# Kiedy kłamią

Andrzej Niemojewski

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pójdź mój kiju, druhu stary,
Przemierzymy glob dokoła,
Wiatr-nomada[1] do nas woła,
Że fałszywe są pomiary —
Na fałszywych miar łańcuchu
My się znamy, stary druhu!

Idźmy żwawo a miarowo,
Kiedy kłamią, u pioruna,
Od bieguna do bieguna
Przemierzymy świat na nowo —
A nam prędzej lud da wiarę,
Bo my mamy dobrą miarę.

Z cyrklem w ręku, z chłodem w duszy,
W togach, których nie uznajem,
Przyszli, jęli mierzyć ziemię
I orzekli — że jest rajem!
Kogo zaś ten sąd obruszy,
Ten — orzekli — bity w ciemię.

No, nie łokieć do wymiarów
Nam posłuży, bo to łudzi,
Bo my mamy głupi narów[2],
Że świat mierzym szczęściem ludzi —
A gdy przejdziem kraj za krajem,
Kto wie, czy świat takim rajem.

Więc nie traćmy życia chwili,
Niechaj prawdę lud się dowie —
Ho, coś krzywo pomierzyli
Ci miernicy urzędowi…
Do stu gromów, bomb, kartaczy[3],
Nam wypada coś inaczej!

Czy nas mylą nasze oczy?
Kędy[4] spojrzym — łza się toczy,
Ile kroków — tyle mroków!
Ile ludów — tyle trudów!
Ile grodów — tyle głodów!
A rzekami — łzy narodów!

Dość, ha, stójmy! Tam w krwi płużą[5]…
To pomyłka nadto gruba.
Nasza miara i rachuba
Wykazuje kłamstw za dużo.
Mierzmy dalej, druhu stary,
Bo my mamy dobre miary!

Czy my ślepi, kijku-druhu?
Czyli[6] słońce zaszło chmurą?
Jakoś tłumno, lecz ponuro —
Jakieś jęki błądzą w uchu —
Choć nałożym śmiałość głową,
Bieżmy żwawo a miarowo.

Kto tam płacze?… To gmin świata!
Ha, dławiłeś łzy twe długo,
Teraz burzą krzyk ulata —
Gdzie twe szczęście, władców sługo?
Motłoch wyje do pielgrzyma:
«Ha, tam szczęście, gdzie nas nie ma!».

O, mój druhu, coś się zdaje,
Że miernicy wiadomości
Drzewa złego i dobrego
W swych pomiarach krzywo biegą[7]
I kłamane głoszą raje
Tam, gdzie ból i rozpacz gości.

Wznieś się kijku, uderz z góry
Na tych panów, utnij stary!
Bo choć mamy lepsze miary,
Oni mają grubsze skóry —
A gdy drzewa prawdy strzegą,
Pędź ich kijku z raju tego!

Nam słonecznej prawdy trzeba,
A gdy strzeli jutrznia[8] złota,
Zobaczymy, czy tu nieba,
Czy też zwykły padół błota…
Bo gdzie tyle jest zgorszenia,
Nawet raj się w piekło zmienia!

nomada — włóczęga, błąkający się. [przypis redakcyjny]

narów — wada, przywara. [przypis edytorski]

kartacz — pocisk artyleryjski. [przypis edytorski]

kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

płużyć — słowo użyte tu w znaczeniu: pławić się; niewłaściwie, gdyż staropolskie płużyć znaczy sprzyjać komuś, korzyść przynosić. [przypis redakcyjny]

czyli — tu: konstrukcja z partykułą wzmacniającą -li; znaczenie: czy też; czyż. [przypis edytorski]

biegą (daw. forma) — dziś: biegną. [przypis edytorski]

jutrznia — tu: wschód słońca, poranek. [przypis edytorski]