# Pan Kurek pannę Maglownicę

Wacław Potocki

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Szlachcianka jedna, panny nie miawszy służebnej,
Kmiotkę w lnianą koszulkę ubrawszy ze zgrzebnej[1],
Bierze z sobą w gościnę, ale wprzód napomni,
Żeby jak najprzystojniej wszytko[2], jak najskromniej
Czyniła, co jej każą, waszmościała wszytkim,
I odwykała wiejskim obyczajom brzydkim;
Mianowicie u stołu patrzyła, jeśli ją
Posadzą, jako panny jedzą, jako piją.
Milczeć; spyta kto, cicho odpowiedzieć; słuchać;
Na łyżkę całą gębą po wiejsku nie dmuchać;
Nie rządzić, nie przestawiać, żeby nie znać na niej;
Ręce założyć, skoro na nię[3] pojźry[4] pani;
Pokrajawszy, na nożu w gębę kłaść z talerza.
Uczy tańca wielbłąda i wilka pacierza.
Siedzą panie; w niezwykłej stoi czuba[5] szacie
Przed niemi[6], aż się hałas jakiś stał w komnacie;
Prosi jej gospodyni, nie żałując prace[7],
Żeby zajźrała[8], kto tam tak barzo[9] kołace.
A ta z nizkim ukłonem: «Jegomość pan Kurek
Stłukł pannę Maglownicę, wleciawszy na murek».
Śmiejąc się gospodyni: «Daj zdrowie Ichmościom,
Wielcem rada w domu swym niebywałym gościom''
(Stąd przypowieść: «Pan Kurek z panną Maglownicą»,
Kiedy się waszmościają pachołek z woźnicą).
A że już skończę bajkę z przypowieścią społu:
Posadzono też czubę z inszymi do stołu.
Był na półmisku kapłon[10] pieczony. Wziąwszy ta
Kolano, z apetytu zębami go chwyta,
Ciągnie garścią, jako pies przystąpiwszy nogą.
W tym razie pojźry pani twarzą na nię srogą,
A moja czuba ręce, jako jej kazano,
Wskok złoży, zostawiwszy w paszczece[11] kolano.
Wszyscy w śmiech, Pani tylko od wstydu nie zgore.
«Nie wezmęż ja cię, drągu! w gościnę powtóre!».
Dano kaszę na koniec[12]; jeść się jej chce srodze.
Aż owa: «dmąć[13] haw[14], głosem zawoła, gospodze[15]!
Będę ja też!» «Dmij, bodaj rozpukła[16], do bydła,
Nie do ludzi, do świni, maszkaro obrzydła!
Prawiem[17] ci się uczciła, od wideł, od gnoju,
W panieńskim koczkodana[18], czopa[19], wożąc stroju.
Niechaj wszytkie ziemianki[20] mną się karzą dzisia,
Że pstre cynki[21] kondysa[22] nie przerobią w lisa!»

zgrzebny — utkany z lnu lub konopi. [przypis edytorski]

wszytko (starop.) — wszystko. [przypis edytorski]

na nię (starop.) — dziś popr.: na nią. [przypis edytorski]

poźrzeć (starop.; tu forma 3 os, lp: pojźry) — spojrzeć. [przypis edytorski]

czuba (daw.) — dziewka, właściwie suka. [przypis redakcyjny]

niemi — dziś popr.: nimi. [przypis edytorski]

prace (starop.) — dziś popr.: pracy. [przypis redakcyjny]

zaźrzeć (starop.; tu forma 3 os., lp, r.ż.: zajźrała) — zajrzeć. [przypis edytorski]

barzo (starop.) — bardzo. [przypis edytorski]

kapłon (starop.) — kogut. [przypis edytorski]

paszczeka (starop.; tu forma Msc, lp, r.ż.: w paszczece) — szczęka. [przypis edytorski]

Dano kaszę na koniec — kaszą zamykano niegdyś obiad. [przypis redakcyjny]

dąć (daw.; tu 3 os., lm: dmąć) — dmuchać. [przypis redakcyjny]

haw (starop.) — tu. [przypis redakcyjny]

gospodza (starop.; tu W, lp, r.ż.: gospodze) — pani. [przypis redakcyjny]

rozpuknąć się (starop.; tu 3 os., lp, r.ż.: rozpukła) — rozpękła się. [przypis redakcyjny]

prawie — właśnie, dobrze. [przypis redakcyjny]

koczkodan — małpa, brzydka kobieta. [przypis edytorski]

czop (daw.) — niezdara, niedołęga. [przypis edytorski]

ziemianka (daw.) — szlachcianka. [przypis redakcyjny]

pstre cynki — plamy, cętki. [przypis redakcyjny]

kondys (starop.) — pies podwórkowy. [przypis redakcyjny]