Bolesław Leśmian

Dusiołek

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

ISBN-978-83-288-7143-4

Dusiołek

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Dusiołek

Szedł po świecie Bajdała[1],

Co go wiosna zagrzała —

Oprócz siebie — wiódł szkapę[2], oprócz szkapy — wołu,

Tyleż tędy, co wszędy[3], szedł z nimi pospołu[4].

Zachciało się Bajdale

Przespać upał w upale,

Wypatrzył zezem ściółkę ze mchu popod[5] lasem,

Czy dogodna dla karku — spróbował obcasem.

Poległ cielska tobołem

Między szkapą a wołem,

Skrzywił gębę na bakier i jęzorem mlasnął,

I ziewnął wniebogłosy, i splunął, i zasnął.

Nie wiadomo dziś wcale,

Co się śniło Bajdale?

Lecz wiadomo, że szpecąc przystojność[6] przestworza,

Wylazł z rowu Dusiołek[7], jak półbabek[8] z łoża.

Pysk miał z żabia ślimaczy —

(Że też taki żyć raczy!) —

A zad tyli[9], co kwoka, kiedy znosi jajo.

Milcz, gębo nieposłuszna, bo dziewki wyłają[10]!

Ogon miał ci z rzemyka,

Podogonie[11] zaś z łyka[12].

Siadł Bajdale na piersi, jak ten kruk na snopie —

Póty[13] dusił i dusił, aż coś warkło[14] w chłopie!

Warkło, trzasło, spotniało!

Coć[15] się stało, Bajdało?

Dmucha w wąsy ze zgrozy, jękiem złemu przeczy —

Słuchajta[16], wszystkie wierzby, jak chłop przez sen beczy!

Sterał we śnie Bajdała

Pół duszy i pół ciała,

Lecz po prawdzie[17] niedługo ze zmorą marudził —

Wyparskał ją nozdrzami, zmarszczył się i zbudził.

Rzekł Bajdała do szkapy:

Czemu zwieszasz swe chrapy[18]?

Trzebać było kopytem Dusiołka przetrącić,

Zanim zdążył mój spokój w całym polu zmącić!

Rzekł Bajdała do wołu:

Czemuś skąpił[19] mozołu?

Trzebać było rogami Dusiołka postronić[20],

Gdy chciał na mnie swej duszy paskudę wyłonić!

Rzekł Bajdała do Boga:

O, rety — olaboga![21]

Nie dość ci, żeś potworzył[22] mnie, szkapę i wołka,

Jeszcześ musiał takiego zmajstrować Dusiołka?

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. bajdała — ktoś, kto lubi bajdurzyć, opowiadać bajki. [przypis edytorski]

2. szkapa — z politowaniem o koniu, zwłaszcza lichym, zabiedzonym. [przypis edytorski]

3. wszędy (daw.) — wszędzie. [przypis edytorski]

4. pospołu (daw.) — wspólnie, razem. [przypis edytorski]

5. popod (daw.) — pod. [przypis edytorski]

6. przystojność (przestarz.) — piękno. [przypis edytorski]

7. dusiołek — demon odwiedzający nocą śpiących i próbujący ich dusić, potrafi przybierać postać jakiegoś przedmiotu lub istoty żywej. [przypis edytorski]

8. półbabek — podstarzała kobieta. [przypis edytorski]

9. tyli — tu: tak duży. [przypis edytorski]

10. wyłajać — skrzyczeć. [przypis edytorski]

11. podogonie — część ciała zwierzęcia znajdująca się pod ogonem; zad. [przypis edytorski]

12. łyko — włóknista tkanka roślinna przewodząca wodę. [przypis edytorski]

13. póty — tak długo. [przypis edytorski]

14. warkło — dziś popr.: warknęło. [przypis edytorski]

15. coć (daw.) — co ci. [przypis edytorski]

16. słuchajta (gw.) — słuchajcie. [przypis edytorski]

17. po prawdzie — prawdę mówiąc. [przypis edytorski]

18. chrapa — fałd skóry otaczający nozdrza. [przypis edytorski]

19. czemuś skąpił — konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: czemu skąpiłeś. [przypis edytorski]

20. postronić (neol.) — czas. utworzony od stronić (unikać czyjegoś towarzystwa); wygnać kogoś, nie chcąc przebywać w jego towarzystwie. [przypis edytorski]

21. olaboga! (daw.) — wykrzyknienie wyrażające emocjonalną reakcję na coś. [przypis edytorski]

22. potworzyć — stworzyć, utworzyć wiele czegoś. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dusiolek

Tekst opracowany na podstawie: Bolesław Leśmian, Łąka, wyd. J. Mortkowicza, Warszawa 1920

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Marianna Czabator, Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska.

Okładka na podstawie: Claude Monet, Île aux Fleurs near Vétheuil, domena publiczna

ISBN-978-83-288-7143-4

Plik wygenerowany dnia 2024-11-04.