# Pieśń VI (Królewno lutnie złotej i rymów pociesznych...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń VI[1][2]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Królewno lutnie złotej[3] i rymów pociesznych[4],
Ochłodo myśli tesznych[5],
Ty sama powiedz a kres[6] naznacz, póki mamy
Płakać, gdy przyjaciela[7] miłego stradamy.

Łacno cieszyć chorego, gdysmy zdrowi sami,
Lecz kiedy toż nad nami
Niefortuna pokaże, tam[8] więc człowiek czuje,
Że co drugim chciał radzić, sam sie nie ratuje.

Godno płaczu nieszczęście i twoja przygoda[9],
O zacny wojewoda,
Boś pozbył towarzysza i cnotliwej żony,
Której dobroć, której wstyd[10] jest niewysłowiony.

Ale byś dobrze, wziąwszy lutnią Orfeowę,
Wstąpił w łódź Charonowę
I nawiedził podziemne, niewesołe kraje[11],
Gdzie słońce swych promieni nigdy nie podaje,

Nie zyszczesz[12] dusze, która dotkła raz napoju
Niepamiętnego zdroju[13].
Przeto cierpliwość sama nalepsza w tej mierze,
Gdzie za raz[14] i ratunek upad z sobą bierze[15].

Ks. 2, Pieśń VI — pocieszenie przyjaciela, prawdopodobnie Jana Kostki, wojewody sandomierskiego, po śmierci żony; motywy z Carmina Horacego (I 24, I 32). [przypis redakcyjny]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

Królewno lutnie złotej — zwrot do Erato, muzy poezji lirycznej; lutnie (daw. D. lp rodz. ż.): lutni. [przypis redakcyjny]

pocieszny (daw.) — przynoszący pocieszenie. [przypis redakcyjny]

teszny (starop.) — smutny, strapiony. [przypis redakcyjny]

kres — tu: termin. [przypis redakcyjny]

przyjaciel — tu: żona. [przypis redakcyjny]

tam — tu: wtedy. [przypis redakcyjny]

przygoda — tu: nieszczęście. [przypis redakcyjny]

wstyd (daw.) — skromność, cnotliwość, nieskazitelność. [przypis redakcyjny]

wziąwszy lutnią Orfeowę (…) nawiedził podziemne (…) kraje — fragment nawiązuje do mitu gr. o Orfeuszu, poecie trackim (symbolem poezji jest tu lutnia), który potrafił poruszyć za pomocą swej muzyki najbardziej nieubłagane bóstwa, a nawet rzeczy nieożywione. Po śmierci swej żony, Eurydyki, udał się do Hadesu i tak oczarował Plutona, że władca podziemi zgodził się uwolnić Eurydykę ze świata umarłych. Motyw został wykorzystany przez Kochanowskiego również w Trenie XIV i Pieśni XXI, Ks.1. [przypis redakcyjny]

zyszczesz (starop. forma 2 os. lp cz. przysz.) — odzyskasz. [przypis redakcyjny]

dusze, która dotkła (…) napoju / Niepamiętnego zdroju — duszy, która dotknęła napoju ze zdroju niepamięci. Dusze przewożone przez Charona po wypiciu wody z rzeki Lete zapominały o tym, co robiły, widziały i słyszały przedtem. [przypis redakcyjny]

za raz — jednocześnie, naraz. [przypis edytorski]

ratunek upad z sobą bierze — ratunek (nawiązanie do ratowania Eurydyki przez Orfeusza) doprowadza do upadku (klęski). [przypis redakcyjny]