# Pieśń V (Kto ma swego chleba...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi pierwsze. Pieśń V[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kto ma swego chleba,
Ile człeku trzeba,
Może nic nie dbać o wielkie dochody,
O wsi, o miasta i wysokie grody.

To pan, zdaniem moim,
Kto przestał na swoim;
Kto więcej szuka, jawnie to znać daje
Sam na sie, że mu jeszcze nie dostaje[2].

Siła[3] posiadł włości,
Kto ujął chciwości[4];
Trudniej to przyjdzie niż Turki zhołdować
Albo waleczne Tatary wojować.

Mocą wiele świata
Wziął za krótkie lata
Król macedoński[5], lecz mu sie tak zdało,
Że nań samego świat był jeden mało.

Cóż pomoże zbroja
Albo władza twoja?
Serca nie zleczą żadne złotogłowy,
Żadny skarb troski nie wybije z głowy.

Więc śmierć nieużyta[6]
Ta za gardło chwyta
Bogate pany jako proste sługi,
Ani zborguje, byś wyciągnął długi[7].

Lecz przedsię[8] człowiecza
Wszystka o tym piecza[9],
Aby ku złotu złota przybywało;
Bo, by nawięcej, łakomemu mało.

Wszystko to zostanie
Po twej śmierci, panie;
A coś ty zebrał przez ten czas łakomie,
To sie zostoi[10], nie wiem w czyim domie.

Sklep[11] ten niedobyty[12]
Puści prędko nity[13];
A winem, co sie ty frasujesz o nie,
Będzie zamaczał potomek twój konie.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

nie dostawać (starop.) — brakować. [przypis redakcyjny]

siła (starop.) — dużo. [przypis redakcyjny]

ujął chciwości — poskromił chciwość. [przypis redakcyjny]

Król macedoński — Aleksander Wielki (356–323 r. p.n.e.), król macedoński, w kolejnych wyprawach zajął Persję, Egipt, Babilon i wiele innych ziem. Symbol wodza nieustraszonego i chciwego wciąż nowych zdobyczy. [przypis redakcyjny]

nieużyty (starop.) — nieubłagany. [przypis redakcyjny]

Ani zborguje, byś wyciągnął długi — nie poczeka, aż ściągniesz należności od dłużników. [przypis redakcyjny]

przedsię (starop.) — przecież. [przypis redakcyjny]

piecza (daw.) — staranie (o coś). [przypis redakcyjny]

zostoi — ostanie się, zostanie. [przypis redakcyjny]

sklep (starop.) — piwnica. [przypis redakcyjny]

niedobyty (starop.) — nie do zdobycia. [przypis redakcyjny]

Puści (…) nity — rozpadnie się, nie przetrwa; nity: gwoździe. [przypis redakcyjny]