Karol Maliszewski

II. Liryka lokalna

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

II. Liryka lokalna

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. W górę rzeki

5. Ludzie po drugiej stronie

6. Albo albo

7. Jesteśmy

8. Jak księżyc

9. I aż do bólu. Ciemność

10. Napełnili przydeptali

11. Podobna trasa

12. Liryka lokalna

13. Wstyd. Miasteczko górnicze czeka swego końca

14. Przez Słupiec płynie rzeka Dzik

15. Kościół w Drogosławiu

16. Październik

17. Ciepły grudzień

18. *** (Jak igła do zszywania owiec)

19. Zimny styczeń

20. Kwaśny luty

21. *** (Bóbr wzbiera)

22. Piosenka z końca lutego

23. *** (Wspiął się i patrzy w bystrza Woliborki)

24. Oda

25. Jak u nas w południe

26. List czytelnika z Wałbrzyskiego

27. Bez światła

28. Prosta historia

29. Wesprzyj Wolne Lektury

30. Strona redakcyjna

II. Liryka lokalna

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

W górę rzeki

Kamieniem się staje dotykane próchno

Świeci we mgle wypalany trawnik

wydawało mi się że znam mowę ptaków

ale w tym lesie jakoś wszyscy zmilkli

odjęło im mowę dodało mi skrzydeł

wyszło z płomienia płomień wił się w dłoniach

bił skrzydłami o ściany wiersza

zamierał na ustach jak kwiat kasztanowca

poobłoczna piana na gałązkach słów

„już po mnie” mówiło się bo tak było modnie

przede mną góra do zdobycia

mgła do rozproszenia miłość do zabicia

wypełzały z tej czaszki jaszczurki przeznaczeń

po równo obdarowani odchodziliśmy

do swych kruchych zajęć

pamiętam chciałeś być księdzem

teraz się męczysz na odległej plebanii

chciałem być tym który ucieka

co to ma znaczyć pytałeś

właśnie chciałem znaczyć tyle co hieroglif

metafora gnoma być i nie być

znikać wymigiwać pysznić się istnieniem

a co Bóg na to pytałeś

Bóg wiele wybaczy i przepuści przez palce

takim jak ja

są to boskie eksperymenta eskapady ekstrema

musimy być na przekór płynąć w górę rzeki

należało pragnąć goręcej należało goręcej pragnąć

należało

Ludzie po drugiej stronie

Ludzie po drugiej stronie ulicy,

gdy mi przywożą węgiel

i podnosi się mgła,

z zapartym tchem śledzący

manewry multikara.

Wreszcie wpasowuje się

zmarzniętą dupką w secesyjną bramę,

by wysrać tonę lub dwie

na środku korytarza.

Taki jeden liczący na miał

czai się z workiem.

Niemowa kręcący głową,

przekonany, że gość urwie lusterko

na gzymsie, ale jednak nie.

Starsza pani w filcowych botkach

z opieki społecznej

metalicznym głosem dworcowej szczekaczki

coś mu tam oznajmia,

a mnie pyta, kiedy się to wszystko skończy.

Wszystko to się dawno skończyło,

teraz żyjemy w kawałkach wszystkiego,

w bryłach. Nie chce mi wierzyć.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Albo albo

Albo gonić skurwysyna, za

przeproszeniom, co uciekł

obronie, zrobić go na szaro

i dobrze wrzucić

chłopakom. Drzeć się jak opętany

po tym golu, a potem chodzić

po górach zachrypnięty

i po kolędzie (za kolesia,

który się oberwał) też.

Albo jeździć rowerem po dziurawych

mostach, pisać wiersze,

palić papiery po zmarłym

dziadku i zobaczyć to

niesamowite zdjęcie Chruszczowa,

a to wujek Edek. Nosić dzieciaka

i odwzajemniać jego przytulanie,

poklepywać żonę po następnym

brzuchu. Kochać się z tym brzuchem.

Wszystko.

Jesteśmy

Jeszcze lokówka ciepła, rozrzucona bielizna,

niewyłączone radio mówi,

że Okocim sześćdziesiąt. Stan wód

i uczuć, jak to w lutym.

Nadgryziona bułka, pomarszczony

dywan, okno mieni się nagłym

słońcem. Byłaś tu przed chwilą,

teraz jesteś w pracy.

Co uchyliłaś, zostanie uchylone.

