Wincenty Korab-Brzozowski

Węglem smutku i zgryzoty

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Węglem smutku i zgryzoty

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

II

Nad szmerem strumieni 

Skonały niezabudki; 

W łanach zbóż — bławaty; 

W mrocznych lasów zieleni — 

Białe smutki 

Konwalii. 

A Zachód wieczorny się pali 

W ogrodzie, kędy¹ lilia czysta 

W rezygnacyi — 

Swoje pierścienie obwija, 

Żałobna i promienista... 

Zachód wieczorny się pali 

I nie będzie księżyca i gwiazd na firmamencie: 

Ogień Zachodu i zmierzchy, 

W jakimś szalonym zamęcie 

Pokryją kirem drzew wierzchy — 

I będą cyprysy; 

Ubiorą w szkarłaty 

Kwiaty — 

I będą róże; 

Spadną tumanem krwi, legną w popiele — 

I będą maki; 

I, dziwnym czarem ich — 

Asfodele²! 

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

III

Żadna z mych pieśni nie dobiegnie końca: 

Ogród mój więdnie bez promieni słońca, 

I oto idę, z bólem na dnie czaszki, 

Po chłodnych ścieżkach, gdzie, jak złote blaszki, 

Szeleszczą liście. Czasem, skądś z ustroni, 

Powionie zapach, lecz to echo woni, 

Subtelne de profundis³ późnych kwiatów: 

Nie masz jaśminów już, ni róż szkarłatów! 

Niekiedy na gałęzi nagiej drzewa 

Jakiś usiędzie ptak, krótko zaśpiewa 

I odlatuje... Jak puste gospody 

Chylą się drzewa, na wybrzeżu wody. 

A serce bije, dusza tęskni — za czem? 

Wodotrysk zrywa się i spada z płaczem... 

Szlachetne oczy, które zachwycała 

Jasnoróżowa biel żywego ciała, 

Spojrzenia teraz zamieniają z Parką⁴... 

Oh! jak miłości czas przeminął szparko! 

Z złamaną strzałą Eros⁵, wyczerpany, 

Leży u zimnych stóp jałowej Diany⁶. 

Niebo się krwawi na krańcach zachodu; 

Mroki ogarną wnet obszar ogrodu — 

I oto dążę, gdzie mnie nikt nie czeka, 

Wlokąc za sobą smutny cień — Człowieka. 

VIII

A więc na zawsze żegnasz mię? To dobrze. 

Pokój niech będzie z tobą, piękna pani. 

Czy z tobą rozstać się boleśnie rani? 

Z żyjących jestem: wszystko zniosę chrobrze⁷. 

Oto jest pierścień, odbierz. Kamień złoty 

Jak lustro w ramie srebrzystej majaczy; 

Oto są listy, mówiące inaczej 

Niźli twe usta... Stylistyczne zwroty. 

Nie szydzę, pani. Wierzyłem niezłomnie 

W wszystkie twe słowa: «Kochaj mnie wieczyście! 

Wiosna! Na drzewach, patrz, pachnące liście! 

Wiatr szumi! Słońce świeci! O, pójdź do mnie!» 

Lecz nim odejdziesz, pozwól, w twoje oczy 

Raz jeszcze spojrzę. Ich czarem spowity, 

Mówiłem zawsze: «Żywe chryzolity⁸, 

Lśniące w głębinach miłosnej roztoczy...». 

Lecz nim odejdziesz, pozwól, niech popieszczę 

Twoje przesłodkie, rytmiczne kolana, 

Niechaj zmysłowe zaśpiewam hosana! 

Na twoim łonie, gdzie jest blask i dreszcze! 

I myśleć, że tam jakieś bezimieńce 

Wtargną do twojej piękności świątyni, 

I pośród tłumu, tej ducha pustyni, 

Zgasną na twoim czole — moje wieńce!... 

O, żegnaj, żegnaj! Odsunę wrzeciądze, 

Otworzę wrota serca, gdzie, wśród mgławic 

Szumnej purpury, lśnią pęki błyskawic 

I w harfę życia dzwonią moje żądze! 

Odejdź! Ostrożnie! Zapalę płomienie, 

Bo ciemność nocy głęboko się szerzy — 

A ty w dół idąc ze szczytów mej wieży, 

Potknąć się możesz i runąć w bezdenie⁹... 

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

XI

Dziś jak i wczoraj, przeminął czas smutnie, 

Jałowo, niby pusty wiatr jesienny, 

Co wonny ogród obdziera okrutnie. 

A stan goryczy ten trwa, wciąż niezmienny, 

Od dawien dawna już!... Jestem w żałobie... 

I oto piszę wyraz «Bezimienny» 

Na progu życia swego jak na grobie. 

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

XIII

Mówiłem ciągle: Jutro zrobię — 

Ale dotychczas nie zrobiłem... 

Bezdomnym będę nawet w grobie, 

A życia jasny dom — straciłem... 

XV

Może dzwoniono, a ja nie słyszałem? 

Może wołano, a ja byłem we śnie? 

A na żywota tle opustoszałem 

Widnieje napis, płonący boleśnie: 

Może dzwoniono? lecz nie usłyszałem... 

Może wołano? a ja byłem we śnie... 

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XVII

Ja uwięziona w lochu 

I smutna jak ballada, 

Anielska lilia blada 

Kwitnąca w mroku. 

Nie widzę już błękitów, 

Ni słońca, ni księżyca; 

Zakryłam swoje lica, 

Rodzica smętnych. 

A czasu wciąż bezmiary, 

Na mą zbolałą głowę, 

Długie godziny nowe 

Sypią jak popiół. 

I legnę pośród prochu, 

I skończę jak ballada, 

I jako lampa blada 

Zgasnę o zmierzchu... 

O ty, co z życia zdroju 

Pić idziesz rozkosz karła, 

Przechodniu! patrz, już zmarła... 

Może twa dusza? 

Przypisy:

1. kędy (daw.) — gdzie; por. dokąd. [przypis edytorski]

2. asfodel — także: złotogłów a. złotowłos; drobnokwiatowa bylina należąca do liliowych, pochodząca z rejonu wybrzeży Morza Śródziemnego; w staroż. Grecji asfodel był związany ze światem umarłych (w mit. gr. asfodele rosły w Hadesie, nad brzegami Styksu), sadzono go na cmentarzach. [przypis redakcyjny]

3. de profundis (łac.) — z głębokości; z otchłani. [przypis edytorski]

4. Parka (mit. rzym.) — bogini przeznaczenia; odpowiedniczka jednej z Mojr w mit. gr.: Kloto, Lachesis i Antropos, które przędły i przecinały nić ludzkiego życia. [przypis edytorski]

5. Eros (mit. gr.) — bóg miłości, przedstawiany jako pulchne dziecko z łukiem i strzałami; odpowiednik Amora w mit. rzym. [przypis edytorski]

6. Diana (mit. rzym.) — dziewicza bogini łowów, lasów, gór i księżyca, opiekunka kobiet; odpowiednik Artemidy w mit. gr. [przypis edytorski]

7. chrobrze (daw.) — odważnie, dzielnie. [przypis edytorski]

8. chryzolit — inaczej: forsteryt; rodzaj półszlachetnego kamienia należącego do oliwinów; krzemian magnezu, półprzezroczysty a. przezroczysty, zielono-żółty. [przypis edytorski]

9. bezdeń — otchłań. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wincenty-korab-brzozowski-weglem-smutku-i-zgryzoty/

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Tadeusz Boy-Żeleński, Paulina Dubielecka, Emanuel Modrzejewski, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Anne Worner, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.