# Tajemniczy opiekun

Jean Webster

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

### Fatalna środa

Pierwsza środa każdego miesiąca była istnym Dniem Sądu, dniem wyczekiwanym ze strachem, znoszonym mężnie i zapominanym co najrychlej.

Każda posadzka musiała błyszczeć nieskazitelnie, każde krzesło — być odkurzone z najdrobniejszego atomu pyłu, każde łóżko — zasłane bez fałdki. Dziewięćdziesiąt siedem młodych istot trzeba było poddać naprzód[1] gruntownej operacji mycia, skrobania i szorowania, a potem przystrojenia w świeżo uprane i wykrochmalone[2], kraciaste, perkalikowe[3] albo barchanowe[4] sukienki — zależnie od pory roku; dziewięćdziesięciorgu siedmiorgu maleństwom trzeba było wbić w głowy, jak się mają zachować i jak odpowiadać: „Tak, proszę pana” lub: „Nie, proszę pana”, ilekroć któryś z opiekunów łaskawie zwróci się do nich z zapytaniem.

Był to dzień pełen niepokoju i trosk, których główny ciężar spadał na barki Agaty Abbott, jako najstarszej z sierot Domu Wychowawczego imienia Johna Griera.

I tym razem owa fatalna Pierwsza Środa miała się już, podobnie jak jej poprzedniczki, ku szczęśliwemu końcowi. Agata pospieszyła ze spiżarni, gdzie smarowała tartynki[5] dla środowych gości, na górę do swoich zwykłych zajęć. Specjalnej jej pieczy powierzona była Sala F, gdzie jedenaścioro maleństw, w wieku od czterech do siedmiu lat, zajmowało jedenaście małych, ustawionych rzędem łóżeczek. Zwołała swoją gromadkę, powygładzała zmięte sukienki, powycierała umorusane noski i ustawiła sierotki szeregiem, aby skierować je ku jadalni, gdzie miały się zająć w ciągu błogosławionej półgodzinki pochłanianiem porcji mleka, chleba i placka ze śliwkami.

Wyprawiwszy swoich pupilów, opadła na zydelek[6] przy oknie i oparła tętniące skronie o zimną szybę. Była na nogach od piątej rano, wysługując się wszystkim, napominana i popędzana przez zdenerwowaną zarządzającą. Pani Lippett nie zawsze zachowywała za kulisami spokój i uroczysty majestat, w jakie stroiła się wobec opiekunów i pań wizytatorek. Siedząc przy oknie, Agata skierowała tęskny wzrok poprzez duży szmat ubielonego szronem trawnika, poza wysokie żelazne sztachety, wykreślające granice terytorium Ochrony[7] (jak nazywano czasem Dom Wychowawczy), wzdłuż falistych zboczy, upstrzonych wiejskimi siedzibami bogaczy, ku dachom i wieżyczkom pobliskiego miasteczka, przezierającym poprzez nagie korony drzew.

Dzień, o ile było jej wiadomo, zakończył się zupełnie pomyślnie. Opiekunowie dokonali zwykłych oględzin, wysłuchali stałych miesięcznych raportów, wypili tradycyjną herbatę, a teraz spieszyli z powrotem do swoich domów, do własnych, wesoło płonących ognisk rodzinnych, aby zapomnieć, aż do następnej pierwszej środy miesiąca, o przyczyniających im tyle kłopotów małych pupilach. Agata śledziła z zaciekawieniem, nie bez pewnej domieszki tęsknej zazdrości, sznur powozów i samochodów wyjeżdżających z otwartych na oścież wrót Domu Wychowawczego. W wyobraźni towarzyszyła jednemu pojazdowi za drugim do pięknych, obszernych domów, rozsianych po zboczach pagórków. Wyczarowywała sobie w imaginacji[8] obraz siebie samej, otulonej w bogaty płaszcz futrzany, strojnej w aksamitny, przybrany pękami piór kapelusz, rozpartej na poduszkach powozu i niedbale rzucającej stangretowi[9] krótki rozkaz: do domu! Obraz ten jednak bladł i mącił się, gdy powóz stawał przed progiem mieszkania.

Agata miała bujną wyobraźnię, która — zdaniem pani Lippett — mogła ją unieszczęśliwić, o ile nie potrafi jej okiełznać. Mimo wszakże całej bujności swojej wyobraźnia ta nie była w stanie przekroczyć wejściowych podwoi[10] domów, ku którym ją unosiła. Biedna, pełna zapału i żądzy przygód Agata w ciągu całych swoich siedemnastu lat ani razu nie znalazła się wewnątrz zwykłego domu mieszkalnego i dlatego nie mogła odtworzyć sobie obrazu życia wszystkich owych istot pędzących beztroskie dni z dala od Domu Wychowawczego i jego sierot.

A-ga-to Ab-bott,
Wo-ła-ją cię do biu-ra,
Po-spiesz się le-piej,
ra-dzę ci szcze-rze!

Tomek Dillon, wybitny członek chóru, wbiegł po schodach, śpiewając tę zwrotkę, i popędził po korytarzu, a jego głos, w miarę zbliżania się szybkich kroków ku Sali F, rósł i potężniał. Agata, oderwana nagle od swoich marzeń, stanęła znów w obliczu zwykłych trosk.

— Kto mnie woła? — wpadła w śpiew Tomka, przerywając motyw nutą ostrego niepokoju.

Pa-ni Lip-pett w biu-rze,
krzy-czy, drze się jak wa-riat-ka!
A-a-men!

— zakończył Tomek pobożnie. Nie było wszakże zwykłej złośliwości w jego głosie. Nawet najzatwardzialszy z małych mieszkańców Domu Wychowawczego nie był pozbawiony współczucia dla biednej winowajczyni, wzywanej w ten sposób do biura przed oblicze groźnej zarządzającej.

Tomek lubił Agatę, mimo że czasem poszturchiwała go i omal nie oderwała mu nosa energicznym wycieraniem.

Agata pospieszyła bez słowa protestu, natomiast z dwiema poprzecznymi bruzdami na czole. Zastanawiała się nad tym, w czym zawiniła. Co poszło nie po myśli rozkazodawczyni? Czy tartynki nie były dość cienko pokrojone? Znalazły się może łupinki w ciastkach orzechowych? A może któraś z pań wizytatorek dostrzegła dziurę w pończoszce malutkiej Zuzi? Kto wie?! Może — wielkie nieba! — któryś z jej własnych cherubinków[11] z Sali F trafił kamykiem w jednego z opiekunów?

Długa sala na dole nie była oświetlona i w chwili kiedy Agata schodziła ze schodów, ostatni z grona opiekunów stał gotów do wyruszenia w otwartych drzwiach prowadzących do bramy wejściowej. W przelocie tylko mignęła przed nią jego postać, dając jej wrażenie czegoś bardzo wysokiego. Wysoki pan skinął ręką na samochód czekający na zakręcie podjazdu. Szofer zakręcił korbę motoru i podjechał bliżej dziobem naprzód, tak że w jaskrawym świetle automobilowych[12] latarni zarysowały się na tle muru linie sylwetki pana. Cień wydłużał groteskowo ramiona i nogi, które biegły po posadzce i pięły się po korytarzowym murze. Wyglądało to zupełnie jak wielki, pełzający pająk.

