# Piękna niedziela

Władysław Szlengel

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

I znowu rojna jest ulica,
znów na spacerek idzie snob,
kiedy w niedzielę po południu
praca zakończy się dla szop[1] —

Znów się malują siusiumajtki
z placówek[2], gminy[3] itd.,
ulicą idą znów parami,
z panami w czapkach de pache[4] —

Gwoździe[5] werkszucom[6] na ulicach
rzucają nonszalanckie: Cześć,
nowe wcielenie subiekcików[7],
bo miesiąc mają już co jeść —

Już miesiąc cicho, bez blokady,
już znowu życie ma więc sens,
już kwitnie karmin w twarzy bladej
i rzuca cienie tusz do rzęs —

Ach, jaka piękna jest niedziela,
jak się do srajki śmieje szatz[8],
idą ulicą, którą niedawno
piątkami szli na Umschlagplatz[9]…

Już to, co było, jest Historią,
— a mamy nie ma… no, to pech,
jak kwiaty blade na cmentarzu,
wykwita w bramach młody śmiech

I młode piersi dyszą: żyję,
i znów o jutrze serce śni —
Rzymianie mówią: Carpe diem[10]…
Francuzi mówią: C'est la vie[11]…

szop — niemieckie przedsiębiorstwo produkcyjne w getcie; praca w szopie dawała mieszkańcom getta dodatkowe uprawnienia, m.in. legalizację zamieszkania i dostęp do kartek żywnościowych. [przypis edytorski]

placówka — miejsce pracy Żydów znajdujące się poza terenem getta. [przypis edytorski]

Gmina — potoczne określenie Rady Żydowskiej, reprezentującej mieszkańców getta przed władzami okupacyjnymi. [przypis edytorski]

de pache — pod pachę, pod rękę (zwrot pseudofrancuski). [przypis edytorski]

gwoździe — prawdop. wyżsi rangą funkcjonariusze policji („gwóźdź” = gwiazdka). [przypis edytorski]

werkszuc — członek straży fabrycznej (niem. Werkschutz), pełniącej funkcje policyjne w szopach, czyli w pracujących dla Niemców przedsiębiorstwach na terenie getta. [przypis edytorski]

subiekt (daw.) — sprzedawca w sklepie. [przypis edytorski]

szatz (niem. a jidisz) — ukochany (używa się podobnie jak polskiego „skarbie”). [przypis edytorski]

Umschlagplatz (niem.) — plac przeładunkowy, usytuowany przy skrzyżowaniu ul. Stawki i Dzikiej; początkowo służył wymianie towarów między gettem a światem zewnętrznym, później gromadzono na nim ludzi wywożonych do Treblinki. [przypis edytorski]

Carpe diem (łac.) — chwytaj dzień, przen.: używaj życia (z Horacego). [przypis edytorski]

C'est la vie (fr.) — to jest życie. [przypis edytorski]