# Pieśń II (Serce roście patrząc na te czasy!)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi pierwsze. Pieśń II[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Serce roście patrząc[2] na te czasy!
Mało przed tym[3] gołe były lasy,
Śnieg na ziemi wysszej[4] łokcia leżał[5],
A po rzekach wóz nacięższy zbieżał[6].

Teraz drzewa liście na sie wzięły,
Polne łąki pięknie zakwitnęły;
Lody zeszły, a po czystej wodzie
Idą statki i ciosane łodzie.

Teraz prawie[7] świat sie wszystek śmieje,
Zboża wstały, wiatr zachodny wieje;
Ptacy sobie gniazda omyślają[8],
A przede dniem śpiewać poczynają.

Ale to grunt wesela prawego[9],
Kiedy człowiek sumnienia całego[10]
Ani czuje w sercu żadnej wady,
Przecz[11] by sie miał wstydać swojej rady[12].

Temu wina nie trzeba przylewać
Ani grać na lutni, ani śpiewać;
Będzie wesół, byś chciał, i o wodzie,
Bo sie czuje prawie na swobodzie[13].

Ale kogo gryzie mól zakryty,
Nie idzie mu w smak obiad obfity;
Żadna go pieśń, żadny głos nie ruszy,
Wszystko idzie na wiatr mimo uszy.

Dobra myśli, której nie przywabi,
Choć kto ściany drogo ujedwabi,
Nie gardź moim chłodnikiem chróścianym[14],
A bądź ze mną, z trzeźwym i z pijanym!

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

serce roście patrząc — serce rośnie, gdy się patrzy (inne znaczenie daw. imiesłowu). [przypis redakcyjny]

mało przed tym (starop.) — niedawno. [przypis redakcyjny]

wysszej — wyżej. [przypis edytorski]

Śnieg (…) wysszej łokcia leżał — warstwa śniegu była grubsza niż na łokieć, tj. ok. 60 cm. [przypis edytorski]

zbieżał (starop.) — przejechał. [przypis redakcyjny]

prawie (starop.) — naprawdę, prawdziwie. [przypis redakcyjny]

omyślać (starop.; tu forma 3 os. lm: omyślają) — obmyślać, projektować. [przypis redakcyjny]

grunt wesela prawego — podstawa prawdziwej radości. [przypis redakcyjny]

Kiedy człowiek sumnienia całego — kiedy człowiek ma czyste sumienie. [przypis redakcyjny]

przecz (starop.) — dlaczego. [przypis redakcyjny]

rada — myśl, postanowienie, zamiar. [przypis redakcyjny]

na swobodzie — tu: wolny od trosk. [przypis redakcyjny]

chłodnik chróściany — altana z gałęzi. [przypis redakcyjny]