# Rzym słowiański

Franciszek Nowicki

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Śpi Rzym słowiański[1], śpi stu wież stolica,
Mgłami przeszłości osłoniwszy lica;
Na Kapitolu[2] śpi lud marmurowy,
W pałacach drzemią patrycjuszów głowy,
Sen grzebie gniazda zbytku i ubóstwa,
W świątyniach nawet zdrzemnęły się bóstwa.
Śpiąca stolico! Przeszłość marzysz błogą,
A nowożytny świat nową mknie drogą;
Ty śnisz minione starej sławy mary,
Rozbitą wielkość, przebrzmiałe fanfary,
Ty gonisz widma pośród snów przelotu,
Co już w mogiłę poszły bez powrotu —
I otulona w tłumnych świątyń cieniu
Leżysz w nieczułym i gnuśnym uśpieniu.

O nie śpij, Rzymie! tam — w dziejów pochodzie
Młody świat kroczy naprzód ku swobodzie,
W księdze przeszłości jego śmiała praca
Ostatnią kartę już z wolna przewraca
I dalej idzie po mogilnym pyle;
A ty śpisz, marząc i zostajesz w tyle.

O nie śpij, Rzymie! nie czas prząść marzenia,
Gdy łuna zguby kresy zaczerwienia,
Zbudź się i patrzaj!… tam z germańskiej strony
Ciągnie uragan[3] zniszczeniem natchniony,
Idzie Genseryk[4] z hordami Wandali,
Pędzi twe legie, łom w twych ścianach wali
I trąbą dziejów siły głosi hasła…
Nie zbawi ciebie wielkość przodków zgasła,
Ani czterdzieści świątyń i ołtarzy
Przy Kapitolu spiętrzonych na straży,
Twoich augurów[5] modły nic nie sprawią,
Ni ich zaziemskie zastępy cię zbawią,
Ni ci kamienni rycerze z kostnicy,
Ni allemańscy[6] twoi sojusznicy.

Sam zbudź się, Rzymie, z niemocy hańbiącej,
Masz lud, więc zbudź go, to jest olbrzym śpiący,
On cię obroni, odmłodzi, ocali,
To, coś zmarnował na historii fali;
Zbudź, nim go zbudzi burza rozszalała,
Co w łonie czasu i świata dojrzała,
Bo wtedy głowę dasz w nierównym polu:
Lud ruszy z żagwią[7] do bram Kapitolu.

Rzym słowiański — tzn. Rosja, jako kontynuatorka tradycji Cesarstwa Rzymskiego, nazywana „Trzecim Rzymem”, odkąd w 1547 r. car Iwan Groźny ogłosił się carem Wszechrusi, a Carstwo Rosyjskie spadkobiercą (np. przez kultywowanie tradycji prawosławia i stylu sztuki oraz architektury) tradycji Bizancjum. [przypis edytorski]

Kapitol — zamek warowny starożytnego Rzymu, mieszczący świątynię Jowisza. [przypis redakcyjny]

uragan (ros.) — huragan. [przypis edytorski]

Genseryk (ok. 400–477) — król Wandalów, plądrował przez 14 dni Rzym, stąd imię Wandal zmieniło się w imię pospolite, oznaczające niszczycielskie barbarzyństwo. [przypis redakcyjny]

augur — kapłan, wróżbita u Rzymian. [przypis redakcyjny]

allemańscy sojusznicy — Alemanowie, plemię germańskie. [przypis redakcyjny]

żagiew — płonące polano (kawał drewna); przen.: przyczyna gwałtownych i dramatycznych zdarzeń. [przypis edytorski]