# Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była...)

Jan Kochanowski

# Jan Kochanowski. Treny. Tren XIII. (Moja wdzięczna Orszulo, bodaj ty mnie była…)[1]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Moja wdzięczna[2] Orszulo, bodaj ty mnie była
Albo nie umierała lub sie nie rodziła.
Małe pociechy płacę wielkim żalem swoim
Za tym nieodpowiednym pożegnanim[3] twoim.
Omyliłaś mię[4] jako nocny sen znikomy[5],
Który wielkością[6] złota cieszy zmysł[7] łakomy[8],
Potym nagle uciecze[9], a temu na jawi[10]
Z onych skarbów jeno chęć a żądzą[11] zostawi.
Takeś ty mnie, Orszulo droga, uczyniła:
Wielkieś nadzieje w moim sercu roznieciła,
Potymeś mię smutnego nagle odbieżała[12]
I wszytki moje z sobą pociechy zabrała.
Wzięłaś mi, zgoła mówiąc[13], dusze połowicę[14],
Ostatek przy mnie został na wieczną tesknicę[15].
Tu mi kamień, murarze, ciosany połóżcie,
A na nim tę nieszczesną pamiątkę[16] wydróżcie[17]:
ORSZULA KOCHANOWSKA TU LEŻY, KOCHANIE[18]
OJCOWE ALBO RACZEJ PŁACZ I NARZEKANIE.
OPAKEŚ TO, NIEBACZNA[19] ŚMIERCI, UDZIAŁAŁA[20]:
NIE JAĆ ONEJ, ALE MNIE ONA PŁAKAĆ MIAŁA.

W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Trenach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

wdzięczny* (starop.) — miły, przyjemny. [przypis redakcyjny]

pożegnanim (starop. forma N.) — pożegnaniem; za tym nieodpowiednim pożegnanim: z powodu tego nie zapowiedzianego, niewłaściwego pożegnania. [przypis redakcyjny]

omyliłaś mię (starop.) — zwiodłaś mnie, zmyliłaś mnie. [przypis redakcyjny]

sen znikomy — znikający, nieuchwytny. [przypis redakcyjny]

wielkość* — wielka ilość. [przypis redakcyjny]

zmysł — tu w znaczeniu ogólnym: zmysły. [przypis redakcyjny]

łakomy (daw.) — pożądliwy, chciwy. [przypis redakcyjny]

uciecze (forma starop.) — ucieknie. [przypis redakcyjny]

na jawi (forma starop.) — na jawie. [przypis redakcyjny]

żądza (starop.; tu forma B. lp: żądzą) — namiętne pragnienie. [przypis redakcyjny]

odbieżała (forma starop.) — odbiegła; por. „bieżeć” [np. Tren XVI: „śmierć (…) k nam bieży”]. [przypis redakcyjny]

zgoła mówiąc — mówiąc bez ogródek, mówiąc wprost. [przypis redakcyjny]

dusze połowicę (starop.) — połowę duszy. [przypis redakcyjny]

tesknica (starop.) — tęsknota, żal. [przypis redakcyjny]

pamiątka* (daw.) — upamiętniający znak (dziś znaczenie węższe); nieszczęsna pamiątka: znak świadczący o nieszczęściu i upamiętniający je. [przypis redakcyjny]

wydróżcie (forma starop.) — wyżłóbcie, wyryjcie, wydrążcie. [przypis redakcyjny]

kochanie — przedmiot miłości, a zarazem miłość. [przypis redakcyjny]

niebaczny (starop.) — nie mający baczenia na coś, czyli nie zwracający na coś uwagi, nieuważny, tu: nie przestrzegający ustalonego porządku rzeczy. [przypis redakcyjny]

opakeś to (…) udziałała (starop.) — postąpiłaś na opak, przewrotnie, wbrew naturalnemu porządkowi rzeczy. [przypis redakcyjny]