# Pieśń XIII (O piękna nocy nad zwyczaj tych czasów...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi pierwsze. Pieśń XIII[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

O piękna nocy nad zwyczaj tych czasów[2],
Patrz na nas jasno wpośrzód tych tu lasów,
Gdzie jako pszczoły wkoło swego pana
Straż dzierżem niecąc ognie aż do rana.

Bodaj szczęśliwie tę drogę odprawił
I wszystko wedle myśli swojej sprawił
Pan świętobliwy[3], któremu nie miała
Polska w dobroci równia[4], jako[5] wstała.

I już nam ma być ten pohaniec[6] srogi,
Który niedawno padał nam pod nogi
Kiedy Starodub[7], z gruntu wysadzony,
Pod miecz okrutny lud wydał zwierzony[8]?

Albo gdy pycha nie mogła pokorze
Wytrzymać stusu[9], a w głębokie morze
Krwawy Niepr[10] płynął miecąc na ostrowy[11]
Moskiewskie łupy i pobite głowy?

Prze Bóg, tychżesmy ojców dzieci? czyli
W tak krótkim wiekusmy sie wyrodzili?
Święty pokoju, tę masz wadę w sobie,
Że ludzie radzi zgnuśnieją przy tobie!

Więcej ci śrebra i złota dziś mamy,
Więcej półmisków na stoły dawamy;
Co po tym? Kiedy siedziem jak na ledzie[12],
A granic na nas lada kto ujedzie[13].

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

nad zwyczaj tych czasów — inaczej niż zwykle (bywa) w tych czasach. [przypis redakcyjny]

Pan świętobliwy — król Zygmunt August. [przypis redakcyjny]

równia (starop.) — równego. [przypis redakcyjny]

jako — od czas gdy. [przypis redakcyjny]

pohaniec — poganin (zob. Ks. 1, Pieśń VII, w. 9). [przypis redakcyjny]

Starodub — warownia zdobyta w roku 1535 przez Jana Tarnowskiego podczas walk z Moskwą. [przypis redakcyjny]

lud (…) zwierzony — powierzoną sobie załogę. [przypis redakcyjny]

stus — cios, uderzenie. W strofie tej jest mowa prawdopodobnie o bitwie pod Orszą z roku 1514. [przypis redakcyjny]

Niepr — Dniepr. [przypis redakcyjny]

miecąc na ostrowy — miotając na wyspy. [przypis redakcyjny]

na ledzie (starop. N. lp) — na lodzie. [przypis redakcyjny]

granic (…) ujedzie (starop.) — wtargnie w nasze granice. [przypis redakcyjny]