Jan Lemański

Nokturn

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nokturn

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Nokturn

Pudel, w psim świecie mędrca cieszący się sławą,

Że tłuste z alfabetu wywęsza litery;

Kundel, co zwykł urągać niepojętym zjawom —

Więc krytyk, dalej Buldog z wejrzeniem megiery[1],

Obraz cnoty i statku — i Jamnik, co szparko

Dołki kopie, jako też drobniejszy psi ludek,

Powstawszy z materaców lub wylazłszy z budek,

W noc, zwolnione z oków,

Jęły szczekać na księżyc.

— Sam!

— Taki odludek!

— Tylko w gwiazdach, śród obłoków!

— Toteż nie ma zdrowej cery!

— W rzeczy samej!

— Jak cytryna wygląda!

— Która ma plamy!

— A jak niegrzecznie

Ku nam wypina okrągłość ronda

W tak zwanej pełni!

— Taki zarozumialec!

— Nie zna, co bud kadry!

— Objętość zmienia!

— Ma jakieś kwadry[2]!

— Młodzież uczy rozmarzenia!

— Nic wart społecznie!

— Najzupełniej!

— Lada świeca ma więcej uspołecznienia!

— A już porównać nie da się z latarką!

— Podczas zaćmienia tli się,

Że wstyd by było ogarkom!

— Albo znów, gdy nów,

Tak źle przyświeca,

Że choć wal w gębę!

— Rzekłbyś, iż chlubi się,

Że oświatę śćmił nocnym Markom[3].

— Dojąłbym ci go zębem,

Ażby mi posoką z nieba lunął...

— Cóż, kiedy wysoko!

— Kto z nim tam wskóra!

Tak co noc wybucha, to cieniej, to grubiej,

Z ziemi do księżyca

Niechętny zgiełk wrzawy

Psich synów,

Z których tresura

Wytrzebiła ducha.

Ten go oto pies gubi pod kijem

W czas prędki,

Ów go dla kęsa strawy

Powolniej zatraca,

W miarę gdy tyje,

A inny — dla obroży malowanej w cętki,

Lub dla materaca,

Ten wreszcie żywić ducha wcale nie ma chętki.

Świeć im kat!

Stryk nie minie psiej kamaryli[4].

Jej mniemania szczekliwe

Gasną tam, w wyżynie,

Skąd księżyc jasne lice chyli,

Niemy,

Jako świetlana myśl i cicha

Nad padołem,

Nad ziemią, która pono jak wszystko

Co ziemskie, czyli kobiece,

Przyciąga społem i odpycha;

Mórz mu łono odsłania

W pierś wydęte

I psów mu szle ujadania —

Tu westchniemy...

Z astronomów to wiemy, że przed iluś laty

Księżyc z ziemią był żonaty,

I wspólnie upędzali się wokoło słońca.

Niech kryje milczenie,

Żali miły był związek ten,

Czy wiercenie się to wspólne,

Czy ta jednia —

Dość, że siła odśrednia,

Alias[5] dusza bryły,

Wyrwawszy go z ziemskości, rzuciła w przestrzenie.

Tam, choć łatwiej mu bytu

Przenikać istotę,

Choć bliższym jest końca

Czy może rozkwitu nowego,

A przecież nieraz czytasz z bladych lic księżyca

Tęsknotę,

I że go mami wiecznie

Ta ziemia ziemska, z mierzwą[6],

Marglem[7], błotem,

Nawet z jej psami.

A kiedy nocna cisza w nim żałość podsyca,

Wtedy ziemską szatę

Jej olśniewa,

W srebrne jej opony

Marzenia stroi,

Aż mu zalśni majestatem.

Oto dom, z gliny lepiony,

Stoi ziemski,

Jak proch widny mu z bezbrzeży;

Oto ze ścian, ścieka lama[8],

Mieniąca się od pozłoty;

Oto dach tam leży, jak głowa

W koronie, w której lśnień tkwią groty

Strzeliste, i płonie

Licha nad nią gałązka drzewiny

I zda się berłem.

Tak muszla perłowa

Proch obleka w perłę.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. megiera — mit. gr. jedna z trzech furii piekielnych; ogólnie: jędza. [przypis redakcyjny]

2. kwadra — faza Księżyca, podczas której widoczna jest połowa półkuli. [przypis edytorski]

3. nocny Marek — aluzja do przysłowia: „tłucze się jak Marek po piekle”. [przypis redakcyjny]

4. kamaryla (z hiszp.) — tu: „godna kompania”, klika. [przypis redakcyjny]

5. alias (łac.) — czyli, innymi słowy. [przypis redakcyjny]

6. mierzwa (gw.) — zgnieciona słoma, używana najczęściej na ściółkę lub naturalny, organiczny nawóz, gnój. [przypis edytorski]

7. margiel — rodzaj gliny. [przypis redakcyjny]

8. lama — tkanina o osnowie jedwabnej, używana dawniej do ozdoby bogatych strojów, szat liturgicznych i do dekoracji wnętrz; złotogłów. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/lemanski-nokturn

Tekst opracowany na podstawie: Młoda Polska. Wybór poezyj, oprac. Tadeusz Boy-Żeleński, wyd. drugie, Wydawnictwo Zakładu Narodowego imienia Ossolińskich, Wrocław 1947.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Łukasza Jachowicza. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paulina Choromańska, Katarzyna Dug, Emilia Radlak, Aneta Rawska, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Thanasis Anastasiou, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.