# Pieśń III, 1 (Odi profanum vulgus et arceo...)

# Horacy. Pieśń III, 1 (Odi profanum vulgus et arceo…). O próżnościach świata. tłum. Lucjan Siemieński

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie cierpię gminu[1]; precz niepoświęcony!
Ucisz się — wnet tu nieznana popłynie
Oda. Jam kapłan Muzy, jam natchniony,
Śpiewam mołojcom[2] i dziewic drużynie.

Nad ludem twardzi panują królowie,
A królów Jowisz[3] powściąga prawicą;
Jak raz Gigantów[4] starł butne pogłowie[5],
Tak światem trzęsie ócz[6] swych błyskawicą.

Jednym się trafia sadzić dłuższe rzędy
Drzew niźli drugim; ów z zapałem śpieszy
Na Marsopolu[7] zdobyć pierwsze względy;
Tego, gdy dobre imię zyskał, cieszy;

Ów rad, im więcej klientów nazbiera.
Lecz śmierć to wszystko równa: gdy w głębokiej
Urnie, mieszając losy, nie przebiera;
Wielkim lub niskim ciska swe wyroki!

Komu nad karkiem już wisi miecz goły,
W smak mu nie pójdą sykulskie[8] łakotki;
Nie uśpi świegot ptaszków go wesoły,
Ani dźwięk lutni ukołysze słodki.

Od niskiej strzechy biednego rolnika
Sen nie ucieka; znajdzie go na łące
Pod drzew sklepieniem, nad brzegiem strumyka
W Tempe[9], gdzie wieją zefiry chłodzące.

Kto poprzestaje na samej potrzebie,
Ten się nie boi zhukanych mórz grozy,
Czy Arktur[10] z burzą spuszcza się po niebie,
Czy sprowadzają wiatr wschodzące Kozy[11].

Ani się skarży, gdy grad mu wytłucze
Piękne winnice; a drzewa w ogrodzie
Przez ciężkie mrozy ucierpią lub tucze;
A on ucierpi w corocznym dochodzie.

Pan wielki ziemią znudzon, co mu rodzi,
Nawet to morze połyka oczyma:
Z majstry, z czeladzią olbrzymi wał grodzi,
Że nawet ryba pływać już gdzie nié ma.

Lecz z czarną troską chodzi on jak struty —
Gdzie bądź się ruszy, tuż za nim śmierć blada:
Ona na okręt miedzią wskróś okuty
Wsiądzie, i konno gdy jedzie, z nim wsiada.

Nic cię nie broni od tych trwóg napaści
Ni marmur z Frygii[12], ni blaski purpury,
Ni Achmenowe[13] woniejące maści,
Ni rozweseli falern[14], gdyś ponury.

Mamże budzące zazdrość kolumnady
Lub nowym stylem wznosić atrium[15] pyszne?
Mamże za złota zgryźliwe pokłady
Mieniać[16] sabińskie[17] ustrońko zaciszne?

gmin — ludzie z niższych warstw społecznych. [przypis edytorski]

mołojcy — młodzieńcy, młodzi mężczyźni. [przypis edytorski]

Jowisz (mit. rzym.) — najwyższe bóstwo rzymskiego panteonu, bóg nieba, światła, dnia i pioruna, odpowiednik gr. Zeusa. [przypis edytorski]

Giganci (mit. gr.) — spokrewniony z bogami szczep dzikich olbrzymów, który przegrał walkę z nimi o władzę nad światem. [przypis edytorski]

pogłowie — tłum, ogół przedstawicieli. [przypis edytorski]

ócz — dziś popr.: oczu. [przypis edytorski]

Marsopol — Pole Marsowe, równina poświęcona bogowi wojny Marsowi, poza tzw. murami serwiańskimi, otaczającymi dawniej Rzym; odbywały się na niej m.in. zebrania ludowe komicjów centurialnych, wybierające urzędników. [przypis edytorski]

sykulskie — sycylijskie. [przypis edytorski]

Tempe — wąwóz w Grecji, w pobliżu góry Olimp. [przypis edytorski]

Arktur — najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza. [przypis edytorski]

Kozy (astr.) — właśc. Koźlątka, łac. Haedi: grupa trzech małych gwiazd w gwiazdozbiorze Woźnicy (w obecnej terminologii: Epsilon Aurigae, Zeta Aurigae i Eta Aurigae), w pobliżu najjaśniejszej gwiazdy tego gwiazdozbioru, Kapelli (łac. Capella: koza), kojarzonej z mityczną kozą Amalteą, która wykarmiła małego Zeusa; pojawienie się na nocnym niebie Koźląt, następujące w połowie października, zwiastuje nadejście pory wiatrów i burz. [przypis edytorski]

Frygia — kraj w zachodniej części Azji Mniejszej, gdzie miała znajdować się Troja. [przypis edytorski]

Achmenowe — dziś popr. achemenidzkie, od nazwy perskiej dynastii Achemenidów; tu: perskie. [przypis edytorski]

falern — mocne, złociste wino włoskie, cenione przez starożytnych Rzymian. [przypis edytorski]

atrium (łac.) — wewnętrzny dziedziniec lub centralne pomieszczenie w rzymskim domu. [przypis edytorski]

mieniać — wymieniać, zamieniać. [przypis edytorski]

sabiński — przym. od: Sabinum, wiejska posiadłość Horacego otrzymana od Mecenasa; ok. 50 km od Rzymu. [przypis edytorski]