# Zima miejska

Adam Mickiewicz

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Przeszły dżdże wiosny, zbiegło skwarne lato
I przykre miastu jesienne potopy,
Już bruk, ziębiącą obleczony szatą,
Od stalnej Fryzów niekrzesany stopy[2].

Więzieni słotą[3] w domowej katuszy,
Dziś na swobodne gdy wyjrzym powietrze,
Londyński pojazd[4] tarkotem[5] nie głuszy
Ani nas kręgi zbrojnymi[6] rozetrze.

Witaj narodom miejskim[7] pora błoga!
Już i Niemeńców, i sąsiednich Lechów[8]
Tu szuka ciżba[9], tysiącami mnoga,
Zbiegłych Dryjadom[10] i Faunom[11] uśmiechów.

Tu wszystko czerstwi[12], weseli, zachwyca,
Czy ciągnę tchnienie, co się zimnem czyści,
Czy na niebieski zmysł[13] podniosę lica[14],
Czyli[15] się śnieżnej przypatruję kiści[16].

Jedna z nich pływa w niepewnym żywiole,
Druga ciężarem sporsza[17] już osiadła;
Tą wiatr poleciał stwardniałe kryć role
Albo pobielić Wiliji[18] źwierciadła[19].

Lecz kogo sioło[20] dzisiejsze uwięzi,
Zmuszony widzieć łyse gór wiszary[21],
Grunt dziki, knieję nagimi gałęzi
Nie silną[22] zimne podźwignąć ciężary[23]

Taki, gdy smutna ciągnie się minuta,
Wreszcie zmieniony kraj porzuca z żalem
I dając chętnie Cererę za Pluta[24],
Pędzi wóz ku nam ciężarny metalem.

Tu go przyjmują gościnne podwoje[25],
Rzeźbą i farbą odziany przybytek,
Tutaj rolnicze przepomina[26] znoje
W pieszczonym gronie czarownych Charytek[27].

Na wsi, zaledwie czarna noc rozrzednie,
Każe wraz[28] Ceres wczesny witać ranek,
Tu, chociaż słońce zajmie nieba średnie,
Śpię atłasowych pod cieniem firanek.

Lekkie nareszcie oblókłszy[29] nankiny[30],
Modnej młodzieży przywoływam[31] koło;
Strojem poranne zbywamy godziny
Albo rozmową bawim się wesołą.

Ten w lśniący kryształ[32] włożywszy oblicze,
Wschodnim balsamem[33] złoty kędzior pieści;
Drugi stambulskie oddycha gorycze[34],
Lub pije z chińskich ziół ciągnione treści[35].

A kiedy chwila dwunasta nadbieży,
Wraz do śliskiego wstępuję powozu[36],
Sobol lub rosmak[37] moje barki jeży
I suto[38] zdobiąc, nie dopuszcza mrozu.

Na sali orszak przywitam wybrany,
Wszyscy siadają za biesiadnym stołem,
W kolej szlą[39] pełne smaków porcelany
I sztucznym[40] morzą[41] apetyt żywiołem.

Pijemy węgrzyn[42], mocny setnym[43] latem,
Wrą po kryształach koniaki i poncze[44];
Płci[45] piękna gasi pragnienie muszkatem[46],
Co dając rzeźwość, myśli nie zaplącze.

A gdy się trunkiem zaiskrzą źrenice,
Dowcipne, czułe wszystkim płyną słowa,
Niejeden uwdzięk[47] zarumieni lice,
Niejedna wzrokiem zapala się głowa.

Nareszcie słońce zniżone zagasło,
Rozsiewa mroki dobroczynna zima,
Boginie dają do rozjazdu hasło,
Zagrzmiały schody i już gości nie ma.

Którzy są z szczęściem poufali ślepem,
Pod twój znak idą, królu Faraonie[48].
Lub zręczni lekkim wykręcać oszczepem[49],
Pędzą po suknach wytoczone słonie[50].

A gdy noc ciemne rozepnie zasłony
I szklannym światłem[51] błysną kamienice,
Młodzież, dzień kończąc wesoło spędzony,
Tysiączną sanią[52] szlifuje ulice.