We mnie mieni się przestrzeń,

wirują: śluz, ślina, sine

krople z sutków. To się chyba nazywa uśmiech losu.

Pojawił się wreszcie na twarzy, prysnął w okulary.

I zapach, smak tego, co się dzieje.

Jak młode zboże rozgryzane wolno.

Szum wokół nas; z gołębi, obłoków,

z płatków sadzy i skóry. Jesteśmy

jak niecierpliwe pukanie dzieci,

odwołane lekcje nieznośnej gramatyki.

Jak księżyc

Znów krew w misce. Kiedy minął miesiąc?

Rozpięta bielizna kołysze się, koi mnie

widok muru z wyjętą znów cegłą.

Biaława kość świtu, długo ją ssały

bezdomne kundle, tłucze się w zaułku —

co stąd, a co nie stąd,

jaki świat opiewać? Zerkać

na zegarek, patrzeć na termometr,

kpić z tutejszych chmur, ruin,

brzóz i kasztanów. Rzadko

skrzydło wzlatuje: wzgardliwe

wzruszenie ramion, rozgrzewa powietrze

regularne słońce; panika w oczach... jak-się-życ;

i znów krew, szybki oddech

paruje nad miastem, mgła z niedomówień,

ze wspólnych ust.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

I aż do bólu. Ciemność

Poczekalnia pełna głosów

głosownia nastawnia języka

wyobraźnia sprawdza bilety słów a konduktor

jest wierszem Benna pt. „Składnia”

czytanym przedwczoraj Otarty o mur do krwi

stoję za chlebem drugorzędny poeta

rozstrzelany drukiem pszenny czy żytni Nie wiem

Polsko jesteś dziwna te głosy każą mi Ciebie

kochać ze wszystkich stron Wzgórza

w jaśminach zapach poranka Przeskakuję

z wiersza na wiersz tak się nie robi ja wiem

Ze swojego wiersza na wiersz kolegi i pytam

czy jestem zepsuty jak mówią do rdzenia

do szpiku zwątpienia do ostatniego słowa

które trąci w kręgosłup i runę

(o poczekalnio pełna głosów!) w szum wodospadu

w szelest węża na ścieżce A to tylko mój

syn nienarodzony wyplątuje się ze ścieżek

pościeli sunie przez poduszkę jak żuk

trącając bosą stopą strunę napiętego

czuwania i aż do bólu ciemność jego krzyk świeca

szukająca płomienia

Napełnili przydeptali

(z cyklu „Noworudzkie noce”)

Zatrzymana kropla

nim konieczność

zaklnie ją w mętne świecidło

bursztynu albo w wiersz

nim znajdzie się w muzeum

oprawiona w srebro

opatrzona komentarzem

wchodzę w tę kroplę

z całym dobytkiem inwentarzem

dzieci idą za mną żona

stoły krzesła tapczany

półki z książkami

niosę na ręku najmłodszego dzieciaka

jego krzykiem nabrzmiewa błona

zatrzymanej kropli

aż pęknie

a my wylejemy się na bruk

jak ropa i osocze

znowu bez mieszkania

i poczucia czasu

a on krzyczy

bo musi bo w poprzednim

pokoleniu zaliczył komorę

gazową i wkładali mu

do odbytu rozżarzone stopy

metali szlachetnych

szlachetni panowie

Schlapke Braun Wolff

kto mówi o zbrodni

chodziło o rozwój nauki

a potem siedmioletnią

wiecznie otwartą buzię

napełnili igliwiem i piaskiem

przydeptali

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Podobna trasa

Było jak wtedy, gdy jechałem na pogrzeb wujka

Adama do Makowa i wieniec telepał się w bagażniku.

Październik rześki, wyrazisty.

Podobna trasa. Favoritka mruczała czule,

wpadając z wiatrem w głębokie doliny;

jechałem sam i czułem się potrzebnym

ogniwem w łańcuchu wieńców, ciał

i trumien suwanych do przodu.

(Chciałbym widzieć te trumny

z samego początku.

Właściwie nieraz je widzę.

Czemu, głupi, biegasz

w nocy po mieszkaniu —

pytają potem.

Tak jakoś się zrywam).

Liryka lokalna

Ścięty w polu stary sad,

czarne pieńki w ustach krajobrazu;

rumian zakwitł (jeszcze raz),

błędny ognik ciepłych listopadów.

