# Eros i Psyche

Jerzy Żuławski

ὁδὸς ἄνω κάτω μία (gr.) — urwane zdanie przypisywane Heraklitowi, pełna sentencja brzmi ὁδὸς ἄνω κάτω μία καὶ ὡυτή i można ją tłumaczyć jako: „droga w górę i droga w dół są tą samą drogą”. [przypis edytorski]

Tuum fac nec respicias finem (łac.) — czyń swoje, nie myśl o końcu; rób swoje, nie patrz końca. [przypis edytorski]

przerznięty — dziś raczej: przerżnięty; przecięty. [przypis edytorski]

widno — tu: widać. [przypis edytorski]

zmierżony — uprzykrzony; por. mierzić (kogoś): budzić wstręt, odrazę. [przypis edytorski]

sam, dziewczęta (daw.) — chodźcie, dziewczęta; przykład wykorzystania daw. konstrukcji zdania przyzywającego, por. np. sam tu: chodź tu itp. [przypis edytorski]

moc (daw., gw.) — tu: mnóstwo, bardzo dużo. [przypis edytorski]

która się była odłączyła (daw.) — konstrukcja czasu zaprzeszłego stosowana dla wyrażenia czynności wcześniejszej, poprzedzającej inną, o której mowa dalej; znaczenie: „która się uprzednio odłączyła”. [przypis edytorski]

wszakżeśmy — skrócone od: wszakże jesteśmy. [przypis edytorski]

wiemże ja sama — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy ja sama wiem. [przypis edytorski]

łoza — gałązki wierzbowe. [przypis edytorski]

koleśny — poruszający się na kołach. [przypis edytorski]

jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

nuże — okrzyk oznaczający poganianie: dalej, szybciej. [przypis edytorski]

idźcież — konstrukcja z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż. [przypis edytorski]

zawieść pieśń (daw.) — zanucić, zaintonować pieśń. [przypis edytorski]

żertwa (daw.) — ofiara; u daw. Słowian ofiara całopalna składana na cześć bóstwa. [przypis edytorski]

pono (daw., gw.) — ponoć, podobno. [przypis edytorski]

plecyma (daw. forma) — dziś popr. forma N.: plecami. [przypis edytorski]

zwierciedlić się — odbijać się. [przypis edytorski]

zbudził się był (daw.) — konstrukcja czasu zaprzeszłego stosowana dla wyrażenia czynności wcześniejszej, poprzedzającej inną, o której mowa dalej; znaczenie: „zbudził się uprzednio”. [przypis edytorski]

poglądać (daw.) — spoglądać. [przypis edytorski]

widno — tu: widać. [przypis edytorski]

wskrzesnąć — zmartwychwstać. [przypis edytorski]

urwisz — urwis, hultaj. [przypis edytorski]

posoch — laska z zakrzywioną rękojeścią; pastorał; tu: kaduceusz, atrybut Hermesa, posłańca bogów w mit. gr. [przypis edytorski]

odzyszczesz (daw. forma) — dziś popr. forma 2 os. lp: odzyskasz. [przypis edytorski]

widno — [przypis edytorski]

kędy (daw., gw.) — gdzie. [przypis edytorski]

zajrzyć a. zaźrzyć (daw.) — zazdrościć. [przypis edytorski]

Kypryda (mit. gr.) — przydomek Afrodyty. [przypis edytorski]

kruż (daw.) — puchar, waza. [przypis edytorski]

tużba — tęsknota; por. tużyć a. tążyć (stp.): tęsknić. [przypis edytorski]

kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

wnijść (daw.) — wejść. [przypis edytorski]

wirydarz (z łac. viridarium: ogród, park) — ogród wewnątrz murów klasztornych, zwykle z fontanną a. sadzawką pośrodku. [przypis edytorski]

krużganek (łac. claustrum) — ciągnący się pod murami wewnętrzny, zadaszony korytarz (ganek) wokół dziedzińca a. wirydarza klasztornego, zamkowego itp. [przypis edytorski]

widno — tu: widać, widocznie. [przypis edytorski]

snadź (daw.) — widocznie, najwyraźniej. [przypis edytorski]

miast (daw.) — skrócone od: zamiast. [przypis edytorski]

widno — tu: widać. [przypis edytorski]

widno — tu: widać; można zobaczyć. [przypis edytorski]

paiż a. paiża — mała tarcza używana przez konnicę, u dołu prostokątna a. zaokrąglona, u góry skośnie ścięta, czasem z wykrojem na oparcie kopii. [przypis edytorski]

mieść — tu: miotać, rzucić. [przypis edytorski]

prawdali to — konstrukcja z partykułą pytającą -li; znaczenie: czy to prawda. [przypis edytorski]

chram (daw.) — świątynia. [przypis edytorski]

lodżetta — zdrobn. od: lodżia (wł. loggia), nazwa elementu architektonicznego stanowiącego wnękę w zewn. płaszczyźnie budynku, zwykle otwartą na zewnątrz (a. od zewn. strony przeszklona), oddzielona drzwiami i oknami od pomieszczeń wewnętrznych, używana jako miejsce widokowe, oranżeria itp.; w renesansie jedno- a. wielokondygnacyjne loggie stanowiły element architektury pałacowej; niekiedy wznoszono je jako osobne budowle. [przypis edytorski]

