# Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Treny. Tren IX. (Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze…)[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Kupić by cię[2], mądrości, za drogie pieniądze,
Która (jesli prawdziwie mienią[3]) wszytki żądze,
Wszytki ludzkie frasunki[4] umiesz wykorzenić[5],
A człowieka tylko nie[6] w anioła odmienić[7],
Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,
Złym przygodam[8] nie podległ, strachom nie hołduje[9].
Ty wszytki rzeczy ludzkie masz za[10] fraszkę sobie,
Jednaką myśl[11] tak w szcześciu, jako i w żałobie[12]
Zawżdy[13] niesiesz; ty śmierci namniej[14] sie nie boisz,
Bezpieczną[15], nieodmienną, niepożytą[16] stoisz.
Ty bogactwa nie złotem, nie skarby wielkiemi,
Ale dosytem[17] mierzysz[18] i przyrodzonemi[19]
Potrzebami; ty okiem swym nieuchronionym[20]
Nędznika[21] upatrujesz[22] pod dachem złoconym,
A uboższym nie zajźrzysz[23] szcześliwego mienia[24],
Kto by jedno[25] chciał słuchać twego upomnienia.
Nieszcześliwy ja człowiek, którym lata swoje
Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi[26] twoje.
Terazem nagle z stopniów ostatnich[27] zrzucony
I miedzy insze[28], jeden z wiela[29], policzony.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

kupić by cię — warto by cię kupić. [przypis redakcyjny]

mienić (starop.; tu forma 3 os. lm: mienią) — mówić, nazywać. [przypis redakcyjny]

frasunk a. frasunek (starop.; tu lm: frasunki) — zgryzota, smutek, strapienie. [przypis redakcyjny]

wykorzenić — wyrwać z korzeniem. [przypis redakcyjny]

tylko nie (starop.) — omal, o mało co. [przypis redakcyjny]

odmienić — tu: przemienić. [przypis redakcyjny]

przygodam (starop. forma C. lm rodz. ż.) — przygodom. [przypis redakcyjny]

nie hołdować — nie ulegać, nie poddawać się. [przypis redakcyjny]

mieć za (daw.) — uważać za. [przypis redakcyjny]

jednaka myśl — niezmienna postawa, nastrój. [przypis redakcyjny]

w żałobie — w smutku, w płaczu. [przypis redakcyjny]

zawżdy (starop.) — zawsze. [przypis redakcyjny]

namniej (starop.) — wcale; wcale nie. [przypis redakcyjny]

bezpieczny — tu: wolny od obaw, nie podlegający strachowi. [przypis redakcyjny]

niepożyty (starop.) — niezwyciężony, niezwruszony. [przypis redakcyjny]

dosyt (starop.; tu forma N. lp: dosytem) — zaspokojenie potrzeb, nasycenie; por. współczesne wyrażenie: najeść się do syta. [przypis redakcyjny]

mierzyć czym — oceniać ze względu na co. [przypis redakcyjny]

przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]

nieuchroniony (starop.)— taki, przed którym nie można się uchronić, ukryć. [przypis redakcyjny]

nędznik (daw.) — biedak, człowiek nieszczęśliwy, nieszczęśnik (odcień znaczeniowy często pogardliwy). [przypis redakcyjny]

upatrywać (daw.) — szukać i umieć dojrzeć, oceniać. [przypis redakcyjny]

zajźrzeć (starop.; tu 2 os. lp: zajźszysz) — zazdrościć. [przypis redakcyjny]

szcześliwe mienie — mienie dostateczne, wystarczające i uczciwie nabyte. [przypis redakcyjny]

by jedno (starop.) — byleby, byleby tylko. [przypis redakcyjny]

progi (przen.) — siedziba. [przypis redakcyjny]

z stopniów ostatnich — z najwyższych stopni, wiodących do siedziby mądrości. [przypis redakcyjny]

miedzy insze (starop.) — między innych, pośród innych. [przypis redakcyjny]

jeden z wiela (starop.) — jeden z wielu. [przypis redakcyjny]