Wystraszoną twarz Agaty rozpogodził wybuch śmiechu. Jej słoneczna natura chwytała pożądliwie każdą okazję do zabawy. Dużo dobrej woli trzeba było istotnie na doszukanie się powodu rozbawienia w przytłaczającym fakcie istnienia kogoś takiego jak opiekun. Posiadała ją widocznie Agata, bowiem rozweselona tym drobnym epizodem stanęła uśmiechnięta przed obliczem pani Lippett. Ku swojemu zdumieniu spostrzegła, że i na twarzy zarządzającej gościł jeśli nie wyraźny uśmiech, to w każdym razie wyraz pewnej życzliwości. Wyglądała prawie tak uprzejmie jak w dni odwiedzin wizytatorów.

— Usiądź, Agato, mam ci coś do powiedzenia.

Agata opuściła się na najbliższe krzesło i czekała z zapartym tchem. W tej chwili przemknął za oknem samochód; pani Lippett pogoniła za nim wzrokiem.

— Czy zauważyłaś pana, który w tej chwili odjechał?

— Widziałam go z tyłu.

— To jeden z naszych najzamożniejszych opiekunów, podtrzymujący hojnymi zasiłkami istnienie Domu Wychowawczego. Nie wolno mi wymieniać jego nazwiska. Zastrzegł sobie specjalnie, że chce pozostać nieznany.

Oczy Agaty rozszerzyły się z lekka; nie przywykła do tego, aby ją wzywano do biura w celu dyskutowania z zarządzającą na temat dziwactw panów opiekunów.

— Pan ten zainteresował się kilkoma naszymi chłopcami. Pamiętasz Karola Bentona i Henryka Freisa? Ich obu posłał pan… hm… hm… ów opiekun do kolegium[13] i obydwaj odwdzięczyli się usilną pracą i postępami w naukach za pieniądze tak wspaniałomyślnie wyłożone na ich kształcenie. Innej wypłaty dobroczyńca ich nie żądał. Dotychczas jego filantropia[14] kierowana była wyłącznie na chłopców. Nie udawało mi się nigdy zainteresować go w najlżejszym bodaj stopniu żadną z dziewczynek w naszej instytucji, chociażby najbardziej na to zasługiwała. Nie dba widocznie o dziewczęta.

— Widocznie, proszę pani — bąknęła Agata, czując, że musi w tym miejscu coś odpowiedzieć.

— Dzisiaj na zwykłym miesięcznym zebraniu rozpatrywana była sprawa twojej przyszłości.

Pani Lippett pozwoliła sobie na chwilę pauzy, po czym zaczęła znów mówić powolnym, jednostajnym głosem, niesłychanie drażniącym napięte nagle nerwy słuchaczki.

— Jak ci wiadomo, nie trzymamy dzieci dłużej niż do lat czternastu, dla ciebie wszakże zrobiono wyjątek. Ukończyłaś szkołę naszą, mając lat czternaście, że zaś wykazałaś tak celujące stopnie w naukach — nie zawsze, zaznaczyć muszę, w twoim sprawowaniu — postanowiono pozwolić ci uczęszczać do tutejszej szkoły średniej. Obecnie kończysz ją i, oczywiście, nasza Ochrona nie może dalej łożyć na twoje utrzymanie. I tak korzystasz z dobrodziejstw instytucji trzy lata dłużej niż większość twoich towarzyszek.

Pani Lippett przeoczyła najwyraźniej fakt, że Agata ciężką pracą zarabiała w ciągu tych trzech lat na swoje utrzymanie, że na pierwszym planie stało zawsze dobro Domu Wychowawczego, a dopiero na drugim jej nauka, i że w dni takie jak owe Pierwsze Środy na przykład pozostawała w domu, aby czyścić, sprzątać i szorować.

— Jak powiadam więc, rozpatrywana była sprawa twojej przyszłości i przeglądano wszystkie sprawozdania o tobie; wszystkie, co do jednego.

Pani Lippett obrzuciła prokuratorskim spojrzeniem winowajczynię na ławie oskarżonych, a winowajczyni zrobiła skruszoną minę, jednak dlatego tylko, że się po niej tej skruchy spodziewano, nie zaś, aby miała się poczuwać do jakichś szczególnie czarnych kart w swoim rejestrze.

— Oczywiście, w zwykłych warunkach oddano by cię do jakiegoś zajęcia, przy którym mogłabyś zacząć zarobkować. Wyróżniłaś się jednak w szkole, szczególnie w pewnych punktach. Twoje postępy w stylistyce mają być nawet świetne. Panna Pritchard, jedna z członkiń naszego Komitetu Wizytatorów, należy też do zarządu szkoły; rozmawiała ona z twoim nauczycielem retoryki[15] i bardzo pochlebnie się o tobie wyrażała. Odczytała nawet twoje wypracowanie zatytułowane: „Fatalna środa”.

W tym momencie skruszona mina Agaty nie była udawana.

— Miałam wrażenie, że nie wykazałaś zbyt wielkiej wdzięczności, ośmieszając instytucję, która wyświadczyła ci tyle dobrodziejstw. Gdyby nie to, że udało ci się być dowcipną, wątpię, czy wybaczono by ci twój postępek. Na twoje szczęście jednak pan… to znaczy ów pan, który przed chwilą odjechał, wydaje się posiadać nadmierne poczucie humoru. Na podstawie tego zuchwałego wypracowania zaofiarował się posłać cię do kolegium.

— Do kolegium?! — Agata wytrzeszczyła oczy.

Pani Lippett skinęła potwierdzająco głową.

— Pozostał, ażeby ustalić ze mną warunki. Są niezwykłe. Moim zdaniem jest on w błędzie. Dopatruje się w tobie oryginalności i planuje wykształcić cię na pisarkę.

— Na pisarkę?! — Agata była zupełnie oszołomiona. Nie mogła się zdobyć na nic innego poza powtarzaniem słów pani Lippett.