W Wambierzycach cztery dzwony

złożone do grobu; głuche stoją

w szczerym... Uderzam kamieniem,

syn poprawia z drugiej;

zapomnianym imieniem,

chyłkiem, miedzą, wzgórzem

przeciska się jęk.

„Idźmy. Kogoś boli”.

Wstyd. Miasteczko górnicze czeka swego końca

W dniu, w którym otrzymałem zaproszenie

do wzięcia udziału w dyskusji o przemocy, razy

sypały się gęsto w wielu szkołach świata.

Ojciec Łukasza C., zajrzawszy do

podsuwanego przeze mnie dziennika,

dopisał się do długiego szeregu

wkurwionych ojców. Chłopak smarkał krwią.

Ja cię chyba zabiję. Dość mam tego wstydu.

Dwa lata temu matka Łukasza C. musiała

wzywać pogotowie. Czuję ból w całym

ciele, podskórne dzieciństwo.

Rozbieraj się. Ale za co. Rozbieraj się,

ty już wiesz za co.

Nie wiem do dziś. A kiedy na wuefie

Rafał D. kryje się po kątach

i nie chce wyjść z szatni, wiem, że dziś znowu

przyniósł wytatuowaną na skórze mapę

niedoszłego powiatu. Jego ojciec krzyczał

na zebraniu, jesteśmy prowincją,

będziemy jeszcze większą. W prowincjach

bólu mieszka strach. Ja cię chyba zabiję,

dość mam tego wstydu. A kopalnię i tak

zamknęli. „Przemoc jest tam, gdzie nie ma Sensu”.

Paweł A. nie chce się przyznać. Wreszcie

wybucha płaczem. Tak, robi to codziennie.

Matka musi klękać, a potem pełznie

po podłodze. Ojciec każe mu patrzeć,

jest ciągle pijany. Paweł moczy się w nocy,

ma kłopoty z nauką. Szkolny pedagog triumfuje,

teoria konweniuje mu z przypadkiem. Śnieg,

śnieg na te rany. W kwietniu? Cichy,

zalękniony śnieg. Pójdziemy go deptać,

chłopaki. A jutro w kosza z siódemką.

Dopierdolimy im. Jak nie tak, to inaczej.

Jacek F. wie, że ma faulować.

Marcin B. mówi coś o egzaltacji.

On jest nowy. Będzie uczył wosu.

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przez Słupiec płynie rzeka Dzik

Przez Słupiec płynie rzeka Dzik

przez moje serce jeszcze dziksza

bardziej brudna Osad lśni

w wierszach W ustach dym

z hałdy nad miastem

Daj mi znak może kaszlnij

zrozumiem że cię tu tytko

ta jabłoń trzyma Dziadek

ją sadził w kącie podwórza

szczaw (co porasta stromą stronę

wzgórza) znika w pyskach koni

pasących się z namysłem

i tną gzy Chodzi po opłotkach

cień chmury rozdartej jak ty

albo schizofrenik Następny człowiek umarł

pogoda się nie zmieni Weź gałąź

sosnową i połóż na ranę.

Kościół w Drogosławiu

widziany przed odlotem

Rozalii Linke, Marii Sztorch,

skłóconych sąsiadek,

które pogodził cios

niewidzialnej włóczni —

anioł się uwijał za dwóch,

las pod oknem niemiał i głuchł;

widziały czerwony, stromy dach,

z bliznami okien uniesionych jak brwi,

odlatywała od korpusu jak głowa

sygnaturka drżąca, nerwowa;

coś było z powietrzem nie tak,

dawany i powstrzymywany znak,

nie czuły w sobie plusku krwi,

nigdy nie były na takiej mszy.

Co chcesz powiedzieć,

wykrztuś teraz —

z księgi doliny robi się książeczka

szybko wkładana do kieszeni płaszcza;

i ten inicjał, pokrętna litera

z czerwonych cegieł. Kościół w Drogosławiu

widziany z wysoka.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Październik

Cóż, bez tej lipy niebo

byłoby bezradne jak syrena na skraju

złomowiska, na rozbieranym wiadukcie

śpiew lokomotywy.

Księżyc w serii znaczków na niebie —

ząbkowane Haiti,

rozwarty seks malwy; i głos:

„nie jesteś poetą krajobrazu, wypierdalaj”.

I coś się ze strumieniem oddala, oddala

sens i przybywa z daleka:

stanąłem u ujścia, rzeka

skojarzeń ma cofnięte źródła.

