# Pamięć - to cmentarz...

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

# Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Pamięć — to cmentarz…

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pamięć — to cmentarz: uczucia przeżyte
Człowiek w niej składa na wieczny spoczynek,
Na grobach sieje kwiat niezapominek[1],
Z napisem rytym kładzie na nich płytę
I krzyże wznosi wyciosane z drzewa,
Albo je w brązie lub złocie odlewa.

Kiedy się zalśni gwiazdami wybita
Kopuła niebios[2]: myśl zwiedza mogiły,
Prostuje krzyże, co się pochyliły,
Napis na głazie wykowany[3] czyta — —
Przy jednej chwilę zatrzyma się trunie[4],
Od drugiej szybko w dalszą drogę sunie.

Czasem bezwiedna[5] ją zmusi potęga,
Iż płytę z grobu, choć z wstrętem, podważy:
Spojrzy na zwłoki z grozą w bladej twarzy,
Chce odejść — stopy jej z ziemią coś sprzęga,
W grób patrzeć musi, chociaż oczy kryje,
I drży, że trup w nim ohydny odżyje…

Niekiedy stawa[6] smutna na kurhanie[7],
Gdzie kwiat błękitny najbujniej się ściele:
Podźwiga płytę żądnie[8], a nieśmiele — —
O nie!… Ten trup już nigdy nie powstanie!…
Próżno tęsknota do życia go woła
Płomieniem serca i płomieniem czoła[9]…

Na grobie pięknej, niegdyś żywej chwili,
Ze złożonymi na piersiach rękoma,
Długo myśl, stojąc cicha, nieruchoma,
W smutnej zadumie skroń ku ziemi chyli,
I przez łzy patrzy na krzyż szczerozłoty,
Pełna dozgonnej, bezbrzeżnej tęsknoty…

Odrosną kwiatom zerwane kielichy;
Uwiędła trawa w czas chłodnej jesieni,
Znów się o złotej wiośnie zazieleni;
Słońce co rano ma świeże uśmiechy[10],
Choć się wieczorem za gór grzbiety schyla — —
Nie zmartwychwstaje zmarła szczęścia chwila.

niezapominki — dziś popr.: niezapominajki. [przypis edytorski]

gwiazdami wybita Kopuła niebios — sugerowane jest tu porównanie gwiazd do złotych gwoździ lub do innego elementu dekoracyjnego. [przypis edytorski]

wykować (daw.) — wykuć. [przypis edytorski]

truna — dziś popr.: trumna. [przypis edytorski]

bezwiedny — tu: nieznany. [przypis edytorski]

stawa — dziś popr.: staje. [przypis edytorski]

kurhan — grób w formie ziemnego kopca. [przypis edytorski]

żądnie — tu: chętnie. [przypis edytorski]

płomieniem czoła — żarliwą myślą. [przypis edytorski]

uśmiechy — rym zdradza wymowę „e pochylonego” jak „i”. [przypis edytorski]