Wacław Potocki

Nie mijaj murowanego komina

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Wolne Lektury.

Nie mijaj murowanego komina

1. Strona tytułowa

2. Spis treści

3. Początek utworu

4. Przypisy

5. Wesprzyj Wolne Lektury

6. Strona redakcyjna

Nie mijaj murowanego komina

Jedzie nas trzech z sejmiku imo[1] dwór szlachecki;

Sam[2] stał na grobli, baba w stawie płócze[3] niecki;

Prosi na wstęp. Wstąpimy, bo południe blizko[4];

Każe wskok do obiadu zakładać ognisko,

A tym czasem do izby prowadzi nas siedzieć,

Chcąc się czego o przeszłym sejmiku dowiedzieć.

Prawimy, ale się nam na żołądku zwija,

Gdzie nie tylko południe, lecz śródwieczerz mija;

Już byśmy po pieczeni w karczmie przy ogórku

Jechali, nie czekając jego podwieczorku;

Dawno by konie obrok zjadły. Ów się boży[5],

Że owsa nie namłócił. Wolałbym najdrożej

Kupić w karczmie, niżeli siedzieć, jak na szydłach,

Dla kapłona tłustego i gęsi w powidłach,

Choć by i kuropatwa i cukrowe wety[6].

Jakoż patrząc na obrus i świeże serwety,

Przejźrałby[7] się w talerzu, bo dopiero z szkuty[8].

Trzy godziny to leży na stole dla buty[9],

Wielka aparencyja[10] przyszłego obiadu.

Nie byłoby inaczej, pomyślę, do ładu.

Aż też niesie parobek barszcz w kowanym pasie,

Panna petercymentu[11] flaszkę. Pojźrym[12] na sie.

Żołądków rano wódką zagrzawszy z hanyżem,

Ostrzyliśmy apetyt na kapłona z ryżem.

«Radem[13] wam, Bracia, ale jako szkolne pensa

Uczą nas, będzie, prawi, sine arte mensa[14].

Blomuz[15], potaź i frykacz francuskie to brednie;

Proszę na ten barszcz polski, póki nie ostydnie[16]».

A w barszczu trzy zapartki[17] koło kury suchej.

Znać w niem tydzień kucharka płókała pieluchy.

Kwokę, pomyślę sobie, a z nią wraz i jajca

Niewylęgnione, dla nas kazał warzyć zdrajca.

Potym kaszę jaglaną tenże kuchmistrz niesie,

Tak twardą, że pies skoczy, a nie załomie się.

Toż syra[18], bo z kapustą nie każe się kwapić,

Żeby petercymentu było po czym napić[19].

Więc nie jadszy, nie piwszy, że już ku wieczoru,

Porwiemy się do karczmy niedaleko dworu,

Napatrzywszy obrusów i Gdańskiej[20] się cyny.

Co masz w wozie, kucharzu, daj; miasto[21] zwierzyny

Na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin[22]!

Niech mija, komu w drogę, murowany komin.

Książka, którą czytasz, pochodzi z biblioteki fundacji Wolne Lektury. Naszą misją jest wspieranie dzieciaków w dostępie do lektur szkolnych oraz zachęcanie ich do czytania. Miło Cię poznać!

Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/pomagam/

Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/pomagam/

Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/

Przekaż 1,5% podatku na Wolne Lektury.

KRS: 0000070056

Nazwa organizacji: Fundacja Wolne Lektury

Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.

Przypisy:

1. imo — mimo [tj. obok; red. WL]. [przypis redakcyjny]

2. sam — w domyśle: sam gospodarz, właściciel dworu. [przypis edytorski]

3. płókać (daw.) — dziś popr.: płukać. [przypis edytorski]

4. blizko (daw.) — dziś popr.: blisko. [przypis edytorski]

5. bożyć się — przysięgać. [przypis redakcyjny]

6. cukrowe wety (starop.) — słodki deser. [przypis edytorski]

7. przejźrałby się (daw. reg.) — przejrzałby się; Przejźrałby się w talerzu, bo dopiero z szkuty — talerz (srebrny lub cynowy) tak nowy, że aż błyszczy, można się w nim przejrzeć; dopiero co przywieziony na szkucie z Gdańska. [przypis edytorski]

8. dopiero z szkuty — szkutą (łodzią) z Gdańska przywieziony. [przypis redakcyjny]

9. dla buty — z próżności, dla prestiżu. [przypis edytorski]

10. aparencja (z łac.) — okazałość. [przypis redakcyjny]

11. petercyment — wino hiszpańskie. [przypis redakcyjny]

12. pojźrym na sie (daw. reg.) — spojrzymy na siebie (nawzajem). [przypis edytorski]

13. radem wam (daw.) — rad wam jestem, cieszę się z waszej wizyty. [przypis edytorski]

14. sine arte mensa (łac.) — stół (obiad) bez kunsztu, prosty. [przypis redakcyjny]

15. Blomuz, potaź i frykacz (fr. blanc-manger, potage, fricassê) — francuskie potrawy. [przypis redakcyjny]

16. ostydnąć — dziś popr.: ostygnąć. [przypis edytorski]

17. zapartek — zepsute jajko; jajko z martwym kurczakiem w środku. [przypis edytorski]

18. syr (daw. reg.) — ser. [przypis edytorski]

19. napić — dziś popr.: napić się. [przypis edytorski]

20. Gdański — dziś popr. pisownia małą literą: gdański. [przypis edytorski]

21. miasto — tu: zamiast; miasto zwierzyny na pieczeni przy kaszej pozbędziem oskomin — zaspokoimy apetyt prostą pieczenią z kaszą (w karczmie) zamiast wyszukaną zwierzyną (w gościnie u szlachcica). [przypis edytorski]

22. oskominy a. oskoma (daw.) — apetyt. [przypis edytorski]

Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Wolne Lektury – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?

Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:

Fundacja Wolne Lektury

KRS 0000070056

Wspieraj Wolne Lektury i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.

Ten utwór jest w domenie publicznej.

Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.

Fundacja Wolne Lektury zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/potocki-nie-mijaj-murowanego-komina

Tekst opracowany na podstawie: Wacław Potocki, Wiersze wybrane, wyd. i oprac. Aleksander Brückner, nakł. Krakowska Spółka Wydawnicza, druk. W.L. Anczyca i Spółki w Krakowie, Kraków [1924].

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Elbląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BE.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Aleksander Brückner, Paulina Choromańska, Dorota Kowalska, Bartłomiej Nawrocki.

Okładka na podstawie: John Lambert, CC BY 2.0

Plik wygenerowany dnia 2024-05-23.