— Tego pragnie. Czy przyda się to na coś, przyszłość dopiero pokaże. Wyznacza ci bardzo hojne uposażenie, bodaj zbyt hojne jak dla dziewczyny, która nie miała nigdy doświadczenia w rządzeniu się pieniędzmi. Obmyślił jednak całą rzecz szczegółowo; nie uważałam się też za uprawnioną do podsuwania mu jakichkolwiek zmian. Masz pozostać tutaj przez lato, a panna Pritchard uprzejmie zaofiarowała się zająć przygotowaniem ci odpowiedniej wyprawy[16]. Za twoje utrzymanie i naukę pieniądze będą wpłacane wprost do kasy kolegium, ty zaś masz otrzymywać w ciągu czterech lat twojego pobytu w nim trzydzieści pięć dolarów miesięcznie. Umożliwi ci to życie na tej samej stopie, co reszta twoich koleżanek. Pieniądze te będzie wysyłał ci prywatny sekretarz pana… nazwijmy go Iksem, jednorazowo miesięcznie, a ty w zamian masz również raz na miesiąc potwierdzać ich odbiór. To znaczy nie będziesz mu dziękowała za nie, nie życzy sobie, abyś w swoich listach wspominała o wdzięczności, masz jedynie pisać o postępach, jakie będziesz czyniła w nauce oraz o szczegółach twojego codziennego życia. Słowem, taki list, jaki napisałabyś do twoich rodziców, gdyby żyli.

Listy mają być adresowane do pana Johna Smitha na ręce jego sekretarza. Oczywiście pan Iks nie nazywa się John Smith, pragnie wszakże pozostać nieznany. Pozostanie dla ciebie zawsze Johnem Smithem. Powodem, dla którego żąda listów, jest przeświadczenie, że nic tak nie rozwija umiejętności literackiego wypowiadania się jak pisanie listów. Że zaś nie posiadasz rodziny, z którą mogłabyś podtrzymywać korespondencję, chce, abyś wprawiała się tą drogą. Chce też śledzić osobiście twoje postępy. Nie będzie nigdy odpowiadał na twoje listy ani też dawał dowodów brania ich pod uwagę. Nienawidzi pisania listów i nie chce, abyś stała mu się ciężarem. Gdyby zaszło coś takiego, co wymagałoby koniecznie odpowiedzi, jak, dajmy na to, wydalenie cię z kolegium (do czego, mam nadzieję, nie dojdzie), możesz zwrócić się listownie do pana Griggsa, sekretarza, od którego otrzymasz odpowiednie wskazówki. Te miesięczne listowne sprawozdania obowiązują cię bezwzględnie; są one jedynym odwzajemnieniem się, jakiego wymaga pan Smith, powinnaś zatem być tak skrupulatna w ich wysyłaniu, jak gdyby był to weksel[17], który masz płacić. Mam nadzieję, że będą pisane w tonie pełnym szacunku i dadzą dobre pojęcie o wychowaniu, jakie u nas otrzymałaś. Musisz pamiętać, że piszesz do opiekuna Domu Wychowawczego imienia Johna Griera.

Oczy Agaty tęsknie wypatrywały drzwi. Mąciło jej się w głowie ze wzruszenia i jej jedynym pragnieniem było uwolnienie się od frazesów pani Lippett i zebranie nieco myśli. Wstała i zaryzykowała próbny krok w kierunku wycofania się z pokoju. Pani Lippett zatrzymała ją skinieniem; nie mogła przecież nie wykorzystać okazji do oratorskiego występu.

— Mam nadzieję, że poczuwasz się do odpowiedniej wdzięczności za tę niespodziewaną łaskę losu, jaka stała się twoim udziałem. Niewiele dziewcząt w twoim położeniu spotkała podobna możliwość wzniesienia się na wyższy szczebel drabiny społecznej. Powinnaś pamiętać zawsze…

— Tak, tak, proszę pani, jestem bardzo wdzięczna. Dziękuję pani. Jeżeli to już wszystko, pozwoli pani, że pójdę. Muszę przyszyć łatę na spodniach Fredka Perkinsa.

Drzwi zamknęły się za nią, a pani Lippett została z opadniętą szczęką, w środku rozpoczętej przemowy.


*


### Listy panny Agaty Abbott do tajemniczego opiekuna nazwiskiem John Smith


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*


*

naprzód (pot.) — wcześniej. [przypis edytorski]

wykrochmalony — o materiale: usztywniony kleistym roztworem mączki kartoflanej zagotowanej z wodą. [przypis edytorski]

perkalikowy — wykonany z perkaliku: gatunku cienkiego, bawełnianego płótna. [przypis edytorski]

barchanowy — wykonany z barchanu: grubej tkaniny wełnianej. [przypis edytorski]

tartynka — niewielka kanapka z dodatkami. [przypis edytorski]

zydelek — stołeczek. [przypis edytorski]

ochrona a. ochronka (daw.) — sierociniec bądź instytucja opiekująca się ubogimi dziećmi. [przypis edytorski]

imaginacja (z łac.) — wyobraźnia. [przypis edytorski]

stangret — służący powożący końmi w bryczce, powozie lub karecie. [przypis edytorski]

podwoje — drzwi dwuskrzydłowe. [przypis edytorski]

cherubinek — tu: urocze dziecko. [przypis edytorski]

automobilowy — samochodowy. [przypis edytorski]

kolegium (ang. college) — szkoła wyższa w krajach anglosaskich, szczególnie w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. [przypis edytorski]

filantropia — działalność dobroczynna. [przypis edytorski]

retoryka — sztuka przemawiania i przekonywania. [przypis edytorski]

wyprawa — zaopatrzenie, potrzebne rzeczy. [przypis edytorski]

weksel — dokument zobowiązujący do spłaty długu w określonym terminie. [przypis edytorski]

Długonogi Pająk — w oryg. Daddy-Long-Legs, dosłownie Tatko Długonogi, potoczna nazwa jednego z pająków z rodziny nasosznikowatych (Pholcidea). [przypis edytorski]

infirmeria — pomieszczenie szpitalne w klasztorze, koszarach wojskowych, internacie itp. [przypis edytorski]

jedna z nich jest już seniorką — w amerykańskim systemie szkolnictwa wyższego studentki i studentów każdego roku określa się inną nazwą; osoby uczące się na pierwszym roku uniwersytetu lub kolegium to nowicjusze (ang. freshman), następnie studenci drugiego roku (ang. sophomore), później juniorzy (ang. junior) i seniorzy (ang. senior). [przypis edytorski]

Michał Anioł, właśc. Michelangelo Buonarotti (1475–1564) — wybitny malarz, rzeźbiarz, poeta i architekt włoskiego renesansu. [przypis edytorski]

żył we Włoszech w średniowieczu — Michał Anioł żył w renesansie, a nie w średniowieczu. [przypis edytorski]

Maeterlinck, Maurice (1862–1949) — belgijski dramaturg, poeta, eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1911. [przypis edytorski]

druga wojna punicka (218–201 p.n.e.) — druga i największa z wojen punickich, tocząca się między Kartaginą i Rzymem. [przypis edytorski]

Hannibal Barkas (247–183 p.n.e) — kartagiński dowódca wojskowy, wsławiony serią ostatecznie przegranych wojen z Rzymem. [przypis edytorski]

Jezioro Trazymeńskie — największe jezioro na Półwyspie Apenińskim; położone w środkowych Włoszech, w Umbrii. [przypis edytorski]

