# O gospodyniej (Proszono jednej wielkimi prośbami...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Fraszki, Księgi pierwsze. O gospodyniej[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Proszono jednej wielkimi prośbami,
Nie powiem o co, zgadniecie to sami[2].
A iż stateczna[3] była białagłowa[4],
Nie wdawała się z gościem w długie słowa,
Ale mu z mężem do łaźniej kazała,
Aby mu swoję myśl rozumieć dała.
Wnidą do łaźniej, a gospodarz miły
Chodzi by w raju[5], nie zakrywszy żyły[6].
A słusznie, bo miał bindasz[7] tak dostały,
Żeby był nie wlazł w żadne famurały[8].
Gość poglądając dobrze żyw[9], a ono[10]
Barzo nierówno pany podzielono[11].
Nie mył się długo[12] i jechał tym chutniej[13]:
Nie każdy weźmie po Bekwarku[14] lutniej[15].

Anegdota cytowana przez Poggia Braccioliniego w utworze De facto cuiusdam iusto sed bruto. [przypis redakcyjny]

Nie powiem o co, zgadniecie to sami — można się domyślać, że propozycja złożona przez gościa była jednoznacznie erotyczna. [przypis edytorski]

stateczna (przestarz.) — porządna, przyzwoita. [przypis edytorski]

białagłowa (starop.) — kobieta. [przypis edytorski]

Chodzi by w raju (…) — tak jak w raju, nago. [przypis edytorski]

żyła (starop.) — tu: męski członek. [przypis edytorski]

bindasz (starop.) — męski członek. [przypis edytorski]

famurały a. femurały (starop.; z łac. femoralia) — gacie, pludry, zarówno męskie, jak i damskie. [przypis edytorski]

dobrze żyw (starop.) — ledwie żywy. [przypis edytorski]

ono — tu: przyrodzenie. [przypis edytorski]

Barzo nierówno pany podzielono — (przyrodzenie) nierówno rozdzielone między mężczyznami; nie każdy mężczyzna jest dobrze obdarzony przez naturę. [przypis edytorski]

Nie mył się długo — tu: mył, kąpał się krótko [przypis edytorski]

chutniej (starop.) — chętniej. [przypis edytorski]

Bekwark (Walenty Greff, 1507–1576) — rodem z Siedmiogrodu, kompozytor i słynny lutnista na dworze Zygmunta Augusta. Pointa fraszki zacytowana została przez Piotra Statoriusza Stojeńskiego w gramatyce, co pozwala stwierdzić, że utwór powstał przed lipcem 1576 (data przedmowy gramatyki). [przypis redakcyjny]

Nie każdy weźmie po Bekwarku lutniej — powiedzenie to oznacza: nie każdy został równie szczodrze wyposażony przez naturę. [przypis edytorski]