# Pieśń XIX (Jest kto, co by wzgardziwszy te doczesne rzeczy...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń XIX[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jest kto, co by wzgardziwszy te doczesne rzeczy
Chciał ze mną dobrą tylko sławę mieć na pieczy,
A starać sie, ponieważ musi zniszczeć ciało,
Aby imię przynamniej po nas tu zostało?

I szkoda zwać człowiekiem, kto bydlęce[2] żyje,
Tkając[3], lejąc w się wszytko, póki zstawa[4] szyje;
Nie chciał nas Bóg położyć równo z bestyjami:
Dał nam rozum, dał mowę, a nikomu z nami.

Przeto chciejmy wziąć przed się[5] myśli godne siebie,
Myśli ważne na ziemi, myśli ważne w niebie;
Służmy poczciwej[6] sławie, a jako kto może,
Niech ku pożytku dobra spólnego pomoże.

Komu dowcipu[7] równo z wymową[8] dostaje,
Niech szczepi miedzy ludźmi dobre obyczaje;
Niechaj czyni porządek, rozterkom zabiega[9],
Praw ojczystych i pięknej swobody przestrzega.

A ty, coć Bóg dał siłę i serce[10] po temu,
Uderz sie[11] z poganinem, jako słusze[12] cnemu;
Prostak[13] to, który wojsko z wielkości szacuje:
Zwycięstwo liczby nie chce, męstwa potrzebuje.

Śmiałemu wszędy równo, a o wolność miłą
Godzi sie oprzeć[14] by więc i ostatnią siłą;
Nie przegra, kto frymarczy na sławę żywotem[15],
Azaby go lepiej dał[16] w cieniu darmo potem?

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

bydlęce (starop.) — jak bydło (bydlęco, po bydlecemu). [przypis redakcyjny]

tkać (daw.) — wpychać. [przypis redakcyjny]

zstawa (starop.) — starcza. [przypis redakcyjny]

wziąć przed się (starop.) — rozważyć. [przypis redakcyjny]

poczciwy (starop.) — szlachetny (godny czci), dobry. [przypis redakcyjny]

dowcip (daw.) — rozum, inteligencja, talent. [przypis redakcyjny]

wymowa — tu: krasomówstwo, umiejętność przemawiania. [przypis redakcyjny]

rozterkom zabiega — zapobiega sporom, waśniom. [przypis redakcyjny]

serce — tu: odwaga. [przypis redakcyjny]

uderz sie — zderz się, stań do walki. [przypis redakcyjny]

słusze (starop.) — jest rzeczą słuszną, przystoi; zob. też: Ks. 2, Pieśń XV, w. 9. [przypis redakcyjny]

prostak — głupiec. [przypis redakcyjny]

o wolność (…) sie oprzeć — walczyć w obronie wolności. [przypis redakcyjny]

frymarczy na sławę żywotem — wymienia żywot na sławę (frymarczyć nie ma tu dzisiejszego pejoratywnego znaczenia). [przypis redakcyjny]

dać [żywot] — umrzeć. [przypis redakcyjny]