# Pieśń VIII (Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń VIII[1][2]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie frasuj sobie, Mikołaju, głowy,
Kto ma być królem: już dekret[3] gotowy
Przed Bogiem leży, nie piórem pisany,
Lecz w dyjamencie twardym wykowany.

Nie z pół- lub nocy, lub dnia[4], nie ze wschodu
Ani czekajmy pana od zachodu;
Ten królem będzie, kogo Bóg mianuje,
Łatwie On ludzkie serca spraktykuje[5].

Tenże nam mimo znajomsze sąsiady[6],
W śmiech obrociwszy nasze płone[7] rady,
Przywiódł był króla z dalekiej krainy,
Po którym wrychle miał usieść kto iny.

Gdzie ony złote góry nieprzebrane[8]?
Gdzie Gaszkonowie i wojska ubrane[9]?
W co poszły działa i nasze turnieje?
Wiatrem nadziane puknęły[10] nadzieje.

Fortuna[11] nawy na morzu sprawuje,
Fortuna w bitwach zwycięstwem szafuje;
Onej rakosze[12] i sejmy słuchają;
A ludzkie rady[13] wspak sie obracają.

Precz krasomowce! Wywody na stronę!
A my gdzie w polu na słupie koronę
Zawieśmy złotą; jesli nie mędrszemu,
Niech ją da Szczęście przynamniej rętszemu[14].

Ks. 2, Pieśń VIII — pieśń dotyczy bezkrólewia i kolejnej elekcji po ucieczce Henryka Walezego. Powstała prawdopodobnie na przełomie 1575 i 1576 r., gdy walka o koronę toczyła się już tylko między Maksymilianem Habsburgiem i Stefanem Batorym. Adresatem jest prawdopodobnie Mikołaj Firlej, starosta kazimierski, bliski przyjaciel poety. [przypis redakcyjny]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

dekret — chodzi o akt nominacji króla. [przypis redakcyjny]

pół- lub nocy, lub dnia — z północy lub z południa. [przypis redakcyjny]

spraktykować (daw.) — skłonić, przeciągnąć na swoją stronę. [przypis redakcyjny]

znajomsze sąsiady — chodzi tu o kandydatów z sąsiednich krajów. [przypis redakcyjny]

płony (starop.) — bezużyteczny. [przypis redakcyjny]

Gdzie (…) złote góry (…) i nasze turnieje? — aluzja do zaprzysiężonych przez Henryka Walezego zobowiązań finansowych na rzecz Polski i obietnicy sprowadzenia piechoty gaskońskiej oraz do uroczystości przy wjeździe Henryka do Krakowa. [przypis redakcyjny]

wojska ubrane — tu: uzbrojone. [przypis redakcyjny]

puknąć — pęknąć; por.: śmiać się do rozpuku. [przypis redakcyjny]

Fortuna — rzym. bogini przypadku; los. Motyw ważny w filozofii Pieśni Kochanowskiego; zob. też Ks. 1, Pieśń IX. [przypis redakcyjny]

rakosz — rokosz, polityczny zjazd rycerstwa (szlachty). [przypis redakcyjny]

rada (daw.) — zamysł, pomysł. [przypis redakcyjny]

rętszy (daw.) — bardziej rączy, szybszy. [przypis redakcyjny]