Zima miejska — wiersz ukazał się w „Tygodniku Wileńskim” 15 lipca 1818 roku; był to pierwszy opublikowany wiersz Mickiewicza. [przypis redakcyjny]

stalna Fryzów stopa — podkowa koni fryzyjskich. [przypis redakcyjny]

słota — długotrwały deszcz. [przypis edytorski]

londyński pojazd — angielska kareta. [przypis edytorski]

tarkot — dziś: terkot. [przypis edytorski]

kręgi zbrojnymi — okutymi kołami. [przypis redakcyjny]

narody miejskie — mieszkańcy miast. [przypis edytorski]

Niemeńcy, Lechowie — Litwini i Polacy. [przypis edytorski]

ciżba — wielka liczba stłoczonych ludzi; tłum. [przypis edytorski]

driada (mit.gr.) — nimfa leśna żyjąca w drzewie. [przypis edytorski]

faun (mit.rzym) — lubieżny bożek leśny. [przypis edytorski]

czerstwy — zdrowy, krzepki; czerstwić: przydawać zdrowia, siły. [przypis edytorski]

niebieski zmysł — niebo. [przypis edytorski]

lico — twarz. [przypis edytorski]

czyli — tu: czy; czy też. [przypis edytorski]

śnieżna kiść — płatek. [przypis redakcyjny]

sporszy — większy. [przypis edytorski]

Wilia — rzeka na Białorusi i Litwie, prawy dopływ Niemna, przepływa przez Wilno. [przypis edytorski]

źwierciadło — dziś: zwierciadło. [przypis edytorski]

sioło (daw.) — osiedle wiejskie. [przypis edytorski]

wiszar (poet.) — urwisko, przepaść. [przypis edytorski]

nie silną — nie mającą siły. [przypis edytorski]

zimne ciężary — obfity śnieg. [przypis redakcyjny]

dając (…) Cererę za Pluta — zamieniając zboże na pieniądze; Ceres, Cerera (mit.rzym): bogini płodności, rolnictwa i urodzaju; Plutos (mit.gr.): bóg bogactwa. [przypis redakcyjny]

podwoje — drzwi; zwykle: okazałe, dwuskrzydłowe. [przypis edytorski]

przepominać — tu: zapominać. [przypis redakcyjny]

Charytki — gr. Charyty, rzym. Gracje: boginie wdzięku, piękna i radości. [przypis edytorski]

wraz — tu: zaraz. [przypis edytorski]

oblec — założyć, ubrać. [przypis edytorski]

nankin — strój poranny; nazwa od materiału, z którego stroje takie wykonywano, produkowanego w Chinach, w mieście Nankin. [przypis redakcyjny]

przywoływam — dziś: przywołuję [przypis edytorski]

lśniący kryształ — lustro. [przypis edytorski]

wschodni balsam — pomada. [przypis edytorski]

stambulskie oddycha gorycze — pali tytoń. [przypis redakcyjny]

z chińskich ziół ciągnione treści — herbata. [przypis redakcyjny]

śliski powóz — sanie. [przypis edytorski]

Sobol lub rosmak — futro z soboli lub rosomaków. [przypis edytorski]

suto — obficie. [przypis edytorski]

szlą — ślą. [przypis edytorski]

sztuczny (daw.) — wyrafinowany, sporządzony według prawideł jakiejś sztuki. [przypis edytorski]

morzyć — uśmiercać, zabijać; tu: zaspokajać. [przypis edytorski]

węgrzyn (daw.) — słodkie wino węgierskie. [przypis edytorski]

setny (daw.) — znakomity, wyborny; węgrzyn mocny setnym latem: stuletnie, mocne wino. [przypis edytorski]

poncz — gorący napój alkoholowy przyrządzany z wina, araku, rumu lub innego alkoholu oraz z herbaty, soku cytrynowego, cukru i przypraw korzennych. [przypis edytorski]

płci (daw. M. lp.) — płeć. [przypis edytorski]

muszkat — a. muszkatel: słodkie, aromatyczne wino deserowe. [przypis edytorski]

uwdzięk — wdzięk. [przypis edytorski]

faraon — dawna gra w karty. [przypis edytorski]

lekki oszczep — tu: kij bilardowy. [przypis edytorski]

pędzą po suknach wytoczone słonie — w bilard grano kulami z kości słoniowej. [przypis edytorski]

szklannym światłem — światłem w szybach. [przypis edytorski]

tysiączną sanią — tysiącami sań. [przypis edytorski]