Jarosław Klejnocki

IV. Antynirwana

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

IV. Antynirwana

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Data traveler

1. IV. Antynirwana

5. Epigramat niecenzuralny

1. IV. Antynirwana

6. Epifaniania II (modified)

1. IV. Antynirwana

7. Esse, nieesse

1. IV. Antynirwana

8. Hybris

1. IV. Antynirwana

9. Drugi wiersz postróżewiczowski

1. IV. Antynirwana

10. *** [A gdyby tak Pan Zastępów Kyrios Sabaoth...]

1. IV. Antynirwana

11. Izaak milczy

1. IV. Antynirwana

12. Zapowiedziany

1. IV. Antynirwana

13. *** [Powiedz to jedno jedyne słowo]

1. IV. Antynirwana

14. Lament VI

1. IV. Antynirwana

15. Litania IV

1. IV. Antynirwana

16. Litania VI

1. IV. Antynirwana

17. Abraham, przeprosiny

1. IV. Antynirwana

18. Antynirwana

1. IV. Antynirwana

19. Przylądek pozerów

1. IV. Antynirwana

20. Wesprzyj Wolne Lektury

21. Strona redakcyjna

IV. Antynirwana

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

IV. Antynirwana

IV. Antynirwana

Data traveler

Frankfurt Lotnisko Dwa piwa Kiełbasa

(Wurst) Przed wielkim skokiem do Azji

(jedenaściegodzin lotu) Noc Nieustająca

noc (usłużny steward Manfred, miłośnik

śpiewu Edyty Górniak) Jakieś głupawe filmy

kung — fu (gdzie im tam do «Wejścia smoka»)

A potem już bardzo szybko Korea (vivat Lufthansa! )

Jeden ogromny industrial Krajobrazy wyparte z

pamięci Miasto w smogu Tłumy na ulicach

I oddzielenie Jakbym wylądował na innej planecie

opuścił własne ciało (wniebowstąpienie? wziemiowejście? )

Więc chwila tymczasowej radości Bo poza czasem i poza

znanym dobrze znanym światem

Posąg Buddy w klasztorze w środku miasta

Gestem jednej ręki powstrzymuje strach (obawę? )

Drugą ręką zaprasza do śmiałości Gdybym w to wierzył

Gdybym to przyjął byłbym —

Byłbym

IV. Antynirwana

Epigramat niecenzuralny

Nie wypowiadać słowa na, ś*. Nie zapominać o

rannej gimnastyce (ewentualnie jogging). Od

święta tenis. Codziennie multiwitamina. Rzucić

palenie. Z alkoholi tylko wino (czerwone, nie więcej

niż dwa kieliszki dziennie — najlepiej

do obiadu). Kobiety oczywiście krem przeciw

zmarszczkom (te kurze łapki w kącikach oczu).

Raczej margaryna. Nie wypowiadać słowa na «ś»!

Ściśle planować przyszłość jakby się było

architektem. I zawsze powtarzam zawsze myśleć

o cholesterolu.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IV. Antynirwana

Epifania II (modified)

Przejdą burze wiatr Nagły śnieg

w maju roztopi się przez noc Zwinna

jaszczurka przemykająca przez ogród

(obserwuję ją złapawszy ruch kątem

oka gdy wbijam litery w komputer) Tak

samo koty ale nie te z Milanówka tylko

tutejsze swojskie Nic nie znaczące (sama

zwinność i czysta cielesność) Miękkość

futra delikatne pomruki podgardla Reg —

lamentowana przyjemność dotyku Kot

jest kotem nie pojęciem kota Krzesło

krzesłem a umieranie umieraniem

IV. Antynirwana

Esse, nieesse

Jestem tam, gdzie chcę być powiada

Ten, który jest tym, jakim jest Tak

przynajmniej tłumaczy Izaak Berlin

Ta teodycea ma moc interpretacji

Już wiemy: gdzie płonęły stosy ludzkich

ciał Jego nie było Wycofał się niedosiężny

naszym sądom i naszemu pojmowaniu?

Czy może po prostu dał nam wreszcie

nieograniczoną wolną wolę byśmy po

wsze czasy zrozumieli kim jesteśmy?

