# Dusiołek

Bolesław Leśmian

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Szedł po świecie Bajdała[1],
Co go wiosna zagrzała —
Oprócz siebie — wiódł szkapę[2], oprócz szkapy — wołu,
Tyleż tędy, co wszędy[3], szedł z nimi pospołu[4].

Zachciało się Bajdale
Przespać upał w upale,
Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod[5] lasem,
Czy dogodna dla karku — spróbował obcasem.

Poległ cielska tobołem
Między szkapą a wołem,
Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął,
I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął.

Nie wiadomo dziś wcale,
Co się śniło Bajdale?
Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność[6] przestworza,
Wylazł z rowu Dusiołek[7], jak półbabek[8] z łoża.

Pysk miał z żabia ślimaczy —
(Że też taki żyć raczy!) —
A zad tyli[9], co kwoka, kiedy znosi jajo.
Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają[10]!

Ogon miał ci z rzemyka,
Podogonie[11] zaś z łyka[12].
Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie —
Póty[13] dusił i dusił, aż coś warkło[14] w chłopie!

Warkło, trzasło, spotniało!
Coć[15] się stało, Bajdało?
Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy —
Słuchajta[16], wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy!

Sterał we śnie Bajdała
Pół duszy i pół ciała,
Lecz po prawdzie[17] niedługo ze zmorą marudził —
Wyparskał ją nozdrzami, zmarszczył się i zbudził.

Rzekł Bajdała do szkapy:
Czemu zwieszasz swe chrapy[18]?
Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,
Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić!

Rzekł Bajdała do wołu:
Czemuś skąpił[19] mozołu?
Trzebać było rogami Dusiołka postronić[20],
Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!

Rzekł Bajdała do Boga:
O, rety — olaboga![21]
Nie dość ci, żeś potworzył[22] mnie, szkapę i wołka,
Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka?

bajdała — ktoś, kto lubi bajdurzyć, opowiadać bajki. [przypis edytorski]

szkapa — z politowaniem o koniu, zwłaszcza lichym, zabiedzonym. [przypis edytorski]

wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

pospołu (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski]

popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

przystojność (przestarz.) — piękno. [przypis edytorski]

dusiołek — demon odwiedzający nocą śpiących i próbujący ich dusić, potrafi przybierać postać jakiegoś przedmiotu lub istoty żywej. [przypis edytorski]

półbabek — podstarzała kobieta. [przypis edytorski]

tyli — tu: tak duży. [przypis edytorski]

wyłajać — skrzyczeć. [przypis edytorski]

podogonie — część ciała zwierzęcia znajdująca się pod ogonem; zad. [przypis edytorski]

łyko — włóknista tkanka roślinna przewodząca wodę. [przypis edytorski]

póty — tak długo. [przypis edytorski]

warkło — dziś popr.: warknęło. [przypis edytorski]

coć (daw.) — co ci. [przypis edytorski]

słuchajta (gw.) — słuchajcie. [przypis edytorski]

po prawdzie — prawdę mówiąc. [przypis edytorski]

chrapa — fałd skóry otaczający nozdrza. [przypis edytorski]

czemuś skąpił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czemu skąpiłeś. [przypis edytorski]

postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

olaboga! (daw.) — wykrzyknienie wyrażające emocjonalną reakcję na coś. [przypis edytorski]

potworzyć — stworzyć, utworzyć wiele czegoś. [przypis edytorski]