# Pieśń I, 1 (Maecenas atavis, edite regibus...)

# Horacy. Pieśń I, 1 (Maecenas atavis, edite regibus…). Do Mecenasa. tłum. Józef Birkenmajer

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

O ty, którego niegdyś królami były przodki,
Mecenasie[1], mój skarbie, mój opiekunie słodki!
Bywa, że człek niejeden żywi jeno pragnienie,
By roznieść kurzawę w olimpijskiej arenie,
A jeżeli osiągnie metę powózka chyża,
Mniema, iż go ku bogom palma zwycięstwa zbliża.
Inny znowu się wspina do kurulnych[2] zaszczytów,
Zabiegając o względy tłumu zmiennych Kwirytów[3].
Tamten zaś opatruje zbożem własne spiżarnie,
Licząc, wiele[4] też korcy[5] z rynków libijskich zgarnie?
Ów zaś z zamiłowaniem ziemię pługiem obrabia;
Nigdy w myśl mu nie przyjdzie siąść na pokład korabia[6]
I ze strachem żeglować przez cieśninę myrtojską[7]:
Ponad skarby Attala[8] woli zagrodę swojską.
Kupiec, gdy go na morzu groźny nęka huragan,
Chwali włości swe ciche, zyskom nie szczędzi nagan.
Lecz niebawem w świat płynie na skołatanej łodzi,
Boć niełatwo z dochodem niepokaźnym się zgodzi
Niejeden zaś wytrawny pieczeniarz[9], biesiad wyga,
Przed kielichem starego massyku[10] się nie wzdryga,
Wśród łąki, co drzew cieniem i nurtem wody chłodnie,
Na gnuśnych wczasach całe przepędza popołudnie,
Wielu obóz pociąga — dźwięki trąb i surem[11],
Które przeczuciem wojny napełniają ponurem
Serca matek. — Myśliwy w kniei przepędza noce,
A gdy warchlak marsyjski w sidłach mu się szamoce
Lub gdy wierne ogary wpadną na trop jelonka,
Ja, gdy czoło uczone w święte przystroję bluszcze,
Bogom czuję się bratem, nie dbam o ludzi tłuszcze.
W chłodnym gaju, gdzie tańczą z Nimf[12] orszakiem Satyry[13],
Polihymnia[14] mi chętnie nastraja struny liry,
Euterpe mi wtóruje na swej sielskiej piszczałce,
A ja sobie i Muzom pieśń tę ajolską[15] kształcę.
Jeśli na miano wieszcza zasłużyłem z twej strony
wierzę, iż sławą moją uderzę w nieboskłony.

Mecenas, właśc. Gaius Cilnius Maecenas (70–8 p.n.e.) — rzymski polityk i pisarz, doradca i przyjaciel cesarza Augusta, opiekun i protektor najsławniejszych poetów rzymskich: Horacego, Owidiusza, Wergiliusza; jego nazwisko stało się synonimem patrona sztuki, literatury lub nauki. [przypis edytorski]

kurulny — właściwy kurii, miejscu, gdzie odbywały się posiedzenia senatu oraz sądu w starożytnym Rzymie. [przypis edytorski]

Kwiryci — pierwotni mieszkańcy Italii mający być potomkami Romulusa; tu: zaszczytne określenie rdzennych Rzymian. [przypis edytorski]

wiele — tu: ile. [przypis edytorski]

korzec — daw. jednostka objętości ciał sypkich (ziarna, mąki itp.). [przypis edytorski]

korab — okręt, łódź. [przypis edytorski]

myrtojska cieśnina — cieśnina na Morzu Mirtejskim (a. Myrtojskim), w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego. [przypis edytorski]

skarby Attala — skarby Attalosa III (ok. 170–133 p.n.e.), bogatego króla Pergamonu, który zapisał w testamencie Rzymianom swoje państwo wraz z wszystkimi skarbami. [przypis edytorski]

pieczeniarz — człowiek wygodnie żyjący na cudzy koszt. [przypis edytorski]

massyk — rodzaj słodkiego wina. [przypis edytorski]

surma — dęty instrument muzyczny. [przypis edytorski]

nimfa (mit. gr.) — boginka mająca postać młodej, pięknej dziewczyny, uosabiała żywotne siły przyrody. [przypis edytorski]

satyr (mit. gr.) — jedna z istot wchodzących w skład orszaku Dionizosa, boga wina i dzikiej natury; satyrowie byli przedstawiani jako pół-ludzie i pół-konie, kojarzono ich z pożądaniem i lubieżnością. [przypis edytorski]

Polihymnia (mit. gr.) — muza poezji lirycznej i muzyki. [przypis edytorski]

pieśń tę ajolską — chodzi o grecką poezję liryczną. [przypis edytorski]