# Pieśń XX (Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Pieśni, Księgi wtóre. Pieśń XX[1][2]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jaką, rozumiesz, zazdrość zjednałeś sobie,
Zacny biskupie, w mojej małej osobie[3],
Żeś mię z domu wyciągnął w te dalsze strony
Od małych dziatek i od teskliwej[4] żony?

Nie myśli-ć ona o tym, że ja przy tobie
Głowy nie ufrasuję by namniej sobie;
Że w twym pałacu mieszkam, że przy twym boku
Siadam; koń mój, sługa mój na twym obroku[5].

Rychlej, niesposobnego[6] będąc świadom
Zdrowia mego, frasuje swe serce doma,
Żebych jakiej choroby nagłej nie użył[7],
Nie mając, kto by mi w tym jej sercem[8] służył.

Ciężar także domowy, społeczny nama[9],
Teraz w mej niebytności musi nieść sama,
Strzegąc w domu porządku, warując[10] szkody,
Dziatek lichych[11] pilnując, zakładów zgody[12].

Któż wie, jesli i tego przed sie nie bierze[13]
(Acz wątpić nie potrzeba o mojej wierze),
Że na świecie rodzą sie takowe zioła,
Których smak pamięć domu wygładza zgoła[14];

Że taka jest muzyka i takie strony[15],
Których człowiek słuchając, już ani żony,
Ani dziatek nawiedzi[16], ale w niewoli
Pod pany sromotnymi[17] wiecznie trwać woli.

To i czego jest więcej, zawżdy w miłości
Serca trapi, chocia też zstawa[18] ufności;
A ty nie bądź przyczyną, biskupie drogi,
Niczyjej, lubo słusznej, lub płonej[19] trwogi.

Ale złącz, jakoś rozwiódł, bo acz oboje
Twój urząd niesie[20], wszakże wyroki twoje
Na ludzkiej chęci wiszą[21]: i ja, i ona
Nie pragniewa do śmierci być rozdzielona[22].

Ks. 2, Pieśń XX — poeta przebywający na dworze biskupa Piotra Myszkowskiego wyraża swoją tęsknotę za żoną. W pieśni tej widoczny jest duży wpływ elegii Propercjusza poświęconych rozłące ukochanych z powodu podróży. [przypis redakcyjny]

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

zazdrość zjednałeś (…) w mojej małej osobie — spowodowałeś zazdrość (u żony) o moją skromną osobę. [przypis redakcyjny]

teskliwy (starop.) — smutny; tęskniący. [przypis redakcyjny]

na twym obroku — na twym utrzymaniu; obrok: pokarm dla koni. [przypis redakcyjny]

niesposobny — słaby. [przypis redakcyjny]

użyć — doznać. [przypis redakcyjny]

jej sercem — z takim sercem, jak ona. [przypis redakcyjny]

społeczny nama (starop.) — wspólny nam. [przypis redakcyjny]

warując — strzegąc się. [przypis redakcyjny]

lichy (daw.) — słaby, drobny. [przypis redakcyjny]

zakładów zgody — rękojmi („zakładników”) zgody (małżeńskiej). [przypis redakcyjny]

przed sie nie bierze — nie rozważa. [przypis redakcyjny]

takowe zioła,/ Których smak pamięć domu wygładza — prawdopodobnie aluzja do przygody towarzyszy Odyseusza, który spożywszy lotos stracili pamięć i nie chcieli wracać do ojczyzny; wygładzać pamięć: zacierać. [przypis redakcyjny]

strony (daw.) — struny. [przypis redakcyjny]

nawiedzić (daw.) — odwiedzić. [przypis redakcyjny]

sromotny (daw.) — bezwstydny, przynoszący hańbę. [przypis redakcyjny]

zstawa (strop.) — nie brak. [przypis redakcyjny]

płony (starop.) — bezpodstawny. [przypis redakcyjny]

oboje / Twój urząd niesie — obie (te sprawy) należą do twojego urzędu. [przypis redakcyjny]

Na ludzkiej chęci wiszą — zależą od ludzkiej chęci. [przypis redakcyjny]

pragniewa (…) rozdzielona — pragniemy, rozdzieleni (starop. liczba podwójna). [przypis redakcyjny]