las — 

gdzie iść? 

droga tu — 

droga tam — 

Wlecze się za mną brzydka ropucha. 

Szatany z piskiem, jak szczury, 

osuwają się po drzewach — 

zmyliłem szlak — 

wróciłem w miejsce, gdzie kuźnia. 

Popiół zimny — 

kładnę¹⁶ się na kupie żużli, 

sen okrąża mnie, jak ryś — 

nie wchodząc 

do wnętrza zmartwiałej, nieruchomej ciszy. 

(Stanąć tak nad morzem...)

Stanąć tak nad morzem 

z chmur kłębami na dnie 

i w głąb niemą rzucać 

jarzące klejnoty...  

I pod jej pałacem 

oprzeć skroń na murach 

i wyrzec się — wyrzec 

duszy swej na wieki...  

I żagiel rozwinąć,  

kiedy burza wyje 

i mknąć ponad góry 

i spadać — i płynąć...  

(Jaki lekki — zwinny...)

Jaki lekki — zwinny — chybki —  

sunę przez zarośla!  

mój skok przesadza polany,  

skąpane w mgle i księżycu.  

Oczy migocą zielono,  

grzbiet się pręży,  

centki błyskają w zaroślach.  

Otom król chytrych, silnych 

zwierząt: ja —  

tygrys.  

I widzę:  

siedzi pod czerwoną palmą 

w białej sukni —  

z księgą indyjskiej mądrości.  

Pełzam w gęstwinie dżungli —  

u nóg jej począłem się łasić —  

w obłędzie strachu 

nie śmie drgnąć.  

Patrzy na mnie, patrzy —  

jak ptak o bijącem gwałtownie sercu.  

Lekko ją łapą 

przechylam —  

ona próbuje wstać —  

i nagle —  

kły wbijam w klatkę piersiową 

— strumienie gorącej krwi 

w bolesnym jęku 

wiją się przed memi oczyma.  

Ona tylko raz —  

mój Boże —  

szepnęła moje imię —  

I obudziłem się —  

mój Boże —  

własną 

pierś rozdarłem 

i broczę krwią.  

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

(Fioletowe góry...)

Fioletowe góry 

zapadają w mgły,  

ciemnieją lazury —  

jakby w głębię szły.  

Złoty róg miesiąca 

sieje poblask mdły —  

lasów wiatr nie trąca,  

jakby do snu szły.  

Potok wciąż głośniejszy 

rwie się jak zwierz zły —  

smutek wciąż czarniejszy —  

coraz gęstsze mgły.  

Serenada

Indyjskie zwiewne kwiaty, kwitnące raz w sto lat —  

o piękna, wyjdź z komnaty, 

jak księżyc spoza krat. 

Na harfie gram Ci słowa, 

które się lśnią jak żar — 

czemuż Cię otchłań chowa 

i Ty nie wstajesz z mar? 

Ach, głupcy nie szaleją — 

powiedział biedny Wil¹⁷ — 

w nim bogi płaczą, lwy się śmieją 

z przelotnych szczęścia chwil. 

A smutek go pożerał 

do Imogeny¹⁸ lic 

i kwiaty z drzew odzierał, 

rzucając w nicość — nic. 

Wyjdź do mnie, o królewno, 

choć mam żebraczy strój — 

a rzeką gwiazd ulewną 

firmament olśnię Twój. 

Lecz biedne drzewko zsycha, 

umarły siejąc kwiat — 

i piosnka we mnie ścicha 

jak więzień spoza krat. 

Ama

Moja tygrysica błękitnooka,  

na hebanowem łożu wyciągnięta,  

jedwab kaszmirski otula ją — śni.  

Szemrzą strumyki wśród araukaryj. —  

Kazałem do marmurowej sali 

wpuścić lwa olbrzymiego z gór Atlasu.  

Wsunął się niemy — z piorunami w ślepiach.  

Obszedł mnie wkrąg, nie racząc spozierać.  

Zwarłem drzwi na łańcuch 

i z miradoru patrzę 

wśród purpurowo-złoto-błękitnych arabesek.  

Ama ocknęła się —  

moręgowatym ogonem wyrażając radość —  

leniwo — niby odaliska — szła ku lwu pustyni.  

Lecz on drapieżną opętany chucią 

runął, jak zgóry oberwana skała.  

Zwarli się —  

i czworgiem łap wyskoczył w powietrze —  

— czarna jaskinia mignęła pod brzuchem.  

Ama łyskawicą wysunęła się — kłąb 

sinych wężów niosąc w paszczy — wnętrzności lwa.  

Z pustą ziejącą otchłanią zataczał się 

i zwolna obchodził lew jamę krwi konając.  

Jak na wieczornych przechadzkach nad morzem,  

łasiła się do mej ręki Ama — od lwa nietknięta —  

tylko bardziej leniwa pokłada się u mych nóg —  

i nie mogła wstać.  

Cierpiąc patrzała na mnie tajemniczym blaskiem,  

a w oczach jej morze gasło i ciemniało.  

Przypisy:

1. efemerydy — jednodniówki, jętki. [przypis redakcyjny]

2. nereidy (mit. gr.) — nimfy wodne. [przypis edytorski]

3. mulłanki — tu: fletnia z trzciny. [przypis redakcyjny]

4. Pan (mit. gr.) — bożek leśny, czczony szczególnie przez pasterzy. [przypis redakcyjny]

5. pustułka — ptak z rodziny sokołowatych. [przypis redakcyjny]

6. Gryf i Łabeda — postacie ze zmyślonej mitologii kaszubskiej; on ma kształt gryfa, ona łabędzia. [przypis redakcyjny]

7. Nomy (mit. germ.) — trzy dziewice, piastunki Losu. [przypis redakcyjny]

8. Abderrahman — Abderrahman I, założyciel (755 r.) niezależnego kalifatu w Kordobie, twórca sławnego pałacu Alkazar w Sewilli i meczetu w Kordobie. [przypis redakcyjny]

9. zwiotszały (daw.) — zestarzały, zniszczony. [przypis edytorski]

10. chaszcza — dziś: gąszcz. [przypis edytorski]

11. skiba — dziś: część ziemi odrzucona na bok przez pług. [przypis edytorski]

12. dyl — drewniana belka. [przypis edytorski]

13. hostia (łac.: ofiara) — okrągły opłatek z mąki pszennej; niekwaszony (przaśny) chleb używany podczas mszy świętej w kościele katolickim; hostia według dogmatów katolickich w czasie obrzędu mszy staje się prawdziwym ciałem Chrystusa. [przypis edytorski]

14. jąć (daw.) — zacząć. [przypis edytorski]

15. oberwisko — osuwisko, klif. [przypis edytorski]

16. kładnę (daw. forma 3.os.lp) — dziś: kładę. [przypis edytorski]

17. Wil — William Szekspir. [przypis edytorski]

18. Imogena — postać z Cymbelina Szekspira [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/w-posrod-raju

Tekst opracowany na podstawie: Tadeusz Miciński, W mroku gwiazd, Kraków 1922.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Redakcję techniczną wykonali Paulina Choromańska i Wojciech Kotwica, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Agnieszka Kozioł, Marta Niedziałkowska, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła, Katarzyna Talaga.

Okładka na podstawie: Azul., Carola Ferrero, public domain

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.