# Muza zaścianka

Jerzy Liebert

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Dziewczę Dziesięciolecia — źrała[1] figo słodka,
Smakują ci powoli miejscy patrioci:
Pan starosta w cylindrze, adwokat i doktor,
Ulatują nad ciżbą — odświętni piloci!

O krok, tuż przy mównicy, orkiestra strażacka,
Duma miasta i źródło zachwytów gawiedzi,
W głębi — podkowa z krzeseł — sfora magistracka!
Samotnie na fotelu ksiądz kanonik siedzi…

Tu rynek przystrojony w szpalery[2] świerkowe,
Których woń nozdrza łechce i bije pod piętra,
W zrudziałe balkoniki, w okna dubeltowe[3],
Skąd zza szyb wyglądają głowy Prezydenta.

Tu w cieniach chorągwianych, z grubym drzewcem w palcach,
Odęte matadory, pytie[4] małopolskie,
Ojce miasta — śnią Wiedeń, wiedeńskiego walca,
W listopadowy ranek, w dziesiąty rok Polski!

Deszczyk mży… gada mówca… Mokną uśmiechnięci,
Regionaliści ważni, serwiliści[5] z nudy,
Mężowie zaufania, dźwigacze pieczęci!
Prowincja cała moknie! Listopad obłudy!

Czasem któryś luminarz[6] i padamdonóżek[7]
Łypnie kałużą oczu w bok, gdzie zza bariery
Wyrasta gawiedź miejska, stłoczona przy murze…
Wtedy lśni, jakby głaskał cesarskie ordery…

Leader[8] znak dał chustką… «Nie zginęła jeszcze!»
Śpiewają i z łoskotem dźwigają sztandary…
Rżnie kapela… Tłum ruszył… Mnożą się pod deszczem
Łysiny, weżetale[9] i fiksatuary[10]…

On trwa na posterunku… Ku górze wzniósł rękę
I spod daszka zalotnie w obcisłym mundurze
Honory czyni domu i kłania się pięknie —
Pan komisarz się kłania Najjaśniejszej Muzie,

Która — spłonione dziewczę — przy bębna warkotach
Umyka brzuchomówcom, lamom, rajcom[11] — łykom[12],
Rzędy krzeseł roztrąca i fontanną błota
Paskudzi całe spodnie dziobatym ławnikom;

Która — najpłochsze dziewczę — owego poranku
Wśród gawiedzi na rynku biegnie przy orkiestrze,
Gdzie kroczy strażak — pierwszy muzykant w zaścianku —
I z trąby wydmuchuje roześmianą przestrzeń!

źrały (daw.) — dojrzały. [przypis edytorski]

szpaler — dwa rzędy drzew, rosnące równolegle wzdłuż alei. [przypis edytorski]

dubeltowy — podwójny. [przypis edytorski]

pytia — w mit. gr. Pytia była kapłanką delfickiej świątyni Apollina, gdzie przepowiadała przyszłość; tu przen.: osoba mówiąca niejasno, wieloznacznie. [przypis edytorski]

serwilista — osoba służalcza, płaszcząca się przed kimś, przesadnie uniżona. [przypis edytorski]

luminarz — osoba godna szacunku; zasłużony uczony, pedagog a. artysta (tu ironicznie). [przypis edytorski]

padamdonóżek (neol.) — rzecz. utworzony od daw. zwrotu grzecznościowego „padam do nóżek”; opisuje kogoś, kto jest zarazem prowincjonalnym elegantem i pochlebcą. [przypis edytorski]

leader (ang.) — przywódca; tu: dyrygent orkiestry strażackiej. [przypis edytorski]

weżetal — materiał, tiul perukarski. [przypis edytorski]

fiksatuar (daw.) — brylantyna. [przypis edytorski]

rajca — radny, członek rady miasta. [przypis edytorski]

łyk (daw. pogard.) — mieszczanin. [przypis edytorski]