# Dzwon

Wincenty Pol

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Na gościńcu do stolicy
Pełno ludu i pogłosek;
Wiozą dzwony z okolicy,
I z kaliskich wiosek.

Pod Kaliszem w wiosce małéj
Na dniu jasnym[1] cud ujrzano:
W dzień świąteczny był lud cały
Na mszy świętej rano.

W samą chwilę podniesienia[2]
Runął z wieży sklepieniami
Dzwon największy — a z podsienia[3]
Przemówił słowami:

«Od pół wieka lud mój płacze,
Bo chleb polski żywi wroga;
Lecz i płacze, i rozpacze
Nie dochodzą Boga.

Jam ludowi jękiem wtórzył[4],
Przez pół wieka[5] rany koił,
Płacz był próżny, jęk nie służył,
Moskal[6] w kraju broił.

Dziś sprzykrzyłem próżne jęki[7],
Przyprowadźcie sto par wołów,
I dołóżcie silnej ręki,
A zbędziem mozołów[8].

Na okopach pod Warszawą
We trzy działa się rozpłynę,
I odezwą zwołam krwawą —
Do modłów rodzinę.

Tam opowiem moje żale;
Lecz nie żale to już płonne[9],
Ha, zadzwonię! a podzwonne[10]
Zapłacą Moskale!»

na dniu jasnym — dziś popr. w dzień jasny. [przypis edytorski]

podniesienie — najuroczystszy moment katolickiej mszy: podniesienie przez księdza celebrującego mszę i ukazanie zgromadzonym wiernym ciała i krwi Chrystusa pod postaciami chleba (w formie hostii) i wina. [przypis edytorski]

podsienie — a. podcienie: przestrzeń w dolnej części budynku (wysokością obejmująca tylko parter lub dwie kondygnacje) powstała w wyniku cofnięcia ściany zewnętrznej, oddzielona od ulicy filarami, a niekiedy szeregiem arkad (jak w przypadku krakowskich Sukiennic). [przypis edytorski]

wtórzyć — wtórować, towarzyszyć własnym głosem czyjemuś. [przypis edytorski]

wieka — dziś popr. D. lp: wieku. [przypis edytorski]

Moskal — Rosjanin; określenie o zabarwieniu pogardliwym, utworzone od nazwy stolicy Rosji, Moskwy. [przypis edytorski]

sprzykrzyłem próżne jęki — dziś popr.: sprzykrzyły mi się próżne jęki. [przypis edytorski]

zbyć mozołów — pozbyć się trudów. [przypis edytorski]

płonny — jałowy, bezowocny, nieprzynoszący rezultatu. [przypis edytorski]

podzwonne — bicie w kościelne dzwony podczas pogrzebu na znak hołdu składanego zmarłemu oraz ostatniego wspomnienia o nim; także: opłata za bicie w pogrzebowe dzwony. [przypis edytorski]