Stanisław Wyspiański

[Był u mnie ktoś]

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

[Był u mnie ktoś¹]

Był u mnie ktoś, direkt von Wien², 

z Galicji³ jednak rodem, 

zachęcał, bym szedł śmielej — hin⁴ 

utartym — szerszym chodem... 

Ein Mann von pleine Intelligenz⁵, 

aux traits d’un⁶ Hofschauspieler⁷, 

radził, bym kiedy skończył też 

den Dimitri von Schiller⁸. 

To może być genialna rzecz, 

ogromne mieć znaczenie; 

w Burgu⁹ protekcję przyrzekł dać, 

bym ujrzał to na scenie. 

Obym proroczo sprawić mógł, 

im breiten Kreis Sie schaffen!¹⁰ 

Tantieme werden haben Sie, 

ganz Wien wird auf Euch gaffen!¹¹ 

Das Thema andern sollen Sie¹² 

w ogólno-ludzkim pędzie, 

so was wie Sudermann¹³, wie Bahr¹⁴¹⁵ — 

by grane było wszędzie. 

Obiecał mnie tłumaczyć też 

für Reclam — Bibliotheke¹⁶, 

bym wyszedł raz za koło to 

krakowskie — wo ich stecke¹⁷. 

Bym w nowym dziele zawarł ból 

ludzkości, ten ból wieczny, 

bym zdobył Dramas-Ehrenstuhl¹⁸, 

bo stempel to konieczny. 

Koniecznie chciał posadzić mnie 

na tronie mej próżności 

i czytał mi artykuł swój, 

gdzie spisał był różności. 

Dobrze jest czasem lekcję wziąć; 

każdy się dudek¹⁹ przyda. 

Osy — trza żądłem osy ciąć... 

beim Fahren nach Kolchida²⁰²¹. 

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą:wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Był u mnie ktoś — z listu do p. Adama Chmiela [żyjącego w latach 1865–1934 historyka i archiwisty, przyjaciela Stanisława Wyspiańskiego — red. WL.], pisanego z Bad-Hall [uzdrowiska w Austrii — red. WL.] w sierpniu 1904 r. pod wrażeniem rozmowy, mianej we Wiedniu z jakimś literatem niemieckim; ogłosił drukiem „Czas” w nrze 296 z 24 grudnia 1907 r. [przypis redakcyjny]

2. direkt von Wien (niem.) — prosto z Wiednia. [przypis edytorski]

3. Galicja — ziemie dawnej Rzeczypospolitej pozostające w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim. [przypis edytorski]

4. hin (niem.) — w tamtą stronę, tam. [przypis edytorski]

5. Ein Mann von pleine Intelligenz (niem. i z fr. plein, pleine: pełny, pełna) — człowiek o pełnej inteligencji; człowiek pełny inteligencji. [przypis edytorski]

6. aux traits d’un (fr.) — o cechach, mający cechy. [przypis edytorski]

7. Hofschauspieler (niem.) — nadworny aktor. [przypis edytorski]

8. den Dimitri von Schiller (niem.) — Dymitra [pióra] Schillera; Dymitr, Demetrius, nieukończona sztuka Friedricha Schillera, niemieckiego poety i dramaturga. [przypis edytorski]

9. Burg — Burgtheater; założony w 1741 r. teatr w Wiedniu, w XIX w. uznawany za jeden z najlepszych w Europie. [przypis edytorski]

10. im breiten Kreis Sie schaffen! (niem.) — powiedzie się panu w szerokich kręgach! [przypis edytorski]

11. Tantjeme werden haben Sie, ganz Wien wird auf Euch gaffen! (niem.) — Będzie pan dostawał tantiemy, cały Wiedeń będzie się na pana gapił! [przypis edytorski]

12. Das Thema andern sollen Sie (niem.) — powinien pan zmienić temat. [przypis edytorski]

13. Sudermann, Hermann (1857–1928) — niemiecki dramaturg i powieściopisarz; jego sztuki łączyły naturalizm z cechami francuskiego dramatu mieszczańskiego. [przypis edytorski]

14. Bahr, Hermann (1863–1934) — austriacki dramaturg, krytyk literacki i autor opowiadań; w swojej twórczości przechodził przez różne etapy, m.in. naturalizm, symbolizm i ekspresjonizm. Uważa się, że jako pierwszy odniósł termin modernizm do literatury. [przypis edytorski]

15. so was wie Sudermann, wie Bahr (niem.) — coś jak Sudermann, jak Bahr. [przypis edytorski]

16. für Reclam — Bibliotheke (z niem.) — Reclam: wydawnictwo niemieckie; Reclam-Bibliothek, właśc. „Reclams Universal-Bibliothek”: popularna wówczas wysokonakładowa seria wydawnicza obejmująca wybitne dzieła literatury światowej, w formacie broszurowym i niskiej cenie. [przypis edytorski]

17. wo ich stecke (niem.) — gdzie tkwię. [przypis edytorski]

18. Dramas-Ehrenstuhl (niem.) — honorowe miejsce w teatrze, wśród dramatopisarzy. [przypis edytorski]

19. dudek — tu: głupiec. [przypis edytorski]

20. Kolchida — kraina historyczna położona na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego. [przypis edytorski]

21. beim Fahren nach Kolchida (niem.) — podczas podróży do Kolchidy. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Logo 1%
Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Wolne Lektury
KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/wyspianski-byl-u-mnie-ktos/

Tekst opracowany na podstawie: Stanisław Wyspiański, Pisma posmiertne, II. Wiersze, fragmenty dramatyczne, uwagi, Kraków 1910.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Elizy Hetkowskiej. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Marta Niedziałkowska.

Okładka na podstawie: St Stephen Walbrook, stevecadman@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.