Wypłynąć jeszcze tej nocy

z tornistrem pełnym książek,

na zbutwiałej tratwie wić mały ból

języka, który chciałby lizać

szron na różach, pokrywach śmietnika.

Ciepły grudzień

Ani i Jurkowi

„jastrząb kwilił, co rozwścieczało psy.

krzesło w rzece. kry”.

Tu szedłem, a tam dosłownie

leżałem pod brukiem, pod pianą liści

bitą na asfalcie: oddech ziemi

strofował mnie, naprowadzał —

zaczynały się schody, korytarze.

Tak się leży, tak układa,

wyrównuje oddechy ze wszech stron —

w sobie. Tak się widzi kroki

od spodu, przeczuwa podeszwy; podejrzany

wiatr. W zajezdni dużo flag.

Trochę szedłem, ale coraz bardziej

obraz zachodził w głąb. Zachodziłem,

zaszedłem, stoję nad otwartą

myślą: w notatniku zaciskał się

rząd, gwar brył. I sny.

Kręto, przestrzennie, lustrzanie.

***

Jak igła do zszywania owiec

lśni w szronie wieża kościoła w Głuszycy

i są jagnięta na wzgórzach

zziębnięte, zdziwione.

Więc to ty jesteś, świecie.

o którym tyle szeptano we krwi.

I trzeba skubać to szare, szkliste.

Białe strumykami w dół, będzie pluskać.

Czarne, okopcone sunie

po wiadukcie. Koń przejechał.

Skąd wiem, że koń? Każdy widzi

dwukółkę, bat, parujący asfalt.

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Zimny styczeń

Kasi i Jarkowi

I otrząsną perlistym śmiechem

szadź z opłotków; ja nie wiem,

kto te dzieci robił,

i w jakiej pokorze. Są

na wzgórkach: między parowy

wpada krzyk nerwowy,

roztrzęsiona sanna. Z drogi, z drogi.

Zbocza lśnią jak śledzie.

Chcą połamać nogi

przechodnia, co zatrzymał chwilę:

hałdę, rzekę; w pomarszczony obłok

ciężko kasztan wchodzi, rozsypując obrok.

Wozy wypełnione węgłem

suną w głąb doliny.

Pęka serce mrozu

nad kamieniołomem: zgrzyt stalowej liny.

Kwaśny luty

Oldze i Romkowi

Gdy nie dają szans rozbudzone dzieci;

albo to jest najważniejsza szansa.

Zapal, wcześnie zapal;

palę arkuszami zeszłorocznych ocen.

Jeszcze wcześniej uderzenia, trzask —

pojemniki na śmieci opróżniane w śnieg.

Kto żyw w nieznanej ciemności

przeszukuje teren Martwej

i przyległych; natkną się na psa czy nie...

Popiół, wszędzie popiół,

rudoszary ślad po wcześniejszych,

teraz dumnych ze swego pióropusza.

Nad dachami wpada w poślizg wiatr

jak cuchnący oddech chorego olbrzyma;

otrzepuję się z sierści, ciemność trwa —

a właściwie trawi resztki. Potem blask.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

***

Bóbr wzbiera. Mijam go po drodze.

I on mnie mija.

Ileż podmytych kurników,

upadłych płotów z wikliny!

I nie masz nikogo, który by opisał

brudne dzieci wpychające fotel

w żuka i konia bez głowy.

Rodzina się przenosi bliżej biedaszybów.

Zima nie ma końca.

Piosenka z końca lutego

Czytanka świata otworzyła się tu

na obrazkach z zimy

i pan nauczyciel zza chmur, zza brzóz

wyjaśnia wszystkim, co my tu robimy.

Widzicie, dzieci, poranek lutowy

w pewnej części Sudetów Środkowych,

na krańcach horyzontu gorzki róż

przechodzi w śliwkowy, i staje się już

coś nietutejszego: wrastają w szadź

łzy Matki Boskiej lub kogoś takiego;

pejs starozakonnego, kieł ziemniaka

gdzieś w kącie kuchni nieba —

tyle o księżycu. Z prawej krzyże cmentarza

i główkę krokus wynieść się odważa

na światło, mróz, lodowe pęknięcia.

Dzięki, światło, za światłość —

to głoska różnicy,

ale nam pozwala wychynąć z piwnicy.