Trzej muszkieterowie (fr. Les Trois Mousquetaires) — popularna powieść o muszkieterach francuskiej gwardii królewskiej, autorstwa Aleksandra Dumasa, wydana w 1844 r. [przypis edytorski]

koniugacja (z łac.) — odmiana czasownika. [przypis edytorski]

mitynki a. mitenki — rękawiczki bez palców lub częściowo zasłaniające palce. [przypis edytorski]

impertynencki — nieuprzejmy, arogancki. [przypis edytorski]

epistoła — list. [przypis edytorski]

wywnętrzać się — wyjawić swoje tajemnice, marzenia, myśli. [przypis edytorski]

pąsowy — jasnoczerwony. [przypis edytorski]

Cyganka — Romka; kobieta należąca do grupy etnicznej Romów. [przypis edytorski]

krepon — tkanina wełniana o pomarszczonej powierzchni. [przypis edytorski]

Casilinum — w starożytności miasto leżące na terenie włoskiej Kampanii. [przypis edytorski]

kohorta — jednostka taktyczna w wojsku starożytnego Rzymu, dziesiąta część legionu. [przypis edytorski]

Numidyjczyk — mieszkaniec Numidii, starożytnego państwa Berberów w północnej Afryce. [przypis edytorski]

Quintus Fabius Maximus (ok. 280–203 p.n.e.) — rzymski polityk i generał, słynny ze swej ostrożności, jako wódz podczas wojny punickiej otrzymał przydomek Cunctator (łac. zwlekający). [przypis edytorski]

raptus — osoba porywcza, skłonna do gwałtownych wybuchów i spontanicznych decyzji. [przypis edytorski]

Dawid Copperfield — powieść Charlesa Dickensa, opowiadająca o ciężkim życiu młodego bohatera w XIX-wiecznej Anglii. [przypis edytorski]

Ivanhoe — popularna powieść historyczna Waltera Scotta, opublikowana w 1819 r. [przypis edytorski]

Robinson Crusoe — powieść przygodowa Daniela Defoe (1660–1731), opowiadająca o przygodach rozbitka na bezludnej wyspie. [przypis edytorski]

Kipling, Rudyard (1865–1936) — angielski pisarz i poeta, laureat Nagrody Nobla w roku 1907, autor m. in. Księgi dżungli. [przypis edytorski]

Stevenson, Robert Louis (1850–1894) — szkocki podróżnik, pisarz i poeta; jego najbardziej znane dzieła to Wyspa skarbów oraz Doktor Jekyll i pan Hyde. [przypis edytorski]

Eliot, George, właśc. Mary Ann Evans (1819–1880) — angielska pisarka, należąca do czołowych twórców epoki wiktoriańskiej, autorka powieści realistycznych; pisała pod męsko brzmiącym pseudonimem. [przypis edytorski]

Mona Lisa (wł. Gioconda) — obraz olejny namalowany przez Leonarda da Vinci, artystę włoskiego renesansu, w latach 1503–1507. [przypis edytorski]

Sherlock Holmes — bohater serii powieści detektywistycznych Arthura Conana Doyle'a. [przypis edytorski]

Tennyson, Alfred (1809–1892) — poeta angielski, jeden z największych twórców epoki wiktoriańskiej. [przypis edytorski]

Takie sobie bajeczki (ang. Just So Stories) — zbiór opowiadań dla dzieci autorstwa Rudyarda Kiplinga, wydany w 1902 r. [przypis edytorski]

Małe kobietki (ang. Little Women) — powieść Louisy May Alcott z 1868 r., opisująca historię dorastania czterech sióstr; należy do klasyki powieści dla młodzieży, doczekała się wielu ekranizacji. [przypis edytorski]

Alcott, Louisa May (1832–1888) — amerykańska pisarka, jedna z pionierek powieści dla młodzieży. [przypis edytorski]

raróg — ptak drapieżny z rodziny sokołowatych o charakterystycznym upierzeniu, białym z czarnymi plamkami. [przypis edytorski]

depesza — telegram. [przypis edytorski]

Arnold, Matthew (1822–1888) — angielski poeta i krytyk kulturalny, w swoich tekstach oskarżał wiktoriańskie społeczeństwo o filisterstwo, tzn. obojętność na dobro ogółu, moralne zakłamanie, brak aspiracji i zwracanie szczególnej uwagi na dostatek materialny. [przypis edytorski]

trykotowy — wykonany z trykotu: tkaniny dzianej jak pończochy, delikatnej i ściśle przylegającej do ciała. [przypis edytorski]

mila — jednostka długości o różnej wartości, w krajach anglosaskich mila lądowa wynosi ok. 1600 m, zaś mila morska ok. 1850 m. [przypis edytorski]

ciągutka (pot.) — mleczny cukierek o ciągliwej konsystencji. [przypis edytorski]

mycka — mała, okrągła czapka. [przypis edytorski]

przedzierzgnąć się — przemienić się. [przypis edytorski]

warząchew — drewniana łyżka kuchenna. [przypis edytorski]

tuzin — dwanaście sztuk. [przypis edytorski]

ździebko — trochę, nieco. [przypis edytorski]

niepodobna (daw.) — niemożliwe, nieprawdopodobne. [przypis edytorski]

impertynencja — aroganckie, obraźliwe zachowanie. [przypis edytorski]

Henryk VIII (1491–1547) — król Anglii (od 1509) i Irlandii (od 1542) z dynastii Tudorów; doprowadził do uniezależnienia angielskiego Kościoła od papieża oraz ustanowienia Kościoła anglikańskiego, którego zwierzchnikiem został monarcha Anglii. [przypis edytorski]

stopa — tu: klasyczna miara wiersza. [przypis edytorski]

stopa — tu: anglosaska jednostka długości mierząca ok. 30 cm i dzieląca się na 12 cali. [przypis edytorski]

cal — anglosaska miara długości, równa ok. 2,5 cm. [przypis edytorski]

korzec — daw. jednostka objętości ciał sypkich (ziarna, mąki itp.); także: naczynie służące do przechowywania zboża. [przypis edytorski]

Targowisko próżności (ang. Vanity Fair) — powieść autorstwa Williama Makepeace'a Thackeraya, wydana w 1847 r. [przypis edytorski]

Alicja w Krainie Czarów (ang. Alice's Adventures in Wonderland) — powieść z 1865 r. autorstwa Lewisa Carrolla (właśc. Charlesa Lutwidge'a Dodgsona). [przypis edytorski]

Emerson, Ralph Waldo (1803–1882) — amerykański poeta i eseista, jeden z najbardziej wpływowych myślicieli amerykańskich XIX w. [przypis edytorski]

Lockhart, John Gibson (1794–1854) — szkocki pisarz i wydawca, autor biografii Waltera Scotta, który był znanym pisarzem, a prywatnie teściem Lockharta. [przypis edytorski]

Gibbon, Edward (1737–1794) — angielski historyk, pisarz i polityk; jego najsłynniejsze dzieło to sześciotomowa historia Rzymu zatytułowana Zmierzch Cesarstwa Rzymskiego. [przypis edytorski]