Pozwolił nam rządzić — do końca — czasem

i historią? Byśmy siali zniszczenie jako

refleks tworzenia?

Jakież to ponure Uwolnij człowieka a ten

natychmiast podłoży ogień pod własny

dom Jakby nie można było ustanowić

czegoś odmiennego

Jeśli jest rzeczywiście Tym Który chce być

jedynie tam gdzie chce to tak naprawdę

jaki wybór dla nas?

IV. Antynirwana

Hybris

Marcinowi

»Tak, przyznaję się. Omotał mnie wicher,

ten posłaniec chaosu. Tak, zdaję sobie

sprawę z własnej winy. Ale miłość nie

zna granic. Jest jak tsunami. Łamie zapory.

Są jednak dni, gdy jestem niemal pewien, że

stałem się igrzyskiem demonów. Wtedy

pochylam głowę i dotykam piersi zaciśniętą

w pięść dłonią.

Ale przecież piękno i dobro nie mogą być

dziełem ciemności. Na takie kuszenie nawet

On, Pan Błędu, Wielki Psuj, nie zyskałby

pozwolenia od Tego, który zgodził się na

próbę Hioba. Każdemu, bowiem, według

możliwości jego. Chyba że mieli rację

Ariusz i Mani. Wtedy biada. Wtedy nie

ma ucieczki, ni usprawiedliwienia.

Jednak nie. To wszystko miało cel i otom

jest u celu. Wciąż w drodze do Damaszku,

ale na rozstajach. Więc ulegam. Prowadź

mnie zatem, prowadź, zaranna gwiazdo. Daj

mi wytchnienie, górski potoku. Na tej drodze,

pełnej kamieni, potykam się. Ale czyż nie lepszy

wędrowiec od tego, który poniechał? Ufam, bo

tylko to mi pozostało. Ocal mnie.*

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

IV. Antynirwana

Drugi wiersz postróżewiczowski

Oto Edyp. Edyp który czytał

Camusa i rozpoznał dzieje Syzyfa

zbuntowanego.

Mówi: dobrze, Niebo. Chcesz

bym zabił ojca swego i

poślubił matkę swoją?

Bym miał z nią dzieci?

Tak więc będzie.

Tak, Niebo. Będę żył długo

i szczęśliwie. Bez wyrzutów

sumienia i nocnych koszmarów.

Moja radość będzie powszechna.

Aż Ty, Niebo, sczerniejesz i

zapadniesz się w sobie.

IV. Antynirwana

* * *

A gdyby tak Pan Zastępów Kyrios Sabaoth...

Gdyby tak (niechby dla żartu próby rozrywki wyzwania)

już dawno odwrócił się Pozostawiając jedynie mokre

ślady stóp na piasku Chwile zanim fale morza zaleją

je ostatecznie i nieodwracalnie (nie będzie drugiego

przyjścia)

Stanąłbym w świetle Wiedząc co jest a czego nie ma

Zrzuciłbym ostatecznie płaszcz Prospera to znaczy

rozstałbym się z iluzją nadzieją A być może także wiarą

Która podobno dźwiga i przewraca trony Pozwala

czuć się — zamkniętym w łupinie orzecha —

władcą bezkresnych przestrzeni

Gdybym wiedział mógłbym porzucić barkę po przeprawie

przez rzekę Nauczyłbym się klaskać jedną dłonią Posiadłbym

umiejętność zapominania o sobie Umiałbym oddać się innym —

zwierzętom i roślinom które i tak nie potrzebują mojego ciepłego

oddechu

Taki byłbym gotów Słońce jednak za obłokami a światło

przymglone

Odebrana czytelność znaków Ach jaka niepewność Jakie

pragnienie

A gdyby a gdyby powtarzamy

Znaki tylko mamy

IV. Antynirwana

Izaak milczy

Wracają z ziemi Moria Idą

trzy dni I milczą Milczą

Abraham bo cóż ma powiedzieć?

Przeszedł jedną próbę ale nie

przeszedł drugiej Jest trochę

oszołomiony i trochę podekscytowany

Błogosławił mu Pan A Izaak?

