# Historyczna nowa szkoła

Adam Asnyk

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Historyczna nowa szkoła[1]
Swą metodę badań ścisłą,
Sprowadzoną hurtem z Niemiec,
Rozpowszechnia ponad Wisłą,
I nabywszy pogląd świeży,
Nowym łokciem dzieje mierzy.

Nie chcąc popaść w dawne błędy
Mesjanicznych, mglistych mrzonek,
Koło polskich sztywnych karków
Okręciła swój postronek,
By zgiąć bytu żądzę dziką
Przed dziejowych praw logiką.

Czcząc spełnionych faktów kolej
I zwycięzców chytre godła,
Nie spostrzegła, że cześć siły
Za daleko ją zawiodła,
I że z rąk jej rozbiór Polski
Wziął chrzest misji apostolskiej.

W pełnym świetle jej dochodzeń
Jasną gwiazdą lśni despotyzm,
I wychodzi czysto na wierzch
Targowicy patriotyzm…
Gdyż Kościuszko to był wariat,
Co budował proletariat!

I tak dalej… i tak dalej…
Coraz śmielsze wnioski przędzie,
I nicując dawne sądy
Nie powstrzyma się w zapędzie,
Aż dowiedzie, że król Herod,
Dobroczyńcą był dla sierot.

nowa szkoła historyczna a. krakowska szkoła historyczna — ukształtowany w ostatniej ćwiartce wieku XIX w kręgu profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego nurt krytycznej historiografii, którego rysem charakterystycznym było zwracanie uwagi na realne, polityczne, przede wszystkim wewnętrzne przyczyny upadku I Rzeczpospolitej Polskiej, takie jak anarchia, prywata, brak poszanowania władzy państwowej przez szlachtę, wreszcie wady ustrojowe państwa, również na powstania narodowe historycy ci patrzyli przez pryzmat racjonalnego przygotowania i planu powodzenia zrywu zbrojnego, potępiając ten rodzaj działań; do historyków współtworzących krakowską szkołę historyczną należeli: ks. Walerian Kalinka, Józef Szujski, Stanisław Smolka i Michał Bobrzyński, w dziedzinie historii literatury Stanisław Tarnowski; współtworzyli oni konserwatywne ugrupowanie stańczyków. [przypis edytorski]