# Do polskiej dzieweczki

Władysław Bełza

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Dzieweczko polska! Ukochaj szczerze
Prababek twoich święte pacierze;
Czcij pamięć ojców, — bo ojce[1] twoi,
Dzielni rycerze w skrzydlatej zbroi,
To męczennicy ojczystej sprawy
Lub bohaterzy z szańców Warszawy.

A potem kmiece[2] ukochaj chaty,
Boś córą ludu, dziewczę liliowe;
Bo pod ich niską strzechą przed laty
Król, ojciec chłopków[3], pochylał głowę.

Kochaj wrzeciono[4], bo przy wrzecionie
Siedziała nieraz pani w koronie
I lnu pasemka składała w motki[5],
By nimi okryć biedne sierotki.

A nade wszystko miłością czystą
Kochaj, ach! kochaj, ziemię ojczystą
I gdy nadejdzie godzina czarna,
Dla niej jak gołąb stań się ofiarna.

Dziś jeszcze małe dziewczątko z ciebie,
Co tylko lalki swoje kolebie;
Lecz gdy na wielkich łask swych zadatki [6]
Bóg da ci nosić nazwisko matki[7]:
Wtedy miast cacek[8], niech twój maleńki
Ojcowską szablę weźmie do ręki,
Rycerską zbroję włóż mu pod głowę,
Do snu mu pieśni śpiewaj bojowe,
Niech już w kołysce marzy zuchwale
O dawnej sławie, o przyszłej chwale!

ojce — M. lm. od wyrazu: ojciec; dziś: ojcowie. [przypis edytorski]

kmiecy — chłopski; przym. od wyrazu: kmieć. [przypis edytorski]

Król, ojciec chłopków — Piast Kołodziej. [przypis edytorski]

wrzeciono — narzędzie służące do skręcania włókien z lnu lub wełny, czyli przędzenia; rodzaj sporej, drewnianej igły. Wrzeciono wraz z kądzielą (pękiem włókien umocowanym na specjalnym drążku) stanowi symbol tradycyjnych, domowych prac kobiecych. [przypis edytorski]

motek — kłębek włóczki. [przypis edytorski]

na wielkich łask swych zadatki — jako zadatek wielkich łask. [przypis edytorski]

nosić nazwisko matki — tu: nazywać siebie matką, być matką. [przypis edytorski]

cacko — zabawka, ozdoba; kunsztownie wykonany przedmiot. [przypis edytorski]