Cyprian Kamil Norwid

Epos — Nasza

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Epos - nasza

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. I

5. II

6. III

7. IV

8. V

9. VI

10. VII

11. VIII

12. IX

13. X

14. XI

15. XII

16. XIII

17. XIV

18. XV

19. Przypisy

20. Wesprzyj Wolne Lektury

21. Strona redakcyjna

Epos — Nasza

1848

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

I

Z którego dziejów czytać się uczyłem,

Rycerzu! — piosnkę zaśpiewam i tobie.

Wysoki, właśnie obrócony tyłem

Do słońca, które złoci się na żłobie

I, po pancerzu przebiegłszy promieniem,

Z osieroconym bawi się strzemieniem...

II

Liców[1] twych — wyznam — opiewać nie mogę,

Bowiem rozlałeś profil swój na wielu.

Lecz serce? — czuję — i podzielam trwogę

O bohatyrstwo... stary przyjacielu!

Podzielam, mówię, gorącość i zapał,

Których-em z dziejów twych usty nałapał.

III

Dziecina — pomnę — nad ciemnawą kartą

(Bo nawet odcień pamiętam papieru)

Schylony — z głową oburącz podpartą,

O! ileż, ileż ciągnąłem eteru[2]

Z czytania, z księgi, z możności czytania? —-

I jak smutnawo było mi dokoła,

Kiedy już świeca gasła (rzecz tak tania!...)

Albo gdy z starszych kto nagle zawoła,

Albo gdy widzę już, że kilka tylko

Arkuszy — tak że końca dotkniesz szpilką!...

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

IV

Czylim cię kochał i czy prawdę piszę,

To wiedz ze wspomnień, które tu skreśliłem,

Bom niepiśmienny ja i mało grzészę

Twórczością: piszę — śpiewam — tak jak żyłem...

V

To tak!... więc stajesz mi znów przed oczyma,

Jak ongi, rdzawą osłonięty zbroją,

I smutek budzisz, co się wężem zżyma,

Bo i ja miałem Dulcyneę[3] moją!

VI

To tak!... a śmiechu nie ma w tym, oj! nie ma —

Dla widzów chyba i dla czytelników,

Lecz dla nas? — mówię: dla nas, co obiema

Rękami nikłych walczym rozbójników,

Oswobodzając księżniczkę zaklętą —

Ból, spieka[4], gorycz i marsz drogą krętą.

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

VII

A śmiech? — to potem w dziejach — to potomni

Niech się uśmieją, że my tacy mali,

A oni szczęśni tacy i ogromni,

I czyści, i tak zewsząd okazali...

VIII

A oni? — że tak zniskąd nie zdradzani

Po paradyzie[5] latają w promieniach

Z Beatryksami[6] swymi — rozkochani—

W purpurze, w wieńcach i w drogich kamieniach,

Co odśmiechują się niebieskim ciałom

I oczom — i otwartym w strop aż na wskroś Chwałom!

IX

Szczęść-że im, Panie . . . . . . . . . . . . . . .

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

X

...a my — kawalery błędne,

Bez giermków, z wstęgą na piersi czerwoną,

Przez mokre lasy, przez lasy żołędne,

Ciągniemy przędzę z dala zaczepioną:

U przekreślonych szyb żelazną kratą,

U najeżonych bram wściekłą armatą...

XI

Raz smoków stado, grzejące się cicho

Na wygorzałej od jadu darninie;

Drugi raz psotny gnom brzozową wiéchą

Około nozdrza koniowi zawinie;

A indziej panna z wieży woła chustką;

A indziej szary wąż z żółtą wypustką...

XII

Przez jakie ścieżek bo chadzałem krocie

Z ogromną dzidą, co gałęzie kruszy,

Ty jeden, wielki, znasz to, Don Kichocie,

Jednego ciebie to wspomnienie wzruszy,

Bo gawiedź śmiać się będzie wielolica,

Niewarta ostróg z la Manczy szlachcica!

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

XIII

A Dulcynea moja — o! prze-chrobry[7]

Rycerzu — wiedz, że w swojej ona

Osobie nigdy mi nie odsłoniona;

— Chyba że wietrzyk jaki, wietrzyk dobry,

Uchyli czasem kwefu[8] i nad włosem

Rumianych grono gwiazd pokaże z dala,

Albo obrączkę tęczową z opala,

Albo obuwia, co się bawi z wrzosem

Kwitnącym, rąbek mały, taki mały,

Jak najdrobniejsza koncha perłowana...

XIV

To wszystko!... ptaki często mi śpiewały,

Że już zbudzona i odczarowana

Pomiędzy smoki wychodzi z wieżyce[9];

Że lampę trzyma w ręku, a potwory,

Nie mogąc światła znieść, w ziemię się ryją,

Skrzydłami w ciasne łopoczą piwnice

I klną, i gardła rozdzierają... wyją...

XV

Ale cóż? — ptaki, co im się przywidzi,

To wyśpiewują, przysiadłszy na tarczy

Albo na hełmie moim — a duch widzi,

Że kłamią — prawda jedynie wystarczy

Nam, co za prawdą gonim, Don Kichotom,

Przeciwko smokom, jadom, kulom, grotom!...

Przypisy:

1. liców — dziś popr. forma D.lm: lic. [przypis edytorski]

2. eter — gaz stosowany w XIX w. jako środek znieczulający. [przypis edytorski]

3. Dulcynea — bohaterka powieści Don Kichote Miguela Cervantesa, kochana przez głównego bohatera. [przypis edytorski]

4. spieka — dziś popr.: spiekota. [przypis edytorski]

5. paradyz — raj. [przypis edytorski]

6. Beatrycze — bohaterka Boskiej Komedii Dantego, jego miłość i przewodniczka po raju. [przypis edytorski]

7. chrobry (daw.) — odważny. [przypis edytorski]

8. kwef — zasłona na twarzy kobiety. [przypis edytorski]

9. z wieżyce — dziś popr. forma Msc.lp: z wieżycy. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/norwid-epos-nasza

Tekst opracowany na podstawie: Cyprian Norwid, Pisma wierszem i prozą, oprac. Juliusz W. Gomulicki, wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1984.

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Nowoczesna Polska ze zbiorów prywatnych Marty Niedziałkowskiej. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.".

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Agnieszka Basiuk, Paulina Choromańska, Paweł Kozioł.

Okładka na podstawie: David Goehring, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.