# Pieśń XVII (Niegodzien tego ten świat zawikłany...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń XVII[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Niegodzien tego ten świat zawikłany,
Aby miał na nim rozumem nadany[2]
Człowiek polegać, a swe szczęśliwości
Sadzić na jego płochej odmienności[3].

Co ma ten żywot, na co by bezpiecznie
Człowiek mógł kazać[4]? Niedługo kóniecznie[5]
Doniesie czaszę[6] pachołek do gęby,
A przedsię i w tym straci czasem zęby[7].

Morze nie stoi nigdy, zawżdy płynie:
Teraz kędzierze[8] nastrzępi, w godzinie
Dnem wzgórę stanie, a ogromne wały[9]
Wysokich będą obłoków sięgały.

Cnota mój kompas[10], który nie w pół nocy,
Ale w pół zbytków bije. Niech sie smocy
I wszytko bydło Proteowe[11] jeży,
Łódź moja przedsię swym pędem pobieży.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

nadany (starop.) — obdarzony. [przypis redakcyjny]

płocha odmienność — niespokojna zmienność. [przypis redakcyjny]

na co by bezpiecznie (…) mógł kazać — na czym mógłby polegać bez zastrzeżeń. [przypis redakcyjny]

koniecznie — zaprawdę. [przypis redakcyjny]

czasza (daw.) — płaski, ozdobny kielich. [przypis redakcyjny]

Doniesie czaszę… — aluzja do przysłowia gr., mającego też rzym. i pol. odpowiedniki, mówiącego, że wiele rzeczy leży między ustami a brzegiem pucharu. [przypis redakcyjny]

kędzierze (starop.) — kędziory, do których porównano fale morskie. [przypis redakcyjny]

wał (starop.) — fala. [przypis redakcyjny]

kompas — tu: zegar (kompasem nazywano wówczas zegar słoneczny). [przypis redakcyjny]

bydło Proteowe — być może chodzi o foki Okeanosa, których pasterzem był Proteus (Odyseja, ks. IV). [przypis redakcyjny]