# Tren V. (Jako oliwka mała pod wysokim sadem...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Treny. Tren V. (Jako oliwka mała pod wysokim sadem…)[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Jako oliwka mała pod wysokim sadem[2]
Idzie[3] z ziemie[4] ku górze macierzyńskim szladem[5],
Jeszcze ani gałązek, ani listków rodząc,
Sama tylko dopiro[6] szczupłym prątkiem[7] wschodząc;
Tę, jesli ostre ciernie[8] lub rodne[9] pokrzywy
Uprzątając, sadownik[10] podciął ukwapliwy[11],
Mdleje[12] zaraz, a zbywszy[13] siły przyrodzonej[14],
Upada przed nogami matki ulubionej.
Takci sie mej namilszej Orszuli dostało:
Przed oczyma rodziców swoich rostąc[15], mało
Od ziemie sie co[16] wznióswszy, duchem zaraźliwym[17]
Srogiej śmierci otchniona[18], rodzicom troskliwym[19]
U nóg martwa upadła. O zła Persefono[20],
Mogłażeś tak wielu łzam[21] dać upłynąć płono[22]?

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

sad* (starop.) — drzewo owocowe. [przypis redakcyjny]

idzie* (starop.) — rośnie. [przypis redakcyjny]

z ziemie (forma starop.) — z ziemi. [przypis redakcyjny]

macierzyńskim szladem (starop.) — śladem matki, drzewa macierzyńskiego, zwanego tu sadem (w. 1). [przypis redakcyjny]

dopiro (starop.) — dopiero. [przypis redakcyjny]

szczupły prątek (starop.) — cienki pęd. [przypis redakcyjny]

ciernie* (daw.) — cierniste krzewy (np. tarnina, głóg). [przypis redakcyjny]

rodny (starop.) — urodzajny, bujny, plenny, rodzący. [przypis redakcyjny]

sadownik — ogrodnik zajmujący się owocami (por. czas. „sadzić”). [przypis redakcyjny]

ukwapliwy (starop.) — skwapliwy, śpieszący się, niecierpliwy. [przypis redakcyjny]

mdleć (daw.) — tracić siły, słabnąć, więdnąć. [przypis redakcyjny]

zbywszy (starop.) — pozbywszy się, utraciwszy. [przypis redakcyjny]

przyrodzony (daw.) — naturalny. [przypis redakcyjny]

rostąc (starop.; imiesł. od rość: rosnąć)— rosnąc. [przypis redakcyjny]

mało (…) co (starop.) — zaledwie, trochę. [przypis redakcyjny]

duch zaraźliwy — tchnienie zarazy lub porażająca zła siła, siła diabelska. [przypis redakcyjny]

otchniony (daw.) — owiany (zob. wyrazy „tchnąć”, „tchnienie”, „oddech”). [przypis redakcyjny]

troskliwy* (starop.) — stroskany, zatroskany. [przypis redakcyjny]

Persefona — tu: uosobienie śmierci. [przypis redakcyjny]

łzam (starop. forma C. lp. rodz. ż.) — łzom. [przypis redakcyjny]

płono (starop.) — daremnie, na próżno (dziś mówi się: „płonne nadzieje”). [przypis redakcyjny]