Cellini, Benvenuto (1500–1571) — włoski rzeźbiarz, złotnik i pisarz; do jego najbardziej znanych dzieł należy posąg Perseusz z głową Meduzy i autobiografia, w której opisał swoje burzliwe życie. [przypis edytorski]

worek pokutny — szorstkie okrycie zrobione z grubego worka, mające otwory na głowę i ręce; symbol pokuty odbywanej przez osoby wyrażające żal za swoje grzechy. [przypis edytorski]

rozsrożyć się — o zjawiskach pogodowych: wystąpić z wielką siłą. [przypis edytorski]

Liwiusz — prawdopodobnie chodzi o Titusa Liviusa (59 p.n.e.–17 n.e.), rzymskiego historyka, autora monumentalnego dzieła o historii Rzymu. [przypis edytorski]

De Senectute, właśc. Cato Maior de Senectute (pol. Katon Starszy o starości) — traktat filozoficzny Marka Tulliusza Cycerona, napisany ok. 45–44 r. p.n.e. [przypis edytorski]

De Amicitia, właśc. Laelius de Amicitia — traktat filozoficzny o przyjaźni autorstwa Marka Tulliusza Cycerona, napisany w 44 r. p.n.e. [przypis edytorski]

idy — idy to 13 lub 15 dzień miesiąca w starożytnym rzymskim kalendarzu; idy marcowe poświęcone były bogu wojny Marsowi (marzec otrzymał swoją nazwę właśnie na cześć Marsa); idy marcowe są szczególnie znane, ponieważ właśnie tego dnia w roku 44 p.n.e. został zamordowany Juliusz Cezar. [przypis edytorski]

ablativus absolutus — w łacinie równoważnik zdania okolicznikowego czasu, przyczyny, przyzwolenia lub warunku. [przypis edytorski]

Wichrowe wzgórza (ang. Wuthering Heights) — powieść Emily Brontë (1818–1848), opublikowana pod pseudonimem Ellis Bell w 1847 r. [przypis edytorski]

Brontë, Emily (1818–1848) — angielska powieściopisarka i poetka. [przypis edytorski]

Heathcliff — postać fikcyjna, główny bohater powieści Emily Brontë Wichrowe wzgórza. [przypis edytorski]

Nic nie żądałam innego (…) dziś nie możemy — cytat z wiersza Emily Dickinson, oryg.: I asked no other thing,/ No other was denied./ I offered Being for it;/ The mighty merchant smiled. Brazil? He twirled a button,/ Without a glance my way:/ ”But, madam, is there nothing else/ That we can show to-day?. [przypis edytorski]

Portret damy (ang. Portrait of a Lady) — powieść Henry'ego Jamesa, w formie książkowej wydana w 1881 r. [przypis edytorski]

cher (fr.) — drogi. [przypis edytorski]

jambes-longues (fr.) — długonogi. [przypis edytorski]

vous êtes une (fr.) — jesteś. [przypis edytorski]

je suis très heureuse (fr.) — jestem bardzo szczęśliwa. [przypis edytorski]

parce que je n'ai jamais été (fr.) — ponieważ nigdy nie byłam. [przypis edytorski]

dans ma vie (fr.) — w moim życiu. [przypis edytorski]

retourner chez (fr.) — powrocie do. [przypis edytorski]

tout l‘été (fr.) — całe lato. [przypis edytorski]

quelque chose affreuse (fr.) — coś okropnego. [przypis edytorski]

que j'ai perdue ma humilité d‘autre fois et j‘ai peur (fr.) — że straciłam dawną pokorę i boję się. [przypis edytorski]

quelque jour (fr.) — któregoś dnia. [przypis edytorski]

dans la maison (fr.) — w domu. [przypis edytorski]

pardon brièveté (fr.) — przepraszam za zwięzłość. [przypis edytorski]

je ne peux pas (fr.) — nie mogę. [przypis edytorski]

parce que je suis sur (fr.) — ponieważ jestem na. [przypis edytorski]

et j‘ai peur que Monsieur le professeur (fr.) — i obawiam się, że pan profesor. [przypis edytorski]

tout de suite (fr.) — zaraz. [przypis edytorski]

Au revoir (fr.) — Do zobaczenia. [przypis edytorski]

Je vous aime beaucoup (fr.) — Bardzo Cię kocham. [przypis edytorski]

mniszek (biol.) — rodzaj roślin z rodziny astrowatych, z których najbardziej znany jest mniszek pospolity (Taraxacum officinale), powszechnie nazywany dmuchawcem. [przypis edytorski]

maszynistka — osoba przepisująca pismo odręczne na maszynie. [przypis edytorski]

buchalterka — osoba zajmująca się księgowością. [przypis edytorski]

mizantrop — osoba unikająca innych ludzi, samotnik. [przypis edytorski]

smagły — posiadający ciemną, oliwkową cerę. [przypis edytorski]

Bien! (fr.) — Dobrze! [przypis edytorski]

Jamais je ne t'oublierai (fr.) — Nigdy cię nie zapomnę. [przypis edytorski]

nominalny — tytularny. [przypis edytorski]

pikle — mieszanka warzyw marynowanych w occie. [przypis edytorski]

ignorancja — brak wiedzy, nieznajomość czegoś. [przypis edytorski]

pułap (daw.) — drewniany sufit, strop. [przypis edytorski]

centryfuga — wirówka, narzędzie służące do rozdzielania zawiesin i emulsji, tu: śmietany od mleka. [przypis edytorski]

Sylwia (łac. Silvia) — imię żeńskie pochodzące od łacińskiego słowa silva, czyli las; oznaczające „leśna, dzika, żyjąca w lesie”. [przypis edytorski]

Lesbia — pseudonim literacki, pod jakim występuje ukochana rzymskiego poety Katullusa (I w. p.n.e) w jego w licznych wierszach. [przypis edytorski]

