# Pieśń III (Nie wierz Fortunie, co siedzisz wysoko...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń III[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie wierz Fortunie[2], co siedzisz wysoko[3];
Miej na poślednie koła pilne oko[4]:
Bo to niestała pani z przyrodzenia[5],
Często więc rada sprawy swe odmienia.

Nie dufaj w złoto i w żadne pokłady[6],
Każdej godziny obawiaj sie zdrady:
Fortuna co da, to zasię wziąć może,
A u niej żadna dawność[7] nie pomoże.

A ci, co z tobą teraz przestawają,
Twej sie fortunie, nie tobie kłaniają;
Skoro ta zniknie, tył każdy podawa[8],
Jako cień, kiedy słońca mu nie zstawa[9].

Lecz jako sama oczy zasłoniła,
Tak swym pochlebstwem ludzi pobłaźniła[10],
Że drugi wysszej nosa gębę nosi,
A wszystki insze oczyma przenosi[11].

Ty pomni, że twój skarb u Szczęścia w mocy[12],
A tak[13] sie staraj o takiej pomocy,
Aby wżdy z tobą twego co zostało,
Jesli zaś będzie Szczęście swego chciało.

Cnota skarb wieczny, cnota klenot drogi;
Tegoć nie wydrze nieprzyjaciel srogi,
Nie spali ogień, nie zabierze woda;
Nad wszystkim inszym panuje Przygoda[14].

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

Fortuna — rzym. bogini ślepego przypadku. Przedstawiano ją z rogiem obfitości, trzymającą ster (była sternikiem życia ludzkiego), zazwyczaj ślepą. Motyw Fortuny odgrywał niezwykle ważną rolę w filozofii Pieśni Kochanowskiego. [przypis redakcyjny]

siedzieć wysoko — zajmować wysoką pozycję społeczną. [przypis redakcyjny]

Miej na poślednie koła pilne oko — dosł.: zwracaj uwagę na tylne koła; przysłowie to znaczy: myśl o tym, co się może zdarzyć. [przypis redakcyjny]

z przyrodzenia — z natury. [przypis redakcyjny]

pokład (daw.) — skarb. [przypis redakcyjny]

dawność (praw.)— termin oznaczający prawo do posiadania z tytułu zasiedzenia. [przypis redakcyjny]

tył (…) podawać (daw.) — uciekać. [przypis redakcyjny]

nie zstawa (starop.) — nie starcza. [przypis redakcyjny]

pobłaźnić (starop.) — ogłupić. [przypis redakcyjny]

insze oczyma przenosi — gardzi innymi (patrząc wyniośle ponad ich głowami, omijając ich wzrokiem). [przypis redakcyjny]

u Szczęścia w mocy — zależy od Szczęścia (a więc Losu, Fortuny). [przypis redakcyjny]

a tak — a więc. [przypis redakcyjny]

przygoda — przypadek. [przypis redakcyjny]