On też milczy Rozpamiętuje

Jego Ojciec wybrał Boga Nóż

już wisiał gotowy Ojcze jakże

mogłeś mnie tak zawieść chciałby

rzec ale słowa nie przechodzą

mu przez gardło Komu teraz

zaufa Izaak? W którą stronę spojrzy?

Ojciec i Syn wloką się więc w

goryczy podszytej zwycięstwem

(I tylko ten wiatr)

IV. Antynirwana

Zapowiedziany

Mieszkałem w jej ciele A teraz szybuję

Jestem cząstką obłoku Lśniącym opiłkiem

w ogonie komety Cieniem jaki rzuca mgła

na przemoknięte zbocza Pozostawiłem ich

Znów samych Widzę jak spacerują z psem

Obejmują się I choć nikt nie słyszy mówią

do siebie szeptem Zapowiedziałem

swe przyjście Ale nie Jeszcze nie teraz

Czemu, nie powiem To tajemnica Tymczasem

czuję w nich kolce rosnące do wewnątrz

Nie umiem współczuć bo moje ciało nigdy

nie poznało bólu Chciałbym żeby wierzyli

że wszystko ma sens i swoje uzasadnienie

Nad ich głowami tańczą małe ogniki

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

IV. Antynirwana

***

Powiedz to jedno jedyne słowo Wypowiedz je To które

wyszłoby z twoich ust gdybyś stał na wielkiej skalnej platformie

ponad norweskim fiordem (sześćset metrów w dół do wody)

Które wyrwałoby ci się z piersi znad pokładu lotniskowca

(jesteś sam wokół tylko szalejąca piana oceanu) Które

uroniłbyś nad grobem rodzinnym Które powiedziałbyś

ukochanej już po wszystkim (gdy dyszycie spoceni) Które

zabrzmiałoby echem w pustej świątyni Które wieńczy całość

Gdybym miał wypowiedzieć to jedno jedyne słowo

Powiedziałbym:

współczucie

IV. Antynirwana

Lament VI

Idzie król królów Miękki jego krok

A ty opuściłeś go bo szukałeś perły —

w rozbitym kamieniu pod ściętym

drzewem — wszędzie wszędzie wszędzie

Za tobą otchłań (jak zawsze jak zwykle)

I sen o drabinie (co zostanie z tej walki?)

