# Świdryga i Midryga

Bolesław Leśmian

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

To nie konie tak cwałują i uszami strzygą[1],
Jeno[2] tańczą dwaj opoje[3] — Świdryga z Midrygą.

A nie stęka tak stodoła pod cepów[4] bijakiem[5],
Jak ta łąka, źgana stopą srożej niż kułakiem[6]!

Zaskoczyła ich na słońcu Południca[7] blada
I Świdrydze, i Midrydze, i tańcowi rada.

Zaglądała im do oczu chciwie, jak do żłobu[8].
«Który w tańcu mię[9] wyhula, bom jedna[10] dla obu?» —

«Moja będzie — rzekł Świdryga — ta pierś i ta szyja!» —
A Midryga pięścią przeczy: „Moja lub niczyja!»

Ten ją porwał za dłoń jedną, a tamten za wtórą[11].
«Musisz obu nam nastarczyć, skąpico–dziewczuro!»

A ona im prosto w usta dyszy bez oddechu,
A ona im prosto w oczy śmieje się bez śmiechu.

I rozdwaja się po równu, rozszczepia się żwawo
Na dwie dziewki, na siostrzane — na lewą i prawą.

«Dosyć ciała dwoistego mamy tu na łące!
Tańczże z nami południami, dopóki jarzące!

Jedna dziewka rąk ma czworo i cztery ma łydy!
Niech upoją nas do reszty twe słodkie bezwstydy!»

Nasrożyli się do tańca, jak gdyby do boju —
Przysporzyli kwiatom zgiełku, łące — niepokoju.

Więc Świdryga pląsał z prawą, więc Midryga — z lewą,
Ten obcasem kurz zamiatał, a tamten — cholewą.

Na odsiebkę[12], na odkrętkę i znów na odwrotkę —
Podeptali macierzankę[13], błyszczkę[14] i tymotkę[15]!

Jeden wrzeszczał: «Konaj żywcem!», a drugi: «Wciornaści![16]»,
Tańcowali aż do zdechu[17] i aż do upaści!

Aż poczuli, że dziewczyna życie w tańcu traci,
I umarła jednocześnie we dwojej postaci.

«Pochowajmy owo ciało nie bardzo samotne,
Bo podwójne w tańcowaniu, a w śmierci dwukrotne.

Pochowajmy na cmentarzu, gdzie za drzewem — drzewo,
Zmówmy pacierz obopólny — za prawą i lewą».

W dwóch ją trumnach ułożyli, ale w jednym grobie —
A już huczy echo ziemne — tańczą trumny obie!

Tańczą, ciałem nakarmione, syte i hulaszcze,
Ukazując co raz w tańcu niedomkniętą paszczę.

Tańczą, skaczą i wirują, klepką dzwonią w klepkę,
Na odkrętkę, na odwrotkę i znów na odsiebkę!

Aż się kręci razem z nimi śmierć w skocznych lamentach,
Aż się wzdryga wnętrznościami przerażony cmentach[18]!

Aż się w sobie zatraciło błędne tańca koło,
Aż się stało popod[19] ziemią huczno i wesoło!

Aż zmąciły się rozumy Świdrydze-Midrydze,
Jakby wicher je rozhulał na wiatraka śmidze[20]!

I rozwiała się w ich głowach ta wiedza pomglona[21],
Gdzie jest prawa strona świata, a gdzie lewa strona?

W jakiej trumnie lewa dziewka, w jakiej prawa leży?
I która z nich i do kogo po śmierci należy?

Tak im w oczach opętanych świat się cały miga,
Że nie wiedzą, kto Świdryga, a kto z nich Midryga?

Jeno ujrzą otchłań śmierci czarną od ogromu:
«A bądźcie tu, ludzie dobrzy, jak u siebie w domu!

Jedna trumna dla jednego, dla drugiego — druga,
W jednej wieczność prawym okiem, w drugiej lewym mruga!»

Obłąkani nad przepaścią poklękali wzajem
I na klęczkach zatańczyli tuż, tuż nad jej skrajem.

Tańcowali na czworakach, tańcowali płazem[22],
Tak i nie tak — i na opak — razem i nie razem!

Aż wwichrzeni w mrok dwóch trumien, jak dwa błędne wióry,
Powpadali w otchłań śmierci nogami do góry!

strzyc uszami — nasłuchiwać. [przypis edytorski]

jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

opój — pijak. [przypis edytorski]

cep — narzędzie do młócenia zboża. [przypis edytorski]

bijak — jeden z dwóch kijów, z których zbudowany był cep. [przypis edytorski]

kułak — mocno zaciśnięta dłoń; pięść. [przypis edytorski]

południca — złośliwy demon czyhający na swoje ofiary w letnie południe na polach i duszący je; przedstawiany pod postacią młodej kobiety a. staruchy w białej odzieży; wierzono, że południcami stawały się dusze kobiet zmarłych tuż przed, w trakcie lub tuż po ślubie. [przypis edytorski]

żłób — skrzynia, w której umieszcza się paszę dla koni lub bydła. [przypis edytorski]

mię (daw.) — mnie. [przypis edytorski]

bom jedna — dziś: bo jestem jedna. [przypis edytorski]

wtóry (daw.) — drugi. [przypis edytorski]

na odsiebkę — w przeciwną stronę niż zazwyczaj. [przypis edytorski]

macierzanka — roślina o drobnych liściach i kwiatach zebranych w główki, wykorzystywana w lecznictwie, przemyśle perfumeryjnym i spożywczym. [przypis edytorski]

błyszczka — gatunek motyla. [przypis edytorski]

tymotka — trawa o prostych źdźbłach, długich liściach i gęstym kwiatostanie. [przypis edytorski]

wciornaści! (gw.) — przekleństwo; wykrzyknienie wyrażające złość. [przypis edytorski]

zdech (daw.) — skonanie. [przypis edytorski]

cmentach (neol.) — cmentarz. [przypis edytorski]

popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

śmiga — tu: skrzydło wiatraka. [przypis edytorski]

pomglony — mglisty. [przypis edytorski]

płazem — tu: bokiem. [przypis edytorski]