# Matka

Stanisław Ignacy Witkiewicz

Szpakiewicz, Mieczysław (1890–1945) — dyrektor Teatru Miejskiego w Łodzi, odegrał ważną rolę we wprowadzeniu sztuk Witkacego na scenę. [przypis edytorski]

żuiser (z fr.) — lubieżnik. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]

pojeden (reg.) — co niektóry. [przypis edytorski]

mezalians — małżeństwo, w którym jedna ze stron pochodzi z niższej sfery. [przypis edytorski]

Castel del Assucar — miejscowość zmyślona. [przypis edytorski]

bajc (reg.) — oszustwo. [przypis edytorski]

Almanach de Gotha — Almanach gotajski, rocznik informujący o europejskich rodach arystokratycznych, wydawany od r. 1763. [przypis edytorski]

tombak — stop miedzi i cynku, naśladujący złoto, chętnie stosowany przez fałszerzy. [przypis edytorski]

aliaż — mieszanka, stop. [przypis edytorski]

antydot (z łac.) — antidotum, odtrutka. [przypis edytorski]

logizacja — poddanie kontroli norm logicznych. [przypis edytorski]

Ibsen, Henryk (1828–1906) — dramaturg norweski. Początkowo tworzył utwory oparte na motywach historycznych, legendach i sagach skandynawskich, później podjął tematykę społeczno-obyczajową w duchu realizmu i naturalizmu oraz symbolizmu. Dzieła: Grób Hunów, Nora czyli dom lalki, Dzika kaczka, Kobieta morska. [przypis edytorski]

Strindberg, August (1849–1912) — pisarz szwedzki; zaszczepił w Szwecji europejskie prądy literackie (np. naturalizm, ekspresjonizm); autor m.in. Ojca z 1887. [przypis edytorski]

tiutuajować (z fr.) — mówić sobie po imieniu. [przypis edytorski]

degrengolować — upadać, tracić wartości moralne. [przypis edytorski]

Nietzsche, Friedrich (1844–1900) — filozof niemiecki, reprezentant irracjonalizmu i immoralizmu; sformułował koncepcje „woli mocy” i „nadczłowieka”. [przypis edytorski]

Spengler, Oswald (1880–1936) — niemiecki filozof i historiozof, autor bestsellerowej książki Zmierzch Zachodu (1917), przewidującej upadek cywilizacji europejskiej. [przypis edytorski]

Bergson, Henri (1859–1941) — francuski filozof, przedstawiciel irracjonalizmu i intuicjonizmu, twórca koncepcji élan vital, czyli pędu życiowego; za punkt wyjścia swej doktryny przyjął krytykę poznania intelektualnego na rzecz intuicji. [przypis edytorski]

syndykalizm — kierunek w ruchu robotniczym, zakładający pierwszeństwo celów ekonomicznych nad politycznymi. [przypis edytorski]

kooperatywa (daw.) — spółdzielnia. [przypis edytorski]

stadowej — dziś popr.: stadnej. [przypis edytorski]

odmaterializowanie socjalizmu — oddzielenie socjalizmu od materialistycznej filozofii. [przypis edytorski]

Nietzsche, Friedrich (1844–1900) — filozof niemiecki, reprezentant irracjonalizmu i immoralizmu; sformułował koncepcje „woli mocy” i „nadczłowieka”. [przypis edytorski]

dysocjacja (z łac.) — oddzielenie. [przypis edytorski]

Papuas — przedstawiciel rdzennych plemion Nowej Gwinei. [przypis edytorski]

Wilhelm II (1859–1941) — cesarz niemiecki w latach 1888–1918. [przypis edytorski]

Ludendorff, Erich (1865–1937) — niemiecki generał. [przypis edytorski]

hetera — wykształcona i wyrafinowana kurtyzana w staroż. Grecji. [przypis edytorski]

finish (ang.) — koniec. [przypis edytorski]

dżemper (z ang.) — rodzaj swetra. [przypis edytorski]

mogoł — tytuł władcy indyjskiego, tu ironicznie: wybitna osobistość. [przypis edytorski]

zydel (daw.) — drewniany stołek. [przypis edytorski]

Chwistek, Leon (1884–1944) — malarz, filozof i teoretyk sztuki. [przypis edytorski]

logizacja — poddanie kontroli norm logicznych. [przypis edytorski]

redengota — surdut do jazdy konnej. [przypis edytorski]

beri-beri — choroba spowodowana brakiem witaminy B1; tu słowo użyte jako przekleństwo, podobnie jak „cholera”. [przypis edytorski]

Ibsen, Henryk (1828–1906) — dramaturg norweski. Początkowo tworzył utwory oparte na motywach historycznych, legendach i sagach skandynawskich, później podjął tematykę społeczno-obyczajową w duchu realizmu i naturalizmu oraz symbolizmu. Dzieła: Grób Hunów, Nora czyli dom lalki, Dzika kaczka, Kobieta morska. [przypis edytorski]

brom — środek uspokajający. [przypis edytorski]

chloral — środek uspokajający. [przypis edytorski]

wcale (daw.) — całkiem. [przypis edytorski]

tualeta a. toaleta — elegancka suknia. [przypis edytorski]

y compris (fr.) — włączając tu. [przypis edytorski]

Timur-Chan — Timur Chromy a. Tamerlan (1336–1405), chan Złotej Ordy i twórca wielkiego mongolsko-tatarskiego imperium, które rozpadło się po jego śmierci. [przypis edytorski]

mediatyzowany — pozbawiony praw udzielnych. [przypis edytorski]

Freifrau (niem.) — baronowa. [przypis edytorski]

Les idées-forces (fr.) — idee-siły. [przypis edytorski]

Fouillet — zniekszt. nazwisko fr. filozofa Alfreda Fouilée (1838–1912). [przypis edytorski]

Guyot — znieksz. nazwisko fr. filozofa Jeana Marie Guyau (1854–1888). [przypis edytorski]

pugilares (daw.) — portfel. [przypis edytorski]

humbug (ang.) — oszustwo. [przypis edytorski]

ontologia (filoz.) — nauka o bycie. [przypis edytorski]

malszansa (z fr.) — pech. [przypis edytorski]

tumor (łac.) — guz nowotworowy. [przypis edytorski]

my y compris (fr.) — włączając w to mnie. [przypis edytorski]

Aa — kochanego pana Leona — w domyśle: witam. [przypis edytorski]

Zamoyski, August (1893–1970) — polski rzeźbiarz. [przypis edytorski]

Archipenko, Aleksander (1887–1964) — ukraiński rzeźbiarz, działający w Stanach Zjednoczonych. [przypis edytorski]

à deux battants (fr.) — na oścież. [przypis edytorski]