Nadejdzie dzień kiedy to co pomieszane

uporządkuje się Co zakrzywione wyprostuje

Co zagubione znajdzie Co dalekie stanie się

bliskie Co nie twoje będzie twoje Co rozdarte

zostanie zaszyte Co utracone powróci

Na razie tylko blizny abyś zapamiętał

IV. Antynirwana

Litania IV

Czymże jest człowiek by o nim pamiętać

Obraca się świat Martwe wrzeciono

Czemu stoisz z daleka Niewidzialny

Ukrywasz się w czasach niedoli

Powiedź mnie drogą sprawiedliwych

Podnieś z upadku abym się nie zgubił

Uchroń mnie schowaj Otocz słowami

Jak srebro przetoczone Jasne Dźwięczące

Bądź przy mnie gdy wyszeptam: Obłoki

Piękne moje obłoki jaka radość Lekkość ziemi

Dotknij mnie abym umiał rozpoznać

Ale zamknij me usta kiedy będzie trzeba

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

IV. Antynirwana

Litania VI

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu

Nie śpię i nie śnię Czuwam Żyję Trwam

Niczego mi nie brakuje Jestem nasycony

Wszystkiego pragnę Chce zamieszkać w domu

Bramy podnoszą swoje wierzchy

Na mojej twarzy cięcie bicza

Na morze rzucona moja tratwa

Na mojej skórze pręgi

Chodzę wezwany po tym pustym wnętrzu

Na moich rękach trąd

Poddaję się próbie nerek i próbie serca mego

Na moich oczach zaćma

Na skale wznoszę twierdzę Drwię z nieprzyjaciół

Na mojej szyi ślad obroży

Obym nie zaznał wstydu gdy przyjdzie rozliczenie

Obym odnalazł wyjście z miasta utrapienia

IV. Antynirwana

Abraham, przeprosiny

Mało śpię i czytam Sorena Kierkegaarda

O drabinie do nieba i człowieku na niej

Jakąż siłę musi mieć ten kto zaryzykuje

Przyjmie ostateczność i pochyli głowę

Przepraszam cię Abrahamie za pośpiech

i gniew Podziwiam twoją ufność chociaż

jest nieludzka Zazdroszczę ci mocy lecz

boję się jej Ona prowadzi do zwycięstw

które przetrwają Historię Ale rodzi też

zbrodnię bo nie każdy jest wybrańcem

Dla siebie zatem wybieram drogę

pośrednika wolności Aktora drugiego planu

Bez którego sztuka nie mogłaby się odbyć

Ale którego nie będzie oklaskiwać żaden

widz skupiwszy swą uwagę na prawdziwych

bohaterach Widzisz Moim nauczycielem

był Pan Cogito Pełen wątpliwości człowiek

ze Środkowej Europy Miejsca gdzie zapach

dawno palonych ciał wciąż unosi się nad

łąkami Dlatego nie mogę nie umiem nie

potrafię tak wierzyć Choć tak bardzo

chciałbym A ponieważ kazano mi wybierać

więc wybieram dziecko Przytulam Izaaka

pozostaję głuchy na wezwanie Tak

IV. Antynirwana

Antynirwana

Wszyscy powrócą Wróci każdy szczegół ziemi

Kwiaty Eufratu wrócą Pierścienie egipskich

księżniczek Pot na karku Spartanina Lśnienia

ostrzy bagnetów (gwardie idą w rozsypkę Cesarz

traci złudzenia) Las arkadyjski Dionizos jako maleńkie

dziecko Te miliony spalone wstające z popiołów Lichtarz

na stole Brylant malowany we Flandrii I zmartwychwstaną

kule wbite w potylice I liść oleandra zgniły I kieliszek z serwisu

Wszystko stoi za drzwiami w niepojętej mnogości

Wróci mój ojciec niebożę Być może lepszy I ja wrócę do p oczątku Do źródła Do pierwszego błysku Wyzbyty skaz Dobry dla zwierząt i ludzi Uśmiechnięty do dzieci Stanę przed drzewem by jabłko mogło rosnąć do Końca

IV. Antynirwana

Przylądek pozerów

Dla Pawła

No więc jak to jest proszę pana Żadnych

zakrętów Żadnych deklaracji Idziemy nie

tam gdzie znane poetki Swoją drogą czemu

nasi współcześni poeci piszą o nas —

nadając swoim bohaterom prawdziwe nazwiska

Jakby układali pitaval albo raczej kronikę

Kronikę wypadków rzecz jasna Kronikę zapowie-

dzianej śmierci To takie żałosne Zaczyna się

od wieczoru autorskiego a kończy na pijatyce

w bramie (Bramie) Powtarzalny scenariusz

Znajome wyczekiwanie Do obrzydliwości Do zachwytu

Ach te legendy Legendy młodej jeszcze Polski

I to nasze rozproszenie Czymże bylibyśmy bez niego?

Profesorami wyższych uczelni? Znakomitymi chirurgami?

Obrońcami w procesach o przyzwoitość? No więc jak to jest

proszę pana Bo trzeba odpowiedzieć Bo to krótkotrwałe

zawieszenie jeszcze trwa ale już zbiera się officium

Nakręca wielki zegar rozlepia obwieszczenia A my

w przejazdach Stąd — dotąd Albo dalej Ciągle w jakichś

iluzjach maskowanych cynizmem Jezus jest z Tobą’

szepcze brzydka nastolatka gdzieś na peronie dworca

A może to tylko trzecioplanowa bohaterka którejś

kultowej powieści jeszcze jednego kultowego

pisarza? «Nie czuj się z czegokolwiek zwolniony»

mogłaby równie dobrze wymamrotać A ty tylko

ruszasz naprzód Jasne Jezus jest z nami

wszystkimi

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/klejnocki-elegia-na-smierc-szczegolow-iv-antynirwana

Tekst opracowany na podstawie: Jarosław Klejnocki, Elegia na śmierć szczegółów - wiersze wybrane, wyd. K.I.T. "Stowarzyszenie żywych poetów", Opole 2012.

Wydawca: Fundacja Wolne Lektury

Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Herbstlandschaft. (Beschreibung lt. Quelle), Fanny Churberg, domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2025-10-29.