# Północ już była...

# Północ już była…

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Północ już była, gdy się zjawiła
Nad bliską doliną jasna łuna;
Którą zoczywszy[1] i zobaczywszy,
Krzyknął mocno Wojtek na Szymona:
Szymonie kochany, znak to niewidziany,
Że całe niebo czerwone.
Na braci zawołaj, niechaj wstawają;
Kuba i Mikołaj niech wypędzają
Barany i capy, owce, kozły, skopy[2]
Zamknione[3].

Na te wołania z smacznego spania
Porwał się Stach z Grześkiem i spadł z broga[4];
Maciek truchleje[5], od strachu mdleje,
Woła: uciekajcie, ach dla Boga!
Grześko nogę złamał, Stach na nogę chromał[6],
Bo ją w kolanie wywinął[7].
Oj oj oj, dla Boga! Pawełek woła:
Uciekajcie prędko, gore[8] stodoła;
Pogorzały szopy i pszeniczne snopy,
Jam zginął.

Leżąc w stodole, patrząc na pole,
Ujrzał Bartos stary anioły,
Którzy[9] wdzięcznymi głosami swymi,
Okrzyknęli ziemskie padoły[10]:
Na niebie niech chwała Bogu będzie trwała,
A ludziom pokój na ziemi.
Pasterze wstawajcie, witajcie Pana;
Pokłon Mu oddajcie, wziąwszy barana;
Skoczno[11] Mu zagrajcie, głosy[12] zaśpiewajcie
Zgodnymi.

Więc ich tamuje[13] i perswaduje[14]
Bartos jako stary w te słowa:
Czego[15] krzyczycie, gwałty czynicie?
Nie gore, lecz to rzecz nowa:
Bóg się na świat rodzi, witać się Go godzi[16],
Pójdźmyż do Niego z darami.
Weź Kuba jędyka[17], ty Wojtku cielę;
Ja Mu poduszeczkę z puchu uścielę;
Grześko zagra w dudki[18], by skakał malutki
Wraz z nami.

Biegną więc w skoki[19], nabrawszy w troki[20]
Jabłek, obwarzanków i gruszek:
Miodu praśnego[21], masła młodego,
Mleka i śmietany dzbanuszek:
Kurcząt młodych czworo,
kur starych ośmioro,
Przy tym jaj świeżych dwie kopy[22].
Dwie kozy dla mleka i jagniąteczko,
Jędyka, kapłona [23]i cieląteczko;
Idąc wygrywają, szczęśliwie stawają
U szopy.

Stojąc pod ścianą, powyjmowano,
Co z sobą przynieśli dla Pana:
Dał Wojtek cielę, Stach jaj kobielę[24],
Mikołaj i Szymon barana;
Grześko obwarzanki, Kuba dzban śmietanki,
Przytem jaj świeżych dwie kopy.
Klęknąwszy, z darami serca oddali;
Stanąwszy parami, na dudkach grali;
Potem się skłonili, do domu wrócili
Wesoło.

zoczyć (daw.) — zauważyć. [przypis edytorski]

skop — wykastrowany baran. [przypis edytorski]

zamkniony – dziś popr.: zamknięty. [przypis edytorski]

bróg — daszek chroniący siano. [przypis edytorski]

truchleć — drętwieć ze strachu. [przypis edytorski]

chromać (daw.) — kuleć. [przypis edytorski]

wywinąć — tu: zwichnąć, skręcić. [przypis edytorski]

gorzeć (daw.) — palić się, płonąć. [przypis edytorski]

którzy — z użycia tego zaimka wynika, iż w kolędzie anioły są rodzaju męskiego. [przypis edytorski]

padół (daw.) — nisko położony teren, przen. cała ziemia. [przypis edytorski]

skoczno — dziś popr.: skocznie. [przypis edytorski]

głosy — dziś popr. forma N. lm: głosami. [przypis edytorski]

tamować — powstrzymywać. [przypis edytorski]

perswadować — tłumaczyć. [przypis edytorski]

czego — dziś popr.: czemu. [przypis edytorski]

godzi się (daw.) — wypada, należy. [przypis edytorski]

jędyk (gw.) — indyk. [przypis edytorski]

dudki a. dudy — instrument ludowy składający się z piszczałek, do których powietrze tłoczono za pomocą skórzanego miecha. [przypis edytorski]

w skoki (daw.) — częściej „w skok”: szybko. [przypis edytorski]

troki — rzemienie służące do przywiązywania części ubrania. [przypis edytorski]

praśny (reg.) a. przaśny— surowy, niezakwaszony (wynika stąd, że nie chodziło o miód pitny, lecz o naturalny). [przypis edytorski]

kopa — 60 sztuk. [przypis edytorski]

kapłon — wykastrowany kogut. [przypis edytorski]

kobiela — kobiałka, koszyk. [przypis edytorski]