# Pieśń XVII (Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi pierwsze. Pieśń XVII[1][2]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Słońce już padło[3], ciemna noc nadchodzi,
Nie wiem, co za głos uszu mych dochodzi;
Postoję mało[4], a dowiem sie pewnie,
Dlaczego płacze ta pani tak rzewnie.

«Już to dziesiąte lato[5] niebo toczy,
Jako me smutne zawsze płaczą oczy;
A dokąd mi sie miły mój nie wróci,
Żaden na świecie troski mej nie skróci.

Już wszyscy inszy nazad przyjechali,
Którzy nieszczęsnej Troje dobywali;
Jam tylko sama bez męża została:
Sroga Fortuna, ta mi go zajźrzała[6].

Bodaj był w ten czas, gdy do Sparty płynął,
Ten cudzołożnik[7] na morzu zaginął!
Uszłabych była[8] tej ciężkiej żałości,
Przed którą prawie[9] schną dziś moje kości[10].

Jako ptak, kiedy towarzysza zbędzie[11],
Nigdy na rózdze[12] zielonej nie siędzie,
A między bory i pustymi lasy
Sam jeden lata po swe wszystkie czasy[13],

Tak ja, nieszczęsna, w jego niebytności
Muszę być zawżdy[14] w trosce i w żałości;
Chronię sie ludzi[15], sama nie wiem czemu,
Radam, gdy świadka nie mam płaczu swemu.

Bałam sie zawżdy, póki wojna trwała,
Alem wżdy[16] o nim, nieboga, słyszała;
Teraz nie wiedzieć, gdzie po świecie błądzi,
A wierne serce zawsze gorzej sądzi[17].

Troszczą mię[18], smutną, srogie morskie wody,
Troszczą mię wiatry i złe niepogody,
Troszcze mię wszystko, cokolwiek być może;
Tobie go ja tam poruczam[19], mój Boże!

I to mi czasem na myśl więc przychodzi
(Bo łacno[20], gdy chce, nieszczęście ugodzi),
Że moje serce prózno sie frasuje,
A on podobno[21] gdzie indziej miłuje.

Źleć by mi płacił moje życzliwości,
Bych miała doznać takiej niewdzięczności;
Bodajbych pierwej ostatnie[22] skonała,
Niżli nowiny takiej doczekała!

Aleć ja dufam jego szczerej cnocie,
Że mię nie będzie chciał mieć w tym kłopocie;
Będzie pamiętał i statecznie chował
Miłość i wiarę, którą mi ślubował.

Usilne[23] wiatry, co morzem władacie,
Jesli też kiedy, co to miłość, znacie,
Dodajcie mu tak szczęśliwego biegu,
Że wrychle stanie[24] na ojczystym brzegu».

Ks.1, Pieśń XVII — pieśń jest oparta na motywach listu Penelopy do Ulissesa z Heroid Owidiusza. Wprowadzająca strofa pierwsza jest oryginalna. [przypis redakcyjny]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

Słońce (…) padło — słońce zaszło; zapadło za horyzont. [przypis redakcyjny]

mało (starop.) — trochę. [przypis redakcyjny]

lato (daw.) — rok. [przypis redakcyjny]

Fortuna (…) zajźrzała — los pozazdrościł. [przypis redakcyjny]

cudzołożnik — chodzi tu o Parysa, który porwał Helenę, co stało się przyczyną wojny trojańskiej; z tej wojny wracał przez 10 lat Ulisses, na którego czeka skarżąca się tutaj Penelopa. [przypis redakcyjny]

uszłabych była (starop.) — uniknęłabym. [przypis redakcyjny]

przed którą prawie — z powodu której całkiem. [przypis redakcyjny]

schną dziś moje kości — zwrot przysłowiowy posiadający genezę biblijną, oznacza tęsknotę („usychanie” z tęsknoty), utratę sił z nią związaną. [przypis redakcyjny]

zbyć (tu: 3 os. lp: zbędzie) — stracić. [przypis redakcyjny]

na rózdze — na gałęzi. [przypis redakcyjny]

po swe wszytkie czasy — przez całe swoje życie. [przypis redakcyjny]

zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

chronię sie ludzi — chronię się przed ludźmi; unikam ludzi. [przypis redakcyjny]

wżdy (starop.) — przynajmniej. [przypis redakcyjny]

gorzej sądzić — spodziewa się czegoś złego. [przypis redakcyjny]

troszczyć (starop.) — martwić, niepokoić, trapić; troszczą mię: trapią mnie. [przypis redakcyjny]

poruczać (starop.) — oddawać pod opiekę, polecać. [przypis redakcyjny]

łacno (starop.) — bez trudu, łatwo. [przypis redakcyjny]

podobno — być może. [przypis redakcyjny]

ostatnie (starop.) — ostatecznie. [przypis redakcyjny]

usilny — tu: silny, natarczywy. [przypis redakcyjny]

że wrychle stanie — żeby rychło (szybko) stanął. [przypis redakcyjny]