życiem dać gotów — przykład konstrukcji eliptycznej z przestawną końcówką czasownika; znaczenie: „życie [jeste]m dać gotów” a. „jestem gotów dać życie”. [przypis edytorski]

możnaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy można. [przypis edytorski]

kędy (daw.) — gdzie. [przypis edytorski]

per Baccho (wł.) — na Bachusa! [przypis edytorski]

mamyż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy mamy. [przypis edytorski]

hołysz (z ukr., pogard.) — biedak. [przypis edytorski]

korny (daw.) — skrócone: pokorny; por. korzyć się przed kim. [przypis edytorski]

uwiązgł — dziś popr.: uwiązł. [przypis edytorski]

czemuście (…) zostali — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czemu zostaliście. [przypis edytorski]

uwięzgnie — dziś popr.: uwięźnie. [przypis edytorski]

biegą (daw.) — dziś popr. forma 3.os.lm: biegną. [przypis edytorski]

pono (daw., gw.) — podobno; zapewne. [przypis edytorski]

będziem — skrócona forma 1.os.lm: będziemy. [przypis edytorski]

możnaż — konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znaczenie: czy można. [przypis edytorski]

zbroica — zgrubienie od: zbroja. [przypis edytorski]

paiż a. paiża — mała tarcza używana przez konnicę, u dołu prostokątna a. zaokrąglona, u góry skośnie ścięta, czasem z wykrojem na oparcie kopii. [przypis edytorski]

słuchajże — konstrukcja z partykułą -że, tu: w funkcji wzmacniającej. [przypis edytorski]

uszak — architektoniczny element dekoracyjny, występ z linii obramienia w górnych narożach okien i drzwi; poszerzenie obramienia okiennego. [przypis edytorski]

nie maszże — konstrukcja z partykułą -że; znaczenie: czy nie masz. [przypis edytorski]

rznąć — dziś raczej: rżnąć. [przypis edytorski]

widno — tu: widać, widocznie. [przypis edytorski]

którzyście cierpieli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: którzy cierpieliście. [przypis edytorski]

coć było życiem — inaczej: co ci było życiem; co było dla ciebie życiem. [przypis edytorski]

rzekę (daw.) — przestarz. forma 1.os.lp od: rzec; powiem. [przypis edytorski]

Voilà, ma chérie! Ce ne sont pas de bonnes manières (fr.) — Ot co, moja droga! To nie należy do dobrych manier. [przypis edytorski]

nie jestżeś — konstrukcja z partykułą -że pomiędzy tematem a końcówką, tu: w funkcji wzmacniającej i wprowadzającej pytanie retoryczne; znaczenie: czy nie jesteś; czyż nie jesteś. [przypis edytorski]

któram jest — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: która jestem. [przypis edytorski]

jarki — jaskrawy, żarki, jarzący się. [przypis edytorski]

jeno (daw., gw.) — tylko, jedynie. [przypis edytorski]

próżnośmy (…) przyszli — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: próżno przyszliśmy. [przypis edytorski]

snadź (daw.) — widocznie. [przypis edytorski]

lubo (daw.) — choć, chociaż. [przypis edytorski]

nie widno — tu: nie widać. [przypis edytorski]

gwoli (daw.) — dla, z powodu czegoś. [przypis edytorski]

iżeś (…) była — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: iż byłaś, że byłaś. [przypis edytorski]

crimen laesae maiestatis (łac.) — zbrodnia obrazy majestatu; termin z kodeksu prawa rzym. [przypis edytorski]

snadź (daw.) — widocznie. [przypis edytorski]

iżeś (…) zniosła — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: iż zniosłaś, że zniosłaś. [przypis edytorski]

ongi — kiedyś, dawniej. [przypis edytorski]

iścić się — ziszczać się, realizować się. [przypis edytorski]

coć snem było — inaczej: co ci było snem; co było dla ciebie snem. [przypis edytorski]

jeno (daw., gw.) — tylko. [przypis edytorski]

iżem (…) wywiódł — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: iż wywiodłem, że wywiodłem. [przypis edytorski]

iżem jest — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: iż jestem, że jestem. [przypis edytorski]