# Pieśń XV (Nie za staraniem ani prze mą sprawę...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi pierwsze. Pieśń XV[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie za staraniem ani prze mą sprawę[2],
Miła, po tobie znam taką postawę[3];
Szukaj, jako chcesz, nie najdziesz przyczyny,
Chyba żeć milszy podobno kto iny.

A ja co mam rzec? Nie chcę sie przeciwić;
Temu sie jedno nie mogę wydziwić,
Skąd tę niestałość białegłowy mają,
Że sie jako wiatr letni odmieniają.

Niedawne czasy, gdy mię poczytano[4]
W liczbę fortunnych i za tego miano,
Który mógł wszystko otrzymać u ciebie,
A mnie sie zdało, żem był wszystek w niebie.

Dziś inne wiatry przeciwko mnie wieją,
Straciłem wszystko zaraz i z nadzieją;
Nie wiem, co mię za wiedźma osypała
I lichem[5] zdradnych słów uczarowała.

Niech ci sie, miła, wszystko dobre wodzi[6],
Z kimkolwiek przestać twoje serce godzi;
Ale rozeznać umiej przyjaciela,
A trudno naleźć masz[7] jednego z wiela.

Nie dufaj temu, kto gładkość[8] miłuje,
Bo ten na słabym gruncie sie buduje:
Słońce jednako i padnie[9], i wschodzi,
Nam zawżdy[10] z laty cokolwiek odchodzi.

A gdy czas przyjdzie ostatniej potrzebie[11],
Ledwe sie najdzie, kto ciało pogrzebie.
Takiem ja chcę być przyjacielem tobie;
Lecz wolę, że ty płaczesz na mym grobie.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

Nie za staraniem ani prze mą sprawę — bez mojego udziału; nie wskutek moich starań. [przypis redakcyjny]

po tobie znam taką postawę — doznaję od ciebie takiego zachowania się. [przypis redakcyjny]

poczytać — zaliczyć. [przypis redakcyjny]

licho — nieszczęście (licho to liczba nieparzysta; miała ona przynosić nieszczęście). [przypis redakcyjny]

dobre wodzi (starop.) — dobrze powodzi. [przypis redakcyjny]

trudno naleźć masz (starop.) — nie znajdziesz. [przypis redakcyjny]

gładkość (starop.) — piękno, uroda. [przypis redakcyjny]

padnie — zachodzi. [przypis redakcyjny]

zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

czas (…) ostatniej potrzebie — godzina śmierci. [przypis redakcyjny]