Jan Kochanowski

Pieśń I

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Pieśń I (Przeciwne chmury słońce nam zakryły...)

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Pieśń I[1][2]

Przeciwne[3] chmury słońce nam zakryły

I niepogodne deszcze pobudziły,

Wody z gór szumią, a pienista Wilna[4]

Już brzegom silna[5].

Strach patrzać na to częste połyskanie;

A prze to srogie obłoków trzaskanie,

Kładą sie lasy, a piorun, gdzie zmierzy,

Źle nie uderzy.

Zakładaj korab’[6], cieśla nauczony[7],

A kto wie, jesli nie wrócą sie ony

Nieszczęsne czasy, kiedy powódź była

Świat zatopiła.

Sześć niedziel w ten czas lał deszcz nie przestając,

A ziemia, nowe źrzódła pobudzając,

Rzek przymnażała, tak iż morskie wały[8]

Wylać musiały.

Z ludźmi pospołu i miasta, i grody

Nieuśmierzone zatopiły wody;

Nie wysiedział sie pasterz z bydłem w cale[9]

Na żadnej skale.

Ryby po górach wysokich pływały,

Gdzie ledwe przedtym pióra donaszały

Mężnej orlice, gdy do miłych dzieci

Z obłowem[10] leci.

Ale na ten czas i matkę, i syny

Pożarła woda, i wszystek źwierz iny;

Sam Noe został, przy nim żona tylko

A dziatek kilko.

Nieżyzne w cnotę to tam były lata,

Gdzie ledwe jeden ze wszytkiego świata

Nalezion, co go Bóg w cale zachował,

Gdy nierząd psował[11].

Ten, będąc z łaski Pańskiej ostrzeżony,

Zbudował sobie korab’ niezmierzony[12],

Na którym pływał czasu złej przygody

Po wierzchu wody.

A wszyscy inszy nagle zagarnieni

I w głębokościach morskich zatopieni;

Niebo a morze, te dwie rzeczy były

Świat zastąpiły[13].

A kiedy sie już prawie[14] dosyć zstało

Pańskiemu gniewu, po trosze spadało

Wielkiego morza, aż za czasem[15] skały

Z wody wyźrzały.

Potym i zbytnie zawarły sie zdroje,

A bystre rzeki wpadły w brzegi swoje;

Ziemia ku słońcu pełne ciężkiej rosy

Rozwiła włosy.

A trupy wkoło straszliwe leżały,

Ludzie i bydło, wielki źwierz i mały;

Pełne ich morza, pełne brzegi były,

Boga ruszyły[16].

I rzekł Noemu: «Już teraz na ziemię

Występuj śmiele i z tobą twe plemię[17];

Oto ja znowu przyodzieję lasy

Na wieczne czasy.

I będzie, jako po te lata wszytki,

Ziemia dawała wszelakie użytki;

Mnóżcie sie, niech świat spustoszały wszędzie

Znowu osiędzie[18].

A w tym upewniam każdą żywą duszę,

Że nigdy potym takich wód nie wzruszę[19],

Które by miały ziemię opanować

I świat zepsować.

Włożę na niebo znakomitą[20] pręgę,

Którą gdy ujźrzę, wspomnię na przysięgę,

Że mam hamować niezwyczajną wodę

I nie zawiodę».

Pomni sie[21], lutni! Nie twojej to głowy[22]

Wspominać Boga żywego rozmowy;

Każ ty nam zasieść przy ciepłym kominie,

Aż zły czas minie.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. Ks. 2, Pieśń I — po raz pierwszy opublikowana pt. Pieśń o potopie. Nawiązuje do opowieści o potopie z biblijnej Księgi Rodzaju. [przypis redakcyjny]

2. W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w Pieśniach jest odmienne od znaczenia obecnego. [przypis edytorski]

3. przeciwny (daw.) — nieprzyjazny. [przypis redakcyjny]

4. Wilna — Wilejka, dopływ Wilii. [przypis redakcyjny]

5. brzegom silna — zagraża brzegom. [przypis redakcyjny]

6. zakładaj korab’ — zaczynaj budować okręt (arkę). [przypis redakcyjny]

7. nauczony (daw.) — doświadczony, biegły w swym fachu. [przypis redakcyjny]

8. wał (daw.) — fala. [przypis redakcyjny]

9. Nie wysiedział sie (...) w cale — nie przetrwał, nie uszedł z życiem. [przypis redakcyjny]

10. obłów — połów, zdobycz; por. pokrewny współcz. wyraz: obłowić się. [przypis redakcyjny]

11. Bóg (...) nierząd psował — zwalczał zepsucie, grzech. [przypis redakcyjny]

12. niezmierzony — bardzo wielki. [przypis redakcyjny]

13. świat zastąpiły — pokryły świat, czyli stały się całym światem. [przypis redakcyjny]

14. prawie (starop.) — należycie. [przypis redakcyjny]

15. za czasem — z czasem. [przypis redakcyjny]

16. Boga ruszyły — wzruszyły Boga. [przypis redakcyjny]

17. plemię (starop.) — potomstwo. [przypis redakcyjny]

18. osiędzie — zaludni się (por. pokrewne: osiąść gdzieś na stałe; osadnik). [przypis redakcyjny]

19. wzruszyć (daw.) — pobudzić do ruchu. [przypis redakcyjny]

20. znakomity* (daw.) — widoczny. [przypis redakcyjny]

21. pomni sie — opamiętaj się. [przypis redakcyjny]

22. nie twojej to głowy — to nie na twoją głowę, to przekracza twoje możliwości rozumienia. [przypis redakcyjny]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/piesni-ksiegi-wtore-piesn-i

Tekst opracowany na podstawie: Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1586

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksandra Sekuła, Olga Sutkowska, Piotr Wilczek.

Okładka na podstawie: laogooli@Flickr, CC BY-SA 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-22.