# Śpiewka powstańców z oddziału Langiewicza

Władysław Tarnowski

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jak to na wojence ładnie[2], jak to na wojence ładnie,
Kiedy ułan z konia spadnie, (bis)
Koledzy go nie ratują, koledzy go nie ratują,
Jeszcze końmi go tratują.
Kapitan pułku wymaże[3], kapitan pułku wymaże,
Porucznik grzebać rozkaże[4].
A za jego młode lata, a za jego młode lata,
Grają w trąby tra-ta, tra-ta.
A za jego trudy, prace, a za jego trudy, prace,
Grały mu kule, kartacze[5].
A za jego trudy, lata[6], a za jego trudy, lata,
Dała ognia cała rota.
A już my go pochowali, a już my go pochowali
«Requiescat[7]» zaśpiewali.
Popamiętają Moskale, popamiętają Moskale,
Jak dostali w skórę w Skale!
Wyginęła ich połowa, wyginęła ich połowa,
Reszta uszła do Miechowa.
Z Miechowa ich wypędzimy, z Miechowa ich wypędzimy,
Aż o Radom się oprzemy.
A z radomskiej okolicy, a z radomskiej okolicy
Pójdziem prosto do stolicy.
Niech pamiętają łajdaki, niech pamiętają łajdaki
Jak dzielnie biją Polaki.
A dla naszej większej chwały, a dla naszej większej chwały,
Wiwat! sztab i korpus cały.
A dla naszej mniejszej troski, a dla naszej mniejszej troski,
Wiwat! pułkownik Czachowski[8].

Śpiewka powstańców z oddziału Langiewicza — W publikowanej tu wersji autorem słów pieśni (jak również melodii opartej na na ludowej pieśni węgierskiej) jest Władysław Tarnowski; była ona śpiewana przez żołnierzy powstania styczniowego (stąd tytuł). Wcześniej jednak istniał jej pierwowzór, powstały najprawdopodobniej pod koniec XVIII w. wieku, znany pod tytułem Żołnierz ochoczy a. A kto chce rozkoszy użyć. Bardzo popularna także wśród legionistów w latach 1914–1918, pieśń doczekała się wielu przeróbek i wersji. [przypis edytorski]

jak to na wojence ładnie — w niektórych odmianach tekstu tę najbardziej znaną strofę poprzedza jeszcze następująca: „A kto chce rozkoszy użyć/ Niech na wojnę idzie służyć”. Lub też nawet dłuższy tekst wprowadzający w szczegóły życia żołnierskiego: „А kto chce rozkoszy użyć/ Musi iść w ułany służyć./ Tam rozkoszy on użyje/ Krwi jak wody się napije./ Tam mu dadzą mundur nowy,/ A na mundur kij dębowy./ Tam mu każą maszerować/ Jeszcze lepiej niż tańcować”. [przypis edytorski]

kapitan pułku wymaże — w innej wersji tekstu: „rotmistrz z listy go wymaże”. [przypis edytorski]

porucznik grzebać rozkaże — w innej wersji tekstu: „wachmistrz trumnę zrobić każe”. [przypis edytorski]

grały mu kule, kartacze — w innej wersji tekstu: „hejnał zagrają trębacze” [przypis edytorski]

A za jego trudy, lata — od tego miejsca inna, popularna dziś wersja piosenki brzmi odmiennie od tekstu historycznie pierwotnego, śpiewanego przez powstańców 1863 roku: „A za jego trudy, znoje,/ Wystrzelą mu trzy naboje./ A za jego krwawe rany/ Dołek w ziemi wykopany./ Tylko grudy zaburczały,/ Chorągiewki zafurczały./ A nad grobem krzyż drewniany:/ Śpij żołnierzu, śpij kochany!/ Śpij kolego, twarde łoże,/ Zobaczym się jutro może./ Śpij kolego, bo na wojnie/ Tylko w grobie jest spokojnie./ Śpij kolego w ciemnym grobie,/ Niech się Polska przyśni tobie”. [przypis edytorski]

requiescat (łac.: niech pozostaje) — pierwsze słowo formuły wypowiadanej nad zmarłym; requiescat in pace: niech spoczywa w pokoju. [przypis edytorski]

Czachowski, Dionizy Feliks (1810–1863) — pułkownik, jeden z najwybitniejszych dowódców w powstaniu styczniowym, naczelnik wojskowy województwa sandomierskiego; osłaniał oddziały gen. Langiewicza (od 11 marca 1863 r. dyktatora powstania) pod Suchedniowem, Staszowem i Małogoszczem; walczył pod Pieskową Skałą, Chrobrzem i Grochowiskami; poległ pod Jaworem Soleckim. [przypis edytorski]