***

Wspiął się i patrzy w bystrza Woliborki

pies wyrzucony wcześniej z samochodu —

czy widzi twarze, co przestały kochać,

może przyszłość świata, podkulony ogon —

samotny na wietrze, zjeżony,

przekrwiony jak oko,

którym widzi nurt —

bo jego rzeczy zostały pod wodą,

miał tam dokumenty,

smyczkę i kaganiec;

rzeka robi zdjęcia i podaje dalej —

wścieka się na pianę,

gryzie łańcuch brzegu.

*

To jest wiosna,

gdyby ktoś nie wiedział;

coraz więcej psów

wpatrzonych w ciemną wodę.

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Oda

Mariuszowi Grzebalskiemu

Psy wskakiwały na mur, liżąc

twoje ślady; liście podrygiwały w tańcu;

rzeczka w Sudetach jak Potomak w marcu;

stygnące stygmatyczne znaki

na pełznących zboczach —

smutne ogniska, przy których ludzie

z opuszczonymi głowami

na krawędzi obłoków. Wiatr wiał,

ale słychać było niechęć

i zrzędzenie losu;

stało, co się miało ruszać,

co się kiedyś ruszało

w dzieciństwie, śniło

Psy wskakiwały na mur, liżąc

twoje ślady

Jak u nas w południe

Zygmuntowi Krukowskiemu

Pukają do drzwi

krzyczą przez kruche literki

otwórz się odłóż

to co chciałeś wypowiedzieć na marne

nie wracaj do tych samych słów

odnawiaj się chłopcze

ta ścieżka zachęca

wysoka trawa czyha

hałda cmentarz zasypuje cicho

świadkowie Jehowy

nadchodzą z Miedzianki

sztuczne kwiaty w majolice

a Jezus jak Nike

bez oka

bez jednego skrzydła

bo prawda z braku się bierze

prawda bezskrzydła

ślepa

pukają do drzwi

szarpią za sznur

który nie dorósł do pętli

pokazują flachę pęto kiełbasy

chcą ode mnie więcej

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

List czytelnika z Wałbrzyskiego

„Na tyle listów chciałem odpowiedzieć

grzecznie. Trzydzieści siedem lat byłem

miły. Szkoda, że to się skończyło.

Trudno to nazwać transgresją.

Kupa gnoju, którą chciałem toczyć

w jakiejś formie, np. kuli,

okazała się za wielka.

Po prostu”.

Bez światła

Są odpływy światła, psują się baterie,

siada akumulator w starym szewrolecie,

gasną jarzeniówki, zawijas neonu

wyłamuje szereg —

i znów chwila zamknięcia dopływu,

łapiemy powietrze, przeskakuje iskra

ze stryja na tego niżej na zdjęciu

w parafii. Nie martw się, siostro,

poznacie go po bielmie

łamiącym się na widok, na blask.

Przymrużcie już oczy, o tak.

Wiertarki w ogrodzie, silniki w piwnicy

ściągają od nas z góry najwięcej energii.

Parujemy niewytarci, chyba utrwaleni.

Prosta historia

Do tylu kościołów wchodziłem

daremnie, gipsowe figurki śmiały się ze mnie...

Pozostawione dzieci płakały.

resztki Boga trzeba było wyskrobywać

z ich zabłoconych kurtek,

ojciec buszował w knajpach, nawiedzał dziwki,

świat oddalał się jak chybotliwy wagonik

bez konduktora, bez maszynisty;

potem takie same dzieci spotykałem

w szkołach, uczyłem je poprawnej pisowni

własnych nazwisk, wpatrywały się we mnie

jak w maszynistę, wybierałem z nich

najlepsze do składu na mecz

z sąsiednią biedą i kiedy obrzucały się błotem

na boisku pod hałdą, miałem łzy w oczach.

Wiem, miało być o Bogu.

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest udostępniony na licencji Licencja Wolnej Sztuki 1.3

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/maliszewski-zdania-na-wypadek-liryka-lokalna/

Tekst opracowany na podstawie: Karol Maliszewski, Zdania na wypadek. Wiersze wybrane, red. Radosław Wiśniewski, Klub Integracji Twórczych Stowarzyszenie Żywych Poetów, Brzeg 2007.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl).

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Kopeć, Aleksandra Sekuła.

Okładka na podstawie: Cab in the Rain, Józef Pankiewicz (1866–1940), domena publiczna

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.