Katullus — rzymski poeta żyjący w I. w. p.n.e, zaliczany do szkoły neoteryków, znany z wyrafinowanej wersyfikacji i poezji miłosnej. [przypis edytorski]

orpington — rasa dużych kur domowych, wyhodowana w Anglii w XIX w. [przypis edytorski]

szypuła — sztywna część osi ptasiego pióra, stosina. [przypis edytorski]

osełka — bryłka masła. [przypis edytorski]

dziewka (daw.) — dziewczyna, służąca. [przypis edytorski]

resor — element zawieszenia pojazdu, który osłabia wstrząsy w trakcie jazdy. [przypis edytorski]

dorycka kolumna (archit.) — kolumna z prostym wykończeniem, wykonana zgodnie z zasadami porządku doryckiego, czyli jednego ze starożytnych stylów architektonicznych, charakteryzującego się monumentalizmem i surowością. [przypis edytorski]

fronton — frontowa ściana budynku. [przypis edytorski]

jońska kolumna (archit.) — kolumna zwieńczona dwiema ślimacznicami, przypominającymi zrolowane dywaniki, wykonana zgodnie z zasadami porządku jońskiego, charakteryzującego się lekkością i bogatymi zdobieniami. [przypis edytorski]

purytański — właściwy purytanom (z łac. puritas: czystość), wyznawcom ruchu religijnego dążącego w XVI–XVII w. do zwiększenia czystości doktrynalnej kościoła anglikańskiego oraz propagującego surowe zasady moralne i obyczaje. [przypis edytorski]

muślinowy — wykonany z muślinu: lekkiej, półprzezroczystej tkaniny jedwabnej. [przypis edytorski]

zafryzowany — skręcony w loki, pukle. [przypis edytorski]

kariolka — lekki powóz dwukołowy. [przypis edytorski]

polewaczka (pot.) — konewka. [przypis edytorski]

cylinder — rodzaj wysokiego kapelusza z główką w kształcie walca i wąskim, sztywnym rondem. [przypis edytorski]

złasować — zjeść ukradkiem jakiś przysmak. [przypis edytorski]

młócka a. młocka — czynność polegająca na wyłuskiwaniu ziaren z kłosów, strąków itp. za pomocą uderzeń odpowiednimi narzędziami ręcznie (cepem) lub maszynowo. [przypis edytorski]

donajęty — najęty dodatkowo. [przypis edytorski]

spichrz — budynek przeznaczony do przechowywania żywności; spichlerz. [przypis edytorski]

funt — anglosaska jednostka wagi równa ok. 0,5 kg. [przypis edytorski]

rad (daw.) — zadowolony. [przypis edytorski]

rozpolitykowany — ogarnięty pasją dyskutowania na tematy polityczne; także: postępujący sprytnie i w przemyślany sposób, aby się nikomu nie narazić. [przypis edytorski]

my, kobiety, zdobędziemy wszystkie prawa — amerykańskie obywatelki wywalczyły prawo do głosowania w wyborach dopiero w 1920 r.; wcześniej było one zdobywane w różnym zakresie w pojedynczych stanach przez istniejący od połowy XIX w. ruch praw kobiet. [przypis edytorski]

molekuła — inaczej cząsteczka. [przypis edytorski]

Szekspir, William, właśc. Shakespeare, William (1564–1616) — angielski poeta, dramaturg i aktor, jeden z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru. [przypis edytorski]

trzepać (pot.) — trajkotać, szybko mówić. [przypis edytorski]

gloria — chwała, sława otaczająca kogoś. [przypis edytorski]

bonne nuit (fr.) — dobranoc. [przypis edytorski]

Acceptez mes compliments très respectueux — Przyjmij wyrazy wielkiego szacunku. [przypis edytorski]

je suis votre (fr.) — twoja. [przypis edytorski]

przemyśliwać — rozmyślać, rozważać coś. [przypis edytorski]

nań — na niego. [przypis edytorski]

zażywny — tęgi, lecz energiczny. [przypis edytorski]

Princeton — miasto w stanie New Jersey, w Stanach Zjednoczonych; siedziba jednej z najbardziej znanych na świecie uczelni: Uniwersytetu Princeton. [przypis edytorski]

choinka — zabawa organizowana dla dzieci w okresie Bożego Narodzenia lub Nowego Roku. [przypis edytorski]

pakownia — pomieszczenie, w którym pakuje się towary. [przypis edytorski]

kotylion (fr. cotillon) — zabawa taneczna, w której pary jednakowych kotylionów (przypinanych do piersi ozdób naśladujących ordery) są rozdzielane między tancerzy i tancerki, a posiadacze takich samych kotylionów mają odnaleźć się na sali i tańczyć w parze. [przypis edytorski]

rektor — osoba kierująca uczelnią wyższą. [przypis edytorski]

bułanek — koń bułany, tzn. płowy, żółtawobrązowy. [przypis edytorski]

Baszkircewa, Maria Konstantinowna (1858–1884) — malarka i rzeźbiarka, pochodząca z rosyjskiej rodziny arystokratycznej, znana jako autorka pisanego po francusku dziennika, który został opublikowany po jej śmierci. [przypis edytorski]

bez przestanku — bez przerwy. [przypis edytorski]

wiking — rozbójnik skandynawski, uczestnik łupieskich wypraw zdobywczych organizowanych przez drużyny morskie grasujące w VIII–XII w. [przypis edytorski]

legumina — rodzaj deseru, słodka potrawa na mące, np. kisiel, budyń czy pudding. [przypis edytorski]

żerdź — cienki pień drzewa lub prosta gałąź. [przypis edytorski]

auf Wiedersehen (niem.) — do widzenia. [przypis edytorski]

Pax tibi! (łac.) — Pokój tobie! [przypis edytorski]

Wilhelm Zdobywca (ok. 1028–1087) — władca francuskiej Normandii, który w 1066 r. najechał Anglię, zwyciężył w bitwie pod Hastings i zdobył tron angielski. [przypis edytorski]

Kolumb, Krzysztof, właśc. Cristoforo Colombo (1451–1506) — żeglarz i nawigator nieustalonej narodowości, kapitan czterech wypraw pod flagami Katalonii i Hiszpanii, podczas których dotarł do wybrzeży nieznanej wówczas w Europie Ameryki i odkrył m.in. wyspy Bahama, Kubę, Haiti, Gwadelupę oraz Jamajkę. [przypis edytorski]

alkalia — silne zasady nieorganiczne. [przypis edytorski]

moczar — bagnisty teren. [przypis edytorski]

występ — wystająca część jakiejś powierzchni. [przypis edytorski]

przesadzić — przeskoczyć. [przypis edytorski]

à propos (fr.) — przy sposobności, w związku z tematem. [przypis edytorski]

Hamlet — jeden z najsłynniejszych dramatów Williama Shakespeare'a (1564–1616), napisany na przełomie XVI i XVII w.; jego tytułowym bohaterem jest duński książę Hamlet. [przypis edytorski]

Ofelia — bohaterka Hamleta Williama Shakespeare'a, nieszczęśliwie zakochana w głównym bohaterze, popadła w szaleństwo i popełniła samobójstwo, topiąc się. [przypis edytorski]

Jak wam się podoba (ang. As You Like It) — komedia autorstwa Williama Shakespeare'a z 1599 lub 1600 r., krytykował ją m.in. Lew Tołstoj — zarzucał, że za bardzo schlebia nieskomplikowanym gustom odbiorców; z tego utworu pochodzi jeden z najsłynniejszych cytatów z Shakespeare'a: „Świat jest teatrem, aktorami ludzie, którzy kolejno wchodzą i znikają”. [przypis edytorski]

odmęt — chaos. [przypis edytorski]

portiera — zasłona u drzwi lub okna z grubego, ciężkiego materiału. [przypis edytorski]

atłas — miękka tkanina, która ma jedną stronę błyszczącą, a drugą matową. [przypis edytorski]

stoicyzm — starożytny kierunek filozoficzny zalecający sumienność w obowiązkach, zachowanie umiaru i spokoju wewnętrznego niezależnie od okoliczności zewnętrznych. [przypis edytorski]

fajansowy — zrobiony z tworzywa ceramicznego, którego głównym składnikiem jest biała glinka. [przypis edytorski]

gremialny — masowy. [przypis edytorski]

na bakier — na bok. [przypis edytorski]

jard — anglosaska miara długości, równa trzem stopom i wynosząca ok. 0,9 m. [przypis edytorski]

Jane Eyre, właśc. Dziwne losy Jane Eyre (ang. Jane Eyre: An Autobiography) — powieść Charlotte Brontë z 1847 r. [przypis edytorski]

lady (ang.) — dama. [przypis edytorski]

siostry Brontë — angielskie pisarki i poetki: Charlotte (1816–1855), autorka m.in. Dziwnych losów Jane Eyre, Emily (1818–1848), autorka m.in. Wichrowych wzgórz, oraz Anne (1820–1849). [przypis edytorski]

vous êtes bien (fr.) — jest pan bardzo. [przypis edytorski]

epistolarny — dotyczący listów. [przypis edytorski]

aksamitka — wstążka z aksamitu. [przypis edytorski]

Adirondack — pasmo górskie położone w płn.-wsch. części stanu Nowy Jork, niedaleko granicy z Kanadą. [przypis edytorski]

in spe (łac.) — w przyszłości. [przypis edytorski]

byłabym powiedziała — przykład użycia konstrukcji tzw. czasu zaprzeszłego; dziś: powiedziałabym. [przypis edytorski]

arbitralny — narzucający komuś swoje zdanie. [przypis edytorski]

dymnik — malutkie okienko w dachu, które służy do wentylacji. [przypis edytorski]

jawor — gatunek klonu. [przypis edytorski]

osobliwość — niezwykłość, rzadkość; też: dziwoląg. [przypis edytorski]

Morza Południowe (ang. South Seas) — część Oceanu Spokojnego na południe od równika. [przypis edytorski]

Vailima — wioska w pobliżu Apii, stolicy Samoa; pisarz Robert Louis Stevenson spędził w niej ostatnie lata życia. [przypis edytorski]

Zanim umrę, zobaczę palmy i świątynie Południa — cytat z wiersza You Ask Me, Why, Tho' Ill at Ease autorstwa angielskiego poety Alfreda Tennysona (1809–1892). [przypis edytorski]

w bród — o sposobie przeprawiania się przez rzekę: pieszo, konno lub pojazdem, ale dotykając dna. [przypis edytorski]

karmazyny z Rhode Island (ang. Rhode Island Red) — rasa kur wyhodowana w amerykańskim stanie Rhode Island, o brązowym upierzeniu z metalicznym połyskiem i żółtych nogach. [przypis edytorski]

subiekt — sprzedawca w sklepie. [przypis edytorski]

Berkshires — pasmo wzgórz w płn.-wsch. Stanach Zjednoczonych, w stanach Massachusetts i Connecticut. [przypis edytorski]

linoleum — tkanina jutowa pokryta warstwą masy podobnej do gumy, używana jako wykładzina podłogowa. [przypis edytorski]

czernidło — pasta do butów. [przypis edytorski]

Rockefeller, John Davison (1839–1937) — amerykański przedsiębiorca, filantrop i fundator Uniwersytetu w Chicago. [przypis edytorski]

homo (łac.) — określenie rodzaju ssaka naczelnego z rodziny człowiekowatych, jak w nazwie gatunku homo sapiens; tu: człowiek. [przypis edytorski]

krótkie spodnie — chodzi o pumpy (ang. knickerbockers): bufiaste, półdługie spodnie z zapinanymi mankietami pod kolanem. [przypis edytorski]

łono — zewnętrzna dolna część brzucha. [przypis edytorski]

flower — małokalibrowy karabinek sportowy. [przypis edytorski]

Wyspa skarbów (ang. Treasure Island) — powieść przygodowa autorstwa szkockiego pisarza Roberta Louisa Stevensona, po raz pierwszy wydana w całości w 1883 r.; wielokrotnie ekranizowana. [przypis edytorski]

szkopek a. skopek — drewniane wiadro, używane podczas dojenia krów. [przypis edytorski]

Wybrzeże w Dover (ang. Dover Beach) — tytuł wiersza Matthew Arnolda. [przypis edytorski]

alors (fr.) — więc. [przypis edytorski]

obrębić — zgiąć i przyszyć brzeg tkaniny lub obszyć go nićmi, aby się nie strzępił. [przypis edytorski]

stora — ciężka zasłona. [przypis edytorski]

ścieg — sposób przewlekania nitki. [przypis edytorski]

ergo (łac.) — więc. [przypis edytorski]

en masse (fr.) — w masie. [przypis edytorski]

moc — bardzo dużo. [przypis edytorski]

Huxley, Thomas Henry (1825–1895) — angielski zoolog, paleontolog, filozof i fizjolog, obrońca i propagator darwinizmu; autor m.in. pracy Ewolucja i etyka (1874), członek Towarzystwa Królewskiego w Londynie. [przypis edytorski]

Archaeopteryx — rodzaj ptasiopodobnego dinozaura żyjącego w późnej jurze, ok. 150–145 mln lat temu; od odkrycia (1861) przez długi czas uznawany za bezpośredniego przodka współczesnych ptaków i ogniwo pośrednie łączące je z gadami, obecnie uważany za reprezentanta bocznej, wymarłej linii, blisko spokrewnionego z tym przodkiem. [przypis edytorski]

Stereognathus — rodzaj prehistorycznego gada z kladu cynodontów, które uważa się za przedków dzisiejszych ssaków. [przypis edytorski]

dwadzieścia jeden lat — w Stanach Zjednoczonych prawa wyborcze na początku XX w. nabywało się, kończąc 21 lat., dopiero w 1971 r. 26. Poprawka do konstytucji przyznawała prawa wyborcze obywatelom, którzy skończyli 18. rok życia. [przypis edytorski]

skoligacony — spokrewniony. [przypis edytorski]

krepdeszynowy — wykonany z krepdeszyny: miękkiej, lekkiej tkaniny jedwabnej, stanowiącej rodzaj krepy. [przypis edytorski]

szyfonowy — wykonany z szyfonu: cienkiej, przezroczystej, przewiewnej tkaniny jedwabnej lub bawełnianej. [przypis edytorski]

mikrob — zarazek. [przypis edytorski]

Platon (427–347 p.n.e.) — filozof grecki, kluczowa postać w rozwoju filozofii; uczeń Sokratesa, nauczyciel Arystotelesa. [przypis edytorski]

brydż — gra w karty. [przypis edytorski]

jedna ze sztuk Szekspira — chodzi o tragedię Troilus i Kresyda, której akcja toczy się podczas wojny trojańskiej. W scenie trzeciej aktu trzeciego Ulisses stwierdza:

Wspólny znak jeden wszystkich ludzi krewni:/ Wszyscy bez miary nowe cacka wielbią,/ Chociaż ze starych ulepione cacek,/ I proch przenoszą trochę pozłocony/ Nad przyprószone lekkim pyłem złoto.

(tłum. Leon Ulrich). [przypis edytorski]

pretensjonalny — zachowujący się sztucznie. [przypis edytorski]

modniarka (daw.) — kobieta zajmująca się wyrobem i sprzedażą ubiorów, a szczególnie kapeluszy damskich; także: modystka. [przypis edytorski]

socjalista (polit.) — zwolennik socjalizmu: ruchu społecznego powstałego w XIX w., głoszącego hasła ładu społecznego opartego na zasadach wspólnoty, równości i racjonalnego zarządzania gospodarką. [przypis edytorski]

anarchista (polit.) — zwolennik anarchizmu: filozofii politycznej i ruchu społecznego, które cechuje uznawanie wolności jednostki za wartość nadrzędną, sprzeciw wobec wszelkich formom hierarchii i władzy publicznej oraz postulat likwidacji państwa. [przypis edytorski]

proletariat — klasa robotnicza. [przypis edytorski]

onyks — kamień półszlachetny o naprzemianległych warstewkach białych i czarnych lub ciemnobrunatnych. [przypis edytorski]

fabianka — członikini lub działaczka angielskiego Towarzystwa Fabiańskiego lub pokrewnej organizacji w innym kraju; fabianie opowiadają się za przejściem od kapitalizmu do socjalizmu poprzez powolne reformy. [przypis edytorski]

dysekować (z łac.) — przeprowadzać sekcję, rozcinać ciało w celach badawczych; badać drobiazgowo. [przypis edytorski]

Wordsworth, William (1770–1850) — poeta angielski, jeden z prekursorów romantyzmu, zaliczany do tzw. poetów jezior. [przypis edytorski]

panteizm (filoz.) — pogląd utożsamiający Boga ze światem, z przyrodą. [przypis edytorski]

Shelley, Percy Bysshe (1792–1822) — angielski poeta i dramaturg, jeden z najważniejszych twórców angielskiego romantyzmu. [przypis edytorski]

Byron, George Gordon (1788–1824) — czołowy angielski poeta i dramaturg okresu wczesnego romantyzmu. [przypis edytorski]

Keats, John (1795–1821) — jeden z ważniejszych poetów angielskiego romantyzmu, niedoceniany za życia. [przypis edytorski]

ocembrowanie — murowane lub drewniane umocnienie brzegów rzeki bądź zbiornika wodnego. [przypis edytorski]

anilinowy — związany z aniliną: oleistą toksyczną cieczą o charakterystycznym zapachu, służącą do wyrobu barwników syntetycznych. [przypis edytorski]

recherchée (fr.) — wyszukany. [przypis edytorski]

figurez-vous! (fr.) — niech pan sobie wyobrazi! [przypis edytorski]

C'est drôle ça, n'est-ce pas? (fr.) — To zabawne, prawda? [przypis edytorski]

próba ogniowa — skomplikowana sytuacja będąca sprawdzianem zdolności radzenia sobie z kłopotami. [przypis edytorski]

belferka — praca jako nauczyciel. [przypis edytorski]

niedowarzony — nie do końca ukształtowany pod względem psychicznym. [przypis edytorski]

porać się — trudzić się. [przypis edytorski]

roić — marzyć o czymś mało prawdopodobnym. [przypis edytorski]

reformy (daw.) — kobiece majtki z długimi nogawkami. [przypis edytorski]

poroniony — taki, który się nie udał lub nie przyniósł oczekiwanego efektu. [przypis edytorski]

plutokrata — bogacz, osoba mająca wpływy dzięki swym pieniądzom. [przypis edytorski]

suchoty (daw.) — gruźlica, niebezpieczna choroba płuc, dawniej często śmiertelna. [przypis edytorski]

Schopenhauer, Arthur (1788–1860) — filozof niemiecki, przedstawiciel pesymizmu w filozofii. [przypis edytorski]

Pepys, Samuel (1633–1703) — angielski urzędnik państwowy, pamiętnikarz, znany z pamiętników pisanych w latach 1660–1669. [przypis edytorski]

Charing Cross — nazwa skrzyżowania oraz otaczającego je placu w centrum Londynu, na terenie City of Westminster. [przypis edytorski]

Harrison, Thomas (1616–1660) — angielski generał dywizji, jeden z członków komisji, która skazała na śmierć króla Karola I Stuarta; w 1660 r. aresztowany, uznany za winnego zdrady stanu i skazany na śmierć. [przypis edytorski]

gorączka plamista — choroba zakaźna wywołana ukąszeniem przez kleszcze. [przypis edytorski]

kamlotowy — wykonany z miękkiej tkaniny wełnianej. [przypis edytorski]

zań — za niego. [przypis edytorski]

wóz drabiniasty — wóz o bokach przypominających drabiny. [przypis edytorski]

literalny — dosłowny. [przypis edytorski]

Rousseau, Jean-Jacques (1712–1778) — francuskojęzyczny pisarz i myśliciel pochodzący ze Szwajcarii; przedstawiciel oświecenia, encyklopedysta; postulował powrót do natury, odrzucał zdobycze cywilizacji; miał pięcioro dzieci, które oddał do sierocińca. [przypis edytorski]

aliteracja — środek stylistyczny polegający na powtórzeniu jednakowych głosek lub zespołów głosowych na początku wyrazów sąsiadujących ze sobą w tekście lub zajmujących analogiczne miejsce w wersie lub w zdaniu. [przypis edytorski]

jałosia — jałówka. [przypis edytorski]

szylkret — tworzywo otrzymywane z pancerza żółwi morskich, używane do wyrobu drobnych przedmiotów. [przypis edytorski]

bakalaureat — najniższy stopień naukowy przyznawany przez uniwersytety anglosaskie. [przypis edytorski]

Trollope, Anthony (1815–1882) — angielski pisarz ery wiktoriańskiej. [przypis edytorski]

ryza — 500 arkuszy papieru. [przypis edytorski]

garniec — daw. jednostka objętości ciał płynnych i sypkich; także: naczynie o pojemności jednego garnca. [przypis edytorski]

jak tabaka w rogu — powiedzenie opisujące osobę, która zupełnie nic nie rozumie i nie wie. [przypis edytorski]

kanikuła — okres największych upałów letnich; wakacje. [przypis edytorski]

do szczętu — całkowicie. [przypis edytorski]

po trosze — po trochu. [przypis edytorski]

dereń — krzew ozdobny o czerwonych, jadalnych owocach; także: owoce tego krzewu. [przypis edytorski]

Madison Avenue — ulica na Manhattanie w Nowym Jorku. [przypis edytorski]

bez pardonu — bez zważania na cokolwiek. [przypis edytorski]