# [Był u mnie ktoś]

Stanisław Wyspiański

# Stanisław Wyspiański. [Był u mnie ktoś[1]]

> Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Był u mnie ktoś, direkt von Wien[2],
z Galicji[3] jednak rodem,
zachęcał, bym szedł śmielej — hin[4]
utartym — szerszym chodem…

Ein Mann von pleine Intelligenz[5],
aux traits d'un[6] Hofschauspieler[7],
radził, bym kiedy skończył też
den Dimitri von Schiller[8].

To może być genialna rzecz,
ogromne mieć znaczenie;
w Burgu[9] protekcję przyrzekł dać,
bym ujrzał to na scenie.

Obym proroczo sprawić mógł,
im breiten Kreis Sie schaffen![10]
Tantieme werden haben Sie,
ganz Wien wird auf Euch gaffen![11]

Das Thema andern sollen Sie[12]
w ogólno-ludzkim pędzie,
so was wie Sudermann[13], wie Bahr[14][15] —
by grane było wszędzie.

Obiecał mnie tłumaczyć też
für Reclam — Bibliotheke[16],
bym wyszedł raz za koło to
krakowskie — wo ich stecke[17].

Bym w nowym dziele zawarł ból
ludzkości, ten ból wieczny,
bym zdobył Dramas-Ehrenstuhl[18],
bo stempel to konieczny.

Koniecznie chciał posadzić mnie
na tronie mej próżności
i czytał mi artykuł swój,
gdzie spisał był różności.

Dobrze jest czasem lekcję wziąć;
każdy się dudek[19] przyda.
Osy — trza żądłem osy ciąć…
beim Fahren nach Kolchida[20][21].

Był u mnie ktoś — z listu do p. Adama Chmiela [żyjącego w latach 1865–1934 historyka i archiwisty, przyjaciela Stanisława Wyspiańskiego — red. WL.], pisanego z Bad-Hall [uzdrowiska w Austrii — red. WL.] w sierpniu 1904 r. pod wrażeniem rozmowy, mianej we Wiedniu z jakimś literatem niemieckim; ogłosił drukiem „Czas” w nrze 296 z 24 grudnia 1907 r. [przypis redakcyjny]

direkt von Wien (niem.) — prosto z Wiednia. [przypis edytorski]

Galicja — ziemie dawnej Rzeczypospolitej pozostające w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim. [przypis edytorski]

hin (niem.) — w tamtą stronę, tam. [przypis edytorski]

Ein Mann von pleine Intelligenz (niem. i z fr. plein, pleine: pełny, pełna) — człowiek o pełnej inteligencji; człowiek pełny inteligencji. [przypis edytorski]

aux traits d'un (fr.) — o cechach, mający cechy. [przypis edytorski]

Hofschauspieler (niem.) — nadworny aktor. [przypis edytorski]

den Dimitri von Schiller (niem.) — Dymitra [pióra] Schillera; Dymitr, Demetrius, nieukończona sztuka Friedricha Schillera, niemieckiego poety i dramaturga. [przypis edytorski]

Burg — Burgtheater; założony w 1741 r. teatr w Wiedniu, w XIX w. uznawany za jeden z najlepszych w Europie. [przypis edytorski]

im breiten Kreis Sie schaffen! (niem.) — powiedzie się panu w szerokich kręgach! [przypis edytorski]

Tantjeme werden haben Sie, ganz Wien wird auf Euch gaffen! (niem.) — Będzie pan dostawał tantiemy, cały Wiedeń będzie się na pana gapił! [przypis edytorski]

Das Thema andern sollen Sie (niem.) — powinien pan zmienić temat. [przypis edytorski]

Sudermann, Hermann (1857–1928) — niemiecki dramaturg i powieściopisarz; jego sztuki łączyły naturalizm z cechami francuskiego dramatu mieszczańskiego. [przypis edytorski]

Bahr, Hermann (1863–1934) — austriacki dramaturg, krytyk literacki i autor opowiadań; w swojej twórczości przechodził przez różne etapy, m.in. naturalizm, symbolizm i ekspresjonizm. Uważa się, że jako pierwszy odniósł termin modernizm do literatury. [przypis edytorski]

so was wie Sudermann, wie Bahr (niem.) — coś jak Sudermann, jak Bahr. [przypis edytorski]

für Reclam — Bibliotheke (z niem.) — Reclam: wydawnictwo niemieckie; Reclam-Bibliothek, właśc. „Reclams Universal-Bibliothek”: popularna wówczas wysokonakładowa seria wydawnicza obejmująca wybitne dzieła literatury światowej, w formacie broszurowym i niskiej cenie. [przypis edytorski]

wo ich stecke (niem.) — gdzie tkwię. [przypis edytorski]

Dramas-Ehrenstuhl (niem.) — honorowe miejsce w teatrze, wśród dramatopisarzy. [przypis edytorski]

dudek — tu: głupiec. [przypis edytorski]

Kolchida — kraina historyczna położona na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego. [przypis edytorski]

beim Fahren nach Kolchida (niem.) — podczas podróży do Kolchidy